نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم زیستی جنگل، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 دانش‌آموخته دکتری جنگل، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 دانشیار، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

4 استاد، گروه آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

10.52547/envs.2022.221794.1053

چکیده

سابقه و هدف: یکی از محدودیت‌های اساسی در مناطق خشک و نیمه خشک، تخصیص منابع آبی برای توسعه‌ی فضای سبز است. از آنجایی که تنش‌های آبی و خشکی در کنار انتخاب نادرست گونه از عوامل اصلی کاهش دهنده بقای نهال‌ها در مرحله استقرار در جنگل‌کاری‌ها در مناطق خشک و نیمه‌خشک به شمار می‌آیند، هدف از مطالعه حاضر بررسی خصوصیات ظاهری نهال‌های گونه‌های زبان گنجشک، توت نرک و افرای سیاه در گلخانه و عرصه تحت تنش‌های آبی در شهر رباط‌کریم است.
مواد و روش‌ها: شهر رباط‌کریم یکی از شهرستان های استان تهران، با وسعتی معادل ۲۷۵ کیلومتر مربع است. به منظور مطالعه اثر تنش آبی بر خصوصیات ظاهری نهال‌های مورد مطالعه از هر گونه تعداد 20 اصله نهال در چهار تکرار در قالب طرح کاملاً تصادفی کاشته شد. برای انجام تیمار‌های خشکی و تنش آبی تعداد 5 نهال از هر گونه انتخاب شد. جمعاً تعداد 90 نهال شامل 5 تکرار و سه سطح خشکی (2، 4 و 6 روز پس از فرا رسیدن نقطه MAD) برای گونه‌های فوق هم به صورت گلخانه‌ای و هم در عرصه در نظر گرفته شده و مورد آزمایش قرار گرفتند. بدین صورت که نهال‌هایی که به نقطه MAD می‌رسیدند، بلافاصله آبیاری نمی‌شدند و تحت سه تنش خشکی 2، 4 و 6 روز پس از فرا رسیدن نقطه MAD قرار گرفتند. سپس خصوصیات کمی ظاهری نهال‌ها که شامل پارامترهای تعداد برگ‌ها، ابعاد برگ‌ها، ارتفاع نهال‌ها، قطر بن، وزن برگ خشک، وزن خشک ساقه به همراه خصوصیات کیفی نهال‌ها که عبارت‌اند از شادابی برگ‌ها و سلامت نهال‌ها، اندازه‌گیری شدند.
نتایج و بحث: نتایج نشان داد که تعداد بازه زمانی فرا رسیدن نقطه MAD در گلخانه برای گونه‌های زبان‌گنجشک 29 ، افرای سیاه 28 و توت نرک 32 و در عرصه برای گونه‌های زبان‌گنجشک 20 ، افرای سیاه 20 و توت نرک 17 دوره بوده است. بطور کلی در هر سه گونه‌ی مورد مطالعه، در اردیبهشت ماه به عنوان ماه آغازین پژوهش، نهال‌ها در وضعیت بسیار مناسبی قرار داشته‌اند. در سایر ماه‌ها، پس از تحت تنش آبی قرار گرفتن (2، 4، 6 روزه) همواره با گذشت زمان از تعداد برگ و ابعاد برگ کاسته شده است بطوریکه در گونه ی افرای سیاه تعداد برگها در محیط گلخانه در ماه مرداد به عدد صفر (بی برگی نهال‌) رسید.
نتیجه گیری: بطور کلی با افزایش تنش خشکی از تعداد برگ، ابعاد برگ، وزن برگ خشک، وزن خشک ساقه، شادابی برگ‌ها و سلامت نهال کاسته شد. بنظر می‌رسد که 6 روز پس از MAD زمان مناسب آبیاری نهال‌ها با توجه به خصوصیات ظاهری آنان است. توجه به خصوصیات ظاهری نهال‌ها در هنگام آبیاری همواره به استفاده بهینه در مصرف آب، جلوگیری از پر آبیاری و کم آبیاری نهال‌ها و صرفه جویی در هزینه‌های مربوطه کمک شایانی می‌کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Morphological characteristics of Fraxinus rotundifolia Mill, Morus alba and Acer negundo saplings under water stress in greenhouse and field in Robatkarim

نویسندگان [English]

  • Mohammad Asgari 1
  • Mohsen Javanmiri pour 2
  • Vahid Etemad 3
  • Abdolmajid Liaghat 4

1 Ph.D. Student of Forest Biological Sciences, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, I.R. Iran

2 Ph.D. Graduated, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, I.R. Iran

3 Associate Prof., Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, I.R. Iran

4 Professor, Faculty of Agricultural Engineering and Technology, University of Tehran, Karaj, I.R. Iran

چکیده [English]

Introduction: One of the main limitations in arid and semi-arid regions is the allocation of water resources for green space development. Since water and drought stresses along with incorrect selection of species are the main factors that reduce seedling survival in the afforestation stages in arid and semi-arid regions, the aim of current study is to investigate the morphological characteristics of ash, Mullberry and ash leaved maple seedlings in the greenhouse and the feild under different water stress in Robat Karim town.
Material and methods: Robat Karim city is one of the towns of Tehran province with area of 275 square kilometers. To study the effect of water stress on morphological characteristics 20 saplings were planted in 4 repetitons in a completely randomized design. 5 saplings of each species were selected for water stress treatments. A total of 90 saplings including 5 repetitons and three drought levels (2, 4 and 6 days after reaching MAD point) were considered and tested for the above species in greenhouse and in field. The saplings that reached the MAD point were not irrigated immediately and were subjected to 3 drought stresses 2, 4 and 6 days after reaching the MAD point. Then the quantitative appearance characteristics of seedlings which include parameters of leaf numbers, leaf size, seedlings height, stem diameter, dry leaf weight, stem dry weight along with 2 qualitative characteristics of seedlings, which are leaf freshness and seedling health, were measured.
Results and discussion: The results showed that the number of MAD period times in the greenhouse for Fraxinus rotundifolia Mill species was 29, Acer negundo 28 and Morus alba 32 and in the field for Fraxinus rotundifolia Mill species was 20, Acer negundo 20 and Morus alba 17 period times. Generaly, in all three studied species, in May, as the first month of research, the seedlings were in a very good condition. In other months, after being under different water stress (2, 4, 6 days), the number of leaves and leaf size have always decreased over time. In case of ash leaved maple, the number of leaves in the greenhouse area in August was zero (absolute defoliation).
Conclusion: Generaly, by increasing water stress, leaf number, leaf size, dry leaf weight, dry stem weight, leaf freshness and saplings health reduced. It seems that 6 days after reaching MAD point is the sutiable time to irrigate the saplings according to their Morphological characteristics. Considering to the appearance of seedlings during irrigation always helps to use water efficiently, prevent over-irrigation and under-irrigation of seedlings and save the relevant costs.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Water Stress
  • Afforestation
  • Morphological characteristics
  • Arid Zones
  • Sapling