نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 گروه ترویج وتوسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

10.52547/envs.2021.218601

چکیده

سابقه و هدف: هدف کلی این تحقیق، تحلیل موانع مدیریت پسماندهای روستایی (مطالعه موردی بخش مرکزی شهرستان ارومیه) بود. تا بدین وسیله با شناختی جامع از موانع، مشکلات و محدودیت هایی که موجب مدیریت نامطلوب پسماند روستایی در منطقه موردمطالعه گشته‌اند، حاصل آید و این شناخت همه جانبه وضع موجود، زمینه ساز اتخاذ برنامه های هدفمند جهت رفع موانع و مدیریت صحیح پسماند روستایی در میان روستاهای موردمطالعه گردد.
مواد و روش ها: پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ نحوه گردآوری داده ‌ها میدانی بود. جامعه آماری تحقیق شامل کلیه دهیاران در توابع بخش مرکزی شهرستان ارومیه بودند که مدیریت پسماند روستایی را اجرا می‌کردند (136=N). پرسشنامه ابزار اصلی پژوهش بود که با استفاده از مرور منابع و مصاحبه با صاحب نظران، کارشناسان و اعضای هیات علمی دانشگاه طراحی و روایی محتوایی آن مورد تأیید قرار گرفت. برای بررسی پایایی تعداد 30 پرسشنامه تکمیل و مقدار آلفای ‌کرونباخ آن 0/91 بدست آمد که نشان دهنده ی پایایی قابل قبول پرسشنامه بود. تجزیه و تحلیل داده ها به کمک نرم‌افزارSPSS و تکنیک تحلیل‌عاملی اکتشافی انجام شد.
نتایج و بحث: نتایج حاصل از تحلیل عاملی نشان داد که موانع مدیریت پسماند روستایی در شش گروه موانع آموزشی- فرهنگی (میزان واریانس18/13)، بهداشتی‌محیطی (میزان واریانس 18/06)، دانشی (میزان واریانس 12/53)، زیست‌محیطی (میزان‌ واریانس 10/96) مدیریت دفع (میزان واریانس 10/24) و تجهیزاتی (میزان واریانس 6/92) طبقه‌بندی شدند که در مجموع 76/84 درصد از تغییرات واریانس کل مربوط به موانع مدیریت پسماندهای روستایی را در منطقه مورد مطالعه تبیین می‌کردند. رتبه اول را در اولویت‌‌بندی گویه‌های موانع آموزشی- فرهنگی، گویه عدم وجود فرهنگ موردنیاز در خصوص مصرف کمتر، در گویه‌های موانع بهداشتی- محیطی، رهاکردن و دفع زباله‌ها توسط روستاییان در نزدیک‌ترین محل ( در معابر، مسیر رودخانه‌ها، کنار جاده‌ها و...) و بروز بیماری های انگلی برای اهالی روستا، درگویه‌های موانع دانشی، عدم آگاهی و دانش کم روستاییان در خصوص ارزش اقتصادی ناشی از استفاده مجدد از پسماندهای کشاورزی، در عامل مدیریت دفع، فقدان طرح تفکیک در مبدا و در نتیجه مخلوط شدن پسماندهای تر، خشک و ویژه با یکدیگر و در خصوص عامل زیست محیطی، وجود حشرات و جوندگان موذی و افزایش آن ها در زمان هایی از سال در محل دفع و معابر تا زمان جمع‌آوری زباله ها و در نهایت در گویه های عامل تجهیزاتی، کمبود و نبود صنایع تبدیلی جهت استفاده مجدد از ضایعات و پسماندهای کشاورزی به خود اختصاص دادند.
نتیجه گیری: توانمندسازی مردم از طریق آگاهی سازی و اطلاع رسانی، آموزش با استفاده از ابزار مناسب و متناسب با شرایط ویژه‌ی فرهنگی و اجتماعی در زمینه مدیریت پسماند می‌تواند راهگشا و کاربردی و عملیاتی باشد. برای مدیریت منسجم و هدفمند جهت مدیریت پسماند و موفقیت در بهبود مسائل زیست‌محیطی در محدوده ی مورد مطالعه نیاز به روش های اختصاصی و برنامه های استراتژیک است. لذا نیاز است که در این زمینه برنامه ریزی و تمهیدات لازم اتخاذ شود. همچنین توصیه می شود از مشارکت مردم و NGOها برای تفکیک در مبدا و از ساماندهی فعالیت های غیررسمی جمع آوری و بازیافت مواد در برنامه های بازیافتی استفاده گردد ضمن اینکه نیاز است شهرداری ها، سازمان ها و ارگان های وابسته به دولت دهیاران را در تامین امکانات و تجهیزات موردنیاز جهت مدیریت پسماند روستایی یاری نمایند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Analysis of Barriers to Rural Waste Management (Case Study: Central District of Urmia County)

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Kazemiyeh 1
  • Asma Eidi 2
  • mehdi motalem 1

1 Department of Extension and Rural Development, Faculty of Agriculture, University of Tabriz, Tabriz, Iran

2 Department of Extension and Rural Development, Faculty of Agriculture, University of Tabriz, Tabriz,, Iran

چکیده [English]

Introduction
Planning for proper waste management and attention to its harmful effects on the environment in any country is one of the most important and necessary principles in order to provide long-term benefits and move towards sustainable development. The overall purpose of this study was to analyze the barriers to rural waste management (a case study of the central part of Urmia). In order to achieve a comprehensive knowledge of the obstacles, problems and limitations that have led to poor rural waste management in the study area, and this comprehensive understanding of the current situation, pave the way for the adoption of targeted programs to remove barriers and proper rural waste management among the villages.
Materials and methods
The research was applied in terms of purpose and field in terms of data collection.The statistical population of the study included all villagers in the functions of the central part of Urmia city in which rural waste management was performed (N = 136). The questionnaire was the main research tool that was designed using content review and interviews with experts and faculty members of the university and its content validity was confirmed. To evaluate the reliability, 30 questionnaires were completed and the Cronbach's alpha value was 0.91, which indicated the acceptable reliability of the questionnaire. Data analysis was performed using SPSS software and exploratory factor analysis technique.

Results and discussion
The results of factor analysis showed that rural waste management barriers in six groups of educational-cultural barriers (variance dimension 18.13), health - environmental (variance dimension 18.06), knowledge (variance dimension 12.53), environmental (variance dimension 10.96) Disposal management (variance dimension 10.24) and equipment (variance dimension 6.92) were classified as 76.84% of the total variance changes related to rural waste management barriers in the study area. They explained. The first rank in prioritizing the items of educational-cultural barriers, the item of lack of culture required for less consumption, in the items of health-environmental barriers, abandonment and disposal of waste by the villagers in the nearest place (in Passages, river routes, roadsides, etc.) and the occurrence of parasitic diseases for the villagers, in the context of knowledge barriers, lack of knowledge and lack of knowledge of villagers about the economic value of reusing agricultural waste, In the disposal factor, the lack of separation plan at the source and as a result of mixing wet, dry and special wastes with each other and in the environmental factor, the presence of insects and rodents and their increase at certain times of the year at the disposal site And until the collection of waste and finally in the items of equipment, the passages were allocated to the shortage and conversion of conversion industries for reuse of agricultural wastes and wastes.
Conclusion
Empowering people through awareness and information, education using appropriate tools and appropriate to the special cultural and social conditions in the field of waste management can be helpful and practical and operational. Coherent and purposeful management for waste management and success in improving environmental issues in the study area requires specific methods and strategic plans. Therefore, it is necessary to take the necessary planning and measures in this regard. It is also recommended to use the participation of people and NGOs to separate at the source and to organize informal activities of collection and recycling of materials in recycling programs, while it is necessary for municipalities, organizations and affiliated bodies. Assist the government in providing the facilities and equipment needed for rural waste management.

کلیدواژه‌ها [English]

  • barriers
  • Environment
  • Planning
  • Rural sustainable Development
  • Waste management