نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

2 بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویجی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، اصفهان، ایران

10.29252/envs.33315

چکیده

سابقه و هدف:
با توجه به کمبود منابع آب در بسیاری از مناطق کشور، نیاز روزافزون بخشهای مختلف به آب، افزایش حجم فاضلابهای شهری، برنامه‌ریزی جهت اسـتفاده از پساب تصفیه خانه‌های فاضلاب شهری بـا لحاظ کردن جنبه‌های زیست محیطی به عنوان راهکاری مناسب جهت جبران بخشی از این کمبودها و همچنین کـاهش آلـودگی‌هـا مورد توجه می‌باشد. پساب فاضلاب شهری بازیافت شده مزایای بسیار و خطرات خاصی را برای سلامت انسان و محیط زیست به همراه دارد. تحقیق حاضر با هدف ارزیابی ریسک کاربرد پساب در بخشهای متقاضی با توجه به اولویت کاهش مخاطرات استفاده از آن انجام گرفته است.
مواد و روشها:
مقاله حاضر در سال 1395 با هدف ارزیابی ریسک کاربردهای پساب خروجی از تصفیه خانه شمال اصفهان انجام شد. اطلاعات آماری کیفیت پساب از نتایج آزمایشگاه های سازمانها و ارگانهای مربوطه بصورت ماهانه جمع آوری و میانگین‌گیری شد. با درنظر گرفتن 6 پارامتر کیفی مهم (PH، COD، BOD، TSS، TDS و TC) و با استفاده از استانداردهای زیست محیطی مرتبط با این پارامترها، شاخصی برای ارزیابی کیفیت فاضلاب تصفیه شده با عنوان شاخص جامع آلودگی (CPI)  مورد بررسی قرار گرفت. سپس با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای، مطالعات منطقه‌ای و همچنین نشست های تخصصی با کارشناسان مطلع از وضعیت پساب خروجی از این تصفیه خانه چک لیست خطرات و چک لیست کنترل در قالب پرسشنامه تهیه شد. چک لیست‌ها توسط 52 کارشناس خبره تکمیل شد و با تعمیم روش فرانک و مورگان شاخص ریسک (RI) برای کاربردهای بالقوه پساب در منطقه مطالعاتی محاسبه و با شاخص آلودگی مقایسه شد.
نتایج و بحث:
نتایج چک لیستهای تکمیل شده نشان داد، بخش کشاورزی بیشترین نمره خطر را در مقابل بخش صنعت و بخش صنعت بیشترین نمره کنترل را در مقابل بخش کشاورزی داشته است. بطور کلی میانگین نمره موارد ششگانه چک لیست خطرات در بخش کشاورزی از تمام بخشها بیشتر می‌باشد و خطرات وارده بر انسان در هر چهار بخش نسبت به سایر خطرات نمره بالاتری دارد. مقایسه استانداردهای کیفی استفاده از پساب و کیفیت پساب خروجی تصفیه خانه نیز نشان داد که پارامتر کلیفرم اندازه‌گیری شده نسبت به بقیه پارامترها بیشترین فاصله را با حد استاندارد خود دارد، لذا اهمیت بالای این پارامتر در سلامت عمومی و ایمنی جامعه در محاسبه دو شاخص آلودگی و ریسک تأثیر زیادی داشته است. بطوریکه شاخص ریسک برای چهار بخش کشاورزی، فضای سبز، منابع طبیعی و صنعت به ترتیب 54.71 درصد، 23.97 درصد،  15.1 درصد 6.22 درصد و شاخص نسبی آلودگی به ترتیب 43 درصد، 28 درصد، 21 درصد و 8 درصد بدست آمد. نتایج این دو شاخص کاملا با هم مطابقت دارد و بخش کشاورزی دارای بیشترین شاخص آلودگی و ریسک بوده و اولویت کاهش ریسک را به خود اختصاص می‌دهد و کاربرد پساب به ترتیب در بخش‌های صنعت، منابع طبیعی و فضای سبز مخاطرات کمتری برای انسان و محیط در پی خواهد داشت.
نتیجه گیری:
طبق نتایج این تحقیق، استفاده از پساب تصفیه خانه شمال در شرایط موجود برای مصارف صنعتی و منابع طبیعی (احیای بیابانها) نسبت به مصارف کشاورزی و آبیاری فضای سبز خطرات کمتری دارد. بطور کلی کاربرد پساب در صنایع آب‌بر و کاشت گیاهان غیرمثمر، افزایش دسترسی کشاورزان به منابع آبی با کیفیت بهتر و افزایش سلامت انسان و محیط زیست را به همراه خواهد داشت.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Risk assessment of using output effluent of urban wastewater treatment plants (case study: northern Isfahan wastewater treatment plant)

نویسندگان [English]

  • Elahe Vaseghi 1
  • Mohammad Reza Zare Mehrjerdi 1
  • Alireza Nikouei 2
  • Hossein Mehrabi Boshrabadi 1

1 Department of Agricultural Economics, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran

2 Department of Economic, Social and Extension Research, Isfahan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Isfahan, Iran.

چکیده [English]

Introduction:
Given the scarcity of water resources in many parts of the country, the increasing need for water, increased volume of urban wastewater, planning to use the effluent of urban wastewater treatment plants by considering the environmental aspects as an appropriate solution is regarded to compensate for some of these scarcities and also to reduce the pollutions. The recycled urban wastewater effluent is associated with many benefits and certain risks for human and environmental health. This research is aimed to evaluate the risk of using effluent in demanding sectors with respect to the priority of risk reduction.
Material and methods:
In 2016, this article was conducted with the aim of assessing the risk of using the output effluent of the Northern Isfahan Wastewater Treatment Plant. The statistical information of effluent quality was monthly collected and averaged from the laboratories of the relevant organizations. Considering 6 major qualitative parameters (PH, COD, BOD, TSS, TDS and TC) and using environmental standards related to these parameters, an index was evaluated to assess the quality of treated wastewater as the Comprehensive Pollution Index (CPI). Then, using the library studies, regional studies, as well as specialized meetings with experts informed about the status of output effluent of this treatment plant, the risk checklist and control checklist were prepared in the form of a questionnaire. The checklists were completed by 52 experts, and by generalizing the Frank and Morgan method, the Risk Index (RI) was calculated for potential effluent use in the study area and compared with the pollution index.
Results and discussion:
Results of the completed checklists showed that the agricultural sector had the highest risk score against the industrial sector and the industrial sector had the highest control score against the agricultural sector. In general, the mean score of 6-item risk checklist in the agricultural sector is higher than all sectors and the risks posed to human in all four sectors has a higher score than other risks. Comparison of the qualitative standards of using effluent and quality of output effluent of the wastewater treatment plant also showed that the measured coliform parameter has the highest distance to its standard limit compared to the other parameters, therefore, the significance of this parameter in public health and community safety had a great impact on the calculation of pollution and risk indices. Hence, the risk index for the four sectors of agriculture, green space, natural resources, and industry was 54.71%, 23.97%, 15.1%, 6.22%, respectively, and the relative pollution index was 43%, 28%, 21% and 8%, respectively. The results of these two indices are completely matched and the agricultural sector has the highest pollution and risk indices and has accounted for the priority of risk reduction, and the effluent use in the industrial, natural resources, and green space sectors will have lower risks to humans and the environment.
Conclusion:
According to the results of this study, using the effluent of the northern wastewater treatment plant in the current conditions has lower risks for industrial use and natural resources (non-desertification) than the agricultural use and green space irrigation. In general, the effluent use in water-based industries and growing unproductive plants will be followed by increased access of farmers to higher quality water resources and improved human and environmental health.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban wastewater effluent
  • risk index
  • comprehensive pollution index
  • northern Isfahan wastewater treatment plant