نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جنگلداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

2 گروه جنگلداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی ، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

10.52547/envs.2021.1090

چکیده

سابقه و هدف: جنگل‌های زاگرس به عنوان یکی از بوم‌سازگان‌های جنگلی مهم ایران از پوشش‌گیاهی(درختان، درختچه‌ها و گونه‌های علفی) متنوعی برخوردار می‌باشد. شناسایی و آگاهی دقیق از نقش بوم‌شناختی آنها در این بوم‌سازگان می‌تواند در حفاظت منابع طبیعی و توسعه پایدار کمک شایانی نماید. به‌منظور مطالعه تنوع گونه‌ای گیاهان چوبی و میزان ترسیب کربن خاک در رابطه با عوامل فیزیوگرافیک (جهت، شیب و ارتفاع از سطح دریا)، رویشگاه کیکم (var. cinerascens Acer monspessulanum) در منطقه هشتاد-پهلو لرستان مورد بررسی قرار گرفت.
مواد و روش‌ها: به منظور بررسی تنوع گونه‌های گیاهی و ترسیب کربن خاک تعداد 37 قطعه نمونه 10 آری دایره‌ای شکل به صورت تصادفی – سیستماتیک مستقر شد. شاخص های غنا و تنوع برای گونه های چوبی محاسبه گردید. برای تعیین مقدار ترسیب کربن خاک ، نمونه های خاک از عمق 0-30 سانتیمتری تهیه و مقدار کربن آلی خاک و وزن مخصوص ظاهری برای نمونه های خاک براورد شدند.
نتایج و بحث: در مجموع 11 گونه چوبی ( درختی و درختچه‌ای) متعلق به هفت خانواده در منطقه مورد بررسی شناسایی شد. نتایج نشان داد بیشترین مقدار تنوع گونه‌های درختچه‌ای در جهت‌های شمالی و در شیب‌های کم (طبقه 20- 5 درصد) مشاهده شد، درحالی‌که ارتفاع بر تنوع تأثیر معنی‌داری نداشت، همچنین عوامل فیزیوگرافیک بر غنای گونه‌های درختچه‌ای و بر غنا و تنوع گونه‌های درختی تأثیر معنی‌داری نداشته است. بیشترین مقدار ترسیب‌کربن خاک در جهت‌های شرقی مشاهده شد، درحالی‌که دیگر عوامل فیزیوگرافی بر ترسیب کربن خاک تأثیر معنی‌داری نداشت. علت کم بودن مقدار ترسیب کربن در دامنه‌های شمالی نسبت به دامنه‌‌های دیگر را می‌تواند در اثر شدید چرا، تراکم کم و کیفیت رویشی نامناسب گونه‌های چوبی، کاهش لاشبرگ درختان و سایر گونه‌های گیاهی و شرایط اقلیمی در این دامنه باشد. بنابراین می‌توان جهت و شیب را به‌عنوان از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار میزان بر تنوع گونه‌ای در رویشگاه کیکم در منطقه معرفی نمود.
نتیجه‌گیری: رویشگاه کیکم از غنا و تنوع گونه‌های چوبی مناسبی برخوردار بوده و عوامل فیزیوگرافی در مقدار شاخص‌های آنها نقش داشته است. همچنین ترسیب کربن خاک تحت تأثیر عوامل فیزیوگرافی می‌باشد. بنابراین ، پیشنهاد می‌شود در مدیریت جنگل‌های زاگرس با توجه به گسترشگاه وسیع آن عوامل محیطی مورد توجه قرار گیرند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The relationship of physiographic factors with woody plants diversity and soil carbon stock in the central Zagros forests (Case study: Hashtadpahlu, Lorestan)

نویسندگان [English]

  • Hadi Dordaneh 1
  • Kambiz Abrari Vajari 1
  • Zia Badehian 2

1 Forestry Dept,Lorestan uni

2 Department of Forest Science, Faculty of Agriculture and natural resources, Lorestan University, Khorram Abad

چکیده [English]

Introduction: The Zagros forests, which are one of Iran's most important forest ecosystems, contain a diversified vegetation that includes trees, shrubs, and herb-layer species. Identification and precise knowledge of their ecological role in this ecosystem can help in natural resources protection and sustainable development. In order to study the effects of physiographic factors (aspect, slope and elevation) on the woody plants species diversity and also soil carbon stock in the central Zagros, the maple tree (Acer monspessulanum Var. cinerscens ) forest in Hashtadpahlu region which located in Lorestan was selected.
Material and methods: Within the forest, 37 circular plots, each measuring 1000 m2, were placed in a systematic-random for this purpose. Richness and diversity indices were calculated for woody species within plots. Soil samples were taken from a depth of 0-30 cm to measure the quantity of carbon stock in the soil and the value of soil organic carbon and bulk density for soil samples were measured.
Results and discussion: In this forest, 11 different woody plant species (trees and shrubs) from seven different families were investigated. The results showed that the highest diversity of shrub species was observed in northern aspect and the lower slopes (Class of %5-20), while the elevation has no significant effect on the shrub diversity. Also, the physiographic factors had no significant effect on shrub species richness and tree species diversity and richness. The most soil carbon stock was measured in the eastern aspect while the other physiographic factors had no significant effect on carbon stock. The reduced carbon supply on the northern slopes relative to the rest of the slopes could be owing to heavy grazing, low density and poor vegetative quality of wood species, reduction of tree litter and other plant species and climatic conditions in this slope. As a result, the most important factors impacting the number of species diversity indices in the Acer forest are the aspect and slope.
Conclusion: The richness and diversity of wood species in the Acer sp. forest are appropriate. and physiographic factors have played an important role in the values of their indices. Physiographic parameters have an impact on the carbon stock of the soil. As a result, environmental variables should be considered in the management of Zagros forests due to its extensive distribution.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Physiography
  • Richness
  • Soil carbon
  • Zagros