نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه علوم کشاورزی ومنابع طبیعی ساری، ساری، ایران

2 موسسه تحقیقات خاک وآب، سازمان تحقیقات آموزش وترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 دانشگاه علوم کشاورزی ومنابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

4 مرکز تحقیقات کشاورزی ومنابع طبیعی لرستان، خرم آباد، ایران

10.29252/envs.31318

چکیده

سابقه و هدف:
شرایط نامساعد محیطی باعث ایجاد تنش در گیاهان و اختلال در رشد و نمو و بقای آن­ها می­شود. امروزه کاربرد میکروارگانیسم­های خاکزی به خصوص قارچ­ها و باکتری­های محرک رشد که با انجام فرآیند­های مختلف زیستی در رشد گیاه و چرخه عناصر غذایی خاک دخالت دارند جهت کاهش آثار سوء تنش­های محیطی توصیه می­گردد.
مواد و روش­ها:
به منظور بررسی اثر تنش خشکی و کاربرد نهاده­های زیستی بر خصوصیات رویشی گیاه داغداغان (رویش قطری و رویش ارتفاعی، طول ریشه، وزن تر و خشک ریشه و اندام هوایی و کلونیزاسیون نهال)، آزمایشی به صورت فاکتوریل (فاکتورهای قارچ در دو سطح تلقیح قارچ میکوریز آربسکولار و شاهد بدون تلقیح، باکتری در چهار سطح تلقیح سودوموناس، آزسپیریلوم، ازتوباکتر و شاهد و تنش خشکی در سه سطح ظرفیت مزرعه (80، 60 و 40 درصد) در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی و در چهار تکرار در گلخانه منابع طبیعی استان لرستان اجرا شد.
نتایج و بحث:
نتایج نشان داد، بیشترین رویش قطری نهال­ داغداغان در تنش خشکی متوسط به همراه سودوموناس-قارچ و ازتوباکتر-قارچ به ترتیب با میانگین 546/0 و 525/0 میلی­متر، بالاترین میزان رویش ارتفاعی در تنش خشکی متوسط به همراه سودوموناس-قارچ و ازتوباکتر-قارچ به ترتیب با میانگین 55/21 و 55/20 سانتی­متر و بیشترین سطح برگ در تنش خشکی کم به همراه سودوموناس-قارچ و سپس ازتوباکتر-قارچ به ترتیب با میانگین 116 و 75/114 سانتی‌متر مربع نشان داده شد، کم­ترین میزان این صفات نیز در تنش خشکی زیاد به همراه شاهد و آزوسپریلیوم حاصل گردید. بالاترین طول ریشه در تنش خشکی متوسط به همراه سودوموناس و ازتوباکتر و کم­ترین میزان در تنش خشکی کم برای گروه شاهد و سودوموناس-قارچ نشان داده شد. بالاترین وزن تر ریشه تحت تنش خشکی متوسط به همراه ازتوباکتر و سودوموناس به ترتیب با میانگین 7916/16 و 7941/16 گرم حاصل شد. کم­ترین میزان نیز در تنش خشکی کم و متوسط برای گروه شاهد حاصل شد. بیشترین وزن خشک ریشه در تنش خشکی زیاد برای تیمارهای ازتوباکتر و سودوموناس و کم­ترین میزان در تنش خشکی کم به همراه شاهد و آزوسپریلیوم-قارچ مشاهده شد. بالاترین وزن تر و خشک اندام هوایی در تنش خشکی متوسط به همراه سودوموناس-قارچ و ازتوباکتر-قارچ و کم­ترین میزان در تنش خشکی کم به همراه تیمارهای شاهد و آزوسپریلیوم حاصل شد. بالاترین درصد کلونیزاسیون نیز در تنش خشکی کم به همراه سودوموناس-قارچ و ازتوباکتر-قارچ به ترتیب با میانگین 175/44 و 675/42 درصد و کم­ترین میزان در تنش خشکی زیاد برای نهال شاهد با میانگین 42/26 درصد و تیمار آزوسپریلیوم با 695/26 درصد مشاهده شد.
نتیجه­ گیری:
عوامل میکروبی، قارچی و برهم­کنش آن­ها، کلونیزاسیون ریشه­ها، خصوصیات رشدی گیاه و جذب آب توسط گیاه را افزایش داده و در نتیجه سبب افزایش تحمل گیاه نسبت به شرایط نامساعد محیطی از جمله تنش خشکی شده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The impact of biological inputs on drought stress resistance in Celtis caucasica L.seedlings

نویسندگان [English]

  • Amin Heidarpour Monfared
  • Mohammad Reza Pourmajidian 1
  • Farhad Rejali 2
  • Mohammad Hojati 3
  • Parvin Ramak 4

1 Sari agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, Iran

2 Soil and Water Research Institute, Agricultural Education and Extension Research Organization, Karaj, Iran

3 Gorgan Agricultural Sciences and Natural Resources University, Gorgan, Iran

4 Lorestan Agricultural Researches and Natural Resources Center, Khoramabad, Iran

چکیده [English]

Introduction:
Unfavorable environmental conditions result in stress in plants and so disrupt their growth and survival. Today, the soil microorganisms, especially fungi and growth promoting bacteria, involved in various biological processes in plant growth and soil nutrient cycling, are suggested to reduce the effects of environmental stress.
Material and methods:
In order to investigate the effect of drought stress and biological inputs on vegetative characteristics of Celtis caucasica (diameter and height growth, root length, fresh and dry weight of root and shoot, and seedling colonization), a factorial experiment (Mycorrhizal factors in two levels of inoculation with arbuscular mycorrhizal fungi and without inoculation (control), bacteria in four levels of Pseudomonas, Azpyrilum, Azotobacter and control treatments, and drought stress at three levels of field capacity (80, 60 and 40%)) was performed in a complete randomized block design and in four replications in the greenhouse of the Natural Resources Office in Lorestan province.
Results and discussion:
The results showed that the highest diameter growth of Celtis caucasica L. seedlings was observed at moderate drought stress in Pseudomonas-fungi and Azotobacter-fungi treatments with average of 0.554 and 0.525 mm, respectively; the highest height growth was observed at moderate drought stress in Pseudomonas-fungi and Azotobacter-fungi treatments with average of 21.55 and 20.55 cm, respectively; and the highest leaf area was observed at low drought stress in Pseudomonas-fungi and then with Azotobacter-fungi with average of 116 and 116/75 cm2, respectively. The least of these traits was observed in high drought stress in control group and azosperyllium treatment. The highest and lowest root length was observed at moderate drought stress in Pseudomonas and Azotobacter treatments, and at low drought stress in control group and Pseudomonas-fungi treatments, respectively. The highest root fresh weight was observed at moderate drought stress in Azotobacter and Pseudomonas with average of 16.7916 and 16.7941 gr, respectively. The lowest values were obtained at low and moderate drought stress for the control group. The highest and lowest root dry weight was observed at high drought stress in Azotobacter and Pseudomonas treatments, and at low drought stress in control and Azospirillum-fungi treatments, respectively. The highest fresh and dry weight of shoot were obtained at moderate drought stress in Pseudomonas-fungi and Azotobacter-fungi treatments, and the lowest was observed at low drought stress in control and azosperyllium treatments. The highest percentage of colonization was observed in low drought stress in Pseudomonas-fungi and Azotobacter-fungi treatments with average of 44. 175 and 42.675%, respectively; and the lowest was observed at high drought stress in control group with 26.42% and azosperyllium treatments, with 26.695%.
Conclusion:
Microbial and fungal factors and their interactions increase root colonization, plant growth characteristics and water uptake and thus increase plant tolerance to adverse environmental conditions such as drought stress

کلیدواژه‌ها [English]

  • Azospirillum
  • Growth Promoting Bacteria
  • Arbuscular Mycorrhizae
  • Environmental Stresses
  • Pseudomonas