نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه تنوع زیستی و مدیریت اکوسیستم ها، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی

10.52547/envs.2022.1133

چکیده

ارزیابی کمی فراوانی ماهیان اساس تحقیقات علمی و مدیریت جمعیت‌های آن‌ها است. مطالعات جمعیتی درباره آزادماهیان رودخانه ای نشان داده است که به طور طبیعی تنوع در فراوانی عددی این ماهیان در مقیاس های فضایی - زمانی یک قاعده است و جمعیت های قزل آلای خال قرمز از این قاعده مستثنی نیستند. درک این تنوع و تغییرات به دلایل متعدد از جمله برای طراحی و تفسیر مطالعات ارزیابی اثرات محیط زیستی و برای نظارت بر استراتژی های مدیریت ماهیگیری بسیار حائز اهمیت است.
هدف از مطالعه حاضر برآورد و بررسی تغییرات مکانی و زمانی تراکم قزل آلای خال قرمز (Salmo trutta) در رودخانه های پارک ملی لار و همچنین بررسی رابطه بین تراکم ماهیان در این رودخانه ها با تراکم بی مهرگان کف زی به عنوان غذای اصلی آن ها بود. به طور کلی هدف ارزیابی وضعیت قزل آلا در این منطقه برای برنامه ریزی حفاظت و مدیریت جمعیت های قزل آلا در آینده در مقابل اثرات انسانی و تغییر اقلیم بود.
به علت کوچک بودن رودخانه های پارک ملی لار، برای دستیابی به برآوردهای جمعیت قابل اطمینان، تراکم ماهیان با استفاده از روش حذفی لو کرن محاسبه شد. تعداد کل ماهیان صید شده بعد از دو مرحله حذف، با منطقه مورد نظر استاندارد و به صورت تراکم در هر 100 متر مربع از سطح رودخانه بیان شد. برای بررسی تغییرات زمانی فراوانی ماهیان، نتایج مطالعه تراکم در سال 1388 با نتایج مطالعه تراکم این گونه در سال 1396به صورت کیفی مقایسه گردید.
با توجه به محاسبات صورت گرفته در سال 1388 بیشترین فراوانی به ترتیب مربوط به تراکم ماهیان قزل آلا در ایستگاه دلیچای (آرو)، لار ( گزل دره) و سیاه پلاس ( به ترتیب 44، 43.2 و 33.4 در 100 متر مربع) و کمترین فراوانی مربوط به لار ( خرسنگ) و لار ( سرخک) ( به ترتیب 10.5 و 11.5 در 100 متر مربع ) بود. در سال 1396 بیشترین تراکم قزل آلا به ترتیب مربوط به رودخانه های سیاه پلاس، دلیچای (ورآرو) و الرم ( به ترتیب 175، 118 و 112 در 100 متر مربع ) بود و کمترین تراکم در رودخانه‌های دلیچای ( پایین دست) و آب‌سفید ( به ترتیب 48 و 49 در 100 متر مربع ) مشاهده شده است.
توزیع و فراوانی آزادماهیان رودخانه ای در درجه اول توسط غذا و فضا تنظیم می شود. تنوع مشاهده شده در فراوانی عددی ماهیان قزل آلای خال قرمز در مقیاس منطقه ای نشان دهنده تنوع در کیفیت و دسترسی به زیستگاه این گونه در پارک ملی لار است. پیش بینی می شد که تنوع زیستگاهی همچنین با تاثیر بر فراوانی بی مهرگان آبزی که به عنوان منبع اصلی طعمه برای آزادماهیان رودخانه‌ای محسوب می شوند، تراکم ماهیان قزل آلای خال قرمز را در رودخانه های مختلف این منطقه تحت تاثیر قرار داده باشد. برخلاف پیش بینی ها 1388 نتایج آنالیز رگرسیون (R2= 0.02, p value= 0.72) و همبستگی اسپیرمن (r = 0.24) رابطه معنی داری را بین تراکم ماهیان و بی‌مهرگان کف زی در رودخانه های پارک ملی لار نشان نداد. یکی از دلایل این عدم همبستگی احتمالا مرتبط با صید ماهیان قزل آلا در پارک ملی لار در گذشته می باشد که با وجود وفور طعمه در برخی رودخانه‌ها ماهیان از تراکم کمی برخوردار بوده اند . نتایج مقایسه تراکم ماهیان در سال های 1388 و 1396 نشان داد که تراکم قزل آلا در رودخانه های لار در سال 1396در وضعیت مناسب-تری نسبت به سال 1388 می باشند. با توجه به اینکه در سال 1393 سازمان حفاظت محیط زیست صدور مجوزهای صید در این منطقه را متوقف نموده است یکی از علل افزایش تراکم ماهیان احتمالا اثر مثبت ممنوعیت صید بر این گونه است. نظر به اینکه فراوانی ماهیان قزل آلا در رودخانه های پارک ملی لار به لحاظ فضایی – زمانی متغیر می باشد ، نظارت پیوسته و ارائه برنامه‌های مدیریتی مناسب با افزایش گرمایش جهانی و آسیب پذیری این گونه ارزشمند به تغییرات دمایی برای حفظ این ماهیان در رودخانه های پارک ملی لار ضروری است. ضمن آنکه با توجه به تغییر اقلیم و در خطر انقراض بودن سایر جمعیت های قزل آلای خال قرمز در دیگر زیستگاه هایش باید از این جمعیت به عنوان یک جمعیت پشتیبان حفاظت نمود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Spatial and temporal variation in brown trout densities in the Lar National Park streams

نویسندگان [English]

  • Fahimeh Rashidabadi
  • Asghar Abdoli

Department of Biodiversity and Ecosystem Management, Institute of Environmental Sciences and research, Shahid Beheshti University

چکیده [English]

Quantitative assessment of fish abundance is the basis of scientific research and management of their population. Demographic studies of stream-dwelling salmonids have shown that variation in their abundance s on a spatio-temporal scale is common, and brown trout populations are no exception. Understanding this variation is crucial for several reasons, including designing and interpreting environmental impact assessment studies and monitoring fishery management strategies.
The present study aimed to estimate the spatial and temporal variations in the density of brown trout in some of the Lar National Park streams and investigate the relationship between the density of fish in these streams and the density of benthic invertebrates as their primary food sources. In general, the purpose of this study was to assess the status of trout for conservation planning and better management of its populations in the future against human impacts and climate change.
Since the Lar National Park streams are small, fish densities were calculated using the Le Cren depletion method to achieve reliable population estimates. After two removal steps, the total number of fish caught was standardized and expressed as density per 100 m2 of the river channel.
To investigate the temporal changes of fish abundance, the study results in 2009 were qualitatively compared with the results of another study in 2017.
According to the 2009 results, the highest brown trout density was recorded in the Delichay (44 per 100 m2), Lar (43.2 per 100 m2), and Siah Palas sites (33.4 per 100 m2), respectively, and the lowest density were recorded in the Lar (Kharsang, 10.5 per 100 m2) and Lar (Sorkhak, 11.5 per 100 m2). In 2017, the highest density of trout was documented to Siah Palas (175 per 100 m2), Delichay (Vararo, 118 per 100 m2), and Elam (112 per 100 m2) streams, and the lowest density was recorded in the Delichay (downstream, 48 per 100 m2) and Absefid (49 per 100 m2) streams.
The distribution and abundance of stream-dwelling salmons are primarily regulated by food and space. The abundance of brown trout on a local scale indicates variety in quality and habitat access for brown trout in the Lar National Park. We speculated that habitat diversity has influenced the density of brown trout in various streams in the region by affecting the abundance of aquatic invertebrates, which are the main source of prey. However, the results of regression (R2= 0.02, p value = 0.72) and correlation (Spearman, r = 0.24) analyses showed no significant relationship between the density of fish and benthic invertebrates in the Lar National Park streams. Despite the enough abundance of prey in the Lar streams, the fish were low in density. The cause of this incongruence is probably related to the salmon fishing in Lar National Park in the past.
Comparing fish densities in 2009 and 2017 showed that the trout density in 2017 had a better condition than the trout density in 2009. Considering that in 2014, the Department of Environment stopped issuing fishing licenses in this area, one of the reasons for the increase in fish density is probably a positive effect of the fishing prohibition on this species.
Since brown trout abundances in the Lar National Park streams are spatially-temporally variable, it is necessary to provide reasonable management strategies and continuous monitoring to prevent them from global warming and conserve them in the streams of the Lar National Park. Furthermore, due to climate change and being at risk of other populations of brown trout in different habitats in Iran, this population should be protected as a support population.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Brown trout,,
  • Population size, Le Cren method, Conservation