نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی ایران، چابهار، ایران

10.29252/envs.29321

چکیده

سابقه و هدف:
خلیج چابهار یک محیط نیمه بسته در سواحل جنوب شرقی ایران است که دو بندر مهم کنارک و چابهار در حاشیه این خلیج قرار دارند. ارتباط این خلیج با اقیانوس هند از طریق دریای عمان باعث متاثر شدن این ناحیه از پدیده مانسون به ویژه مانسون جنوب غربی در اواخر بهار تا اواخر تابستان می­شود. از سوی دیگر با گسترش صنایع مختلف دریایی و جمعیت حاشیه این خلیج انتظار می­رود افزایش فعالیت­های انسانی باعث متاثر­شدن پارامترهای آب­شناسی و در نتیجه اکوسیستم­های حساس این ناحیه مانند زیستگاه های مرجانی و جنگل های حرا و هم چنین تاسیسات آب شیرین کن شود. در این تحقیق اثر پدیده مانسون بر پارامترهای فیزیکوشیمیایی، غلظت مواد مغذی و کلروفیل a مورد مطالعه قرار خواهد گرفت. هم چنین امکان تاثیر بارگذاری مواد مغذی از طریق اسکله­های بنادر کنارک و تیس با مقایسه نتایج در این اسکله­ها و ایستگاه­های مجاور مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
مواد و روش ها:
نمونه­برداری از4 ایستگاه در خلیج در دو عمق سطحی( 5/0 متر) و بستر (1 متر از بستر) با استفاده از بطری نیسکین 5 لیتری  هرکدام در سه تکرار انجام شد. پارامترهای فیزیکی توسط دستگاه­های پرتابل مربوطه در محل نمونه­برداری اندازه­گیری شدند. . در آزمایشگاه واکنشگرهای لازم برای روش کالریمتری طبق دستورالعمل  MOOPAM آماده شده و اندازه­گیری مقدار مواد مغذی با دستگاه اسپکتروفومتر و در سل با طول مسیر نور 2 سانتی­متر انجام شد.   تحلیل­های آماری به کمک نرم افزار  PRIMER 6وSTATISTICA 10 انجام شد.
نتایج و بحث:
 مطابق نتایج، غظت مواد مغذی فسفات، نیتریت و نیترات و هم چنین کلروفیل­آ در دوره پس مانسون بیشتر و به ترتیب پس­مانسون>پیش­مانسون>مانسون است. در مورد سیلیکات این روند متفاوت بوده و به صورت پیش­مانسون>مانسون≈ پس­مانسون است. مقایسه نتایج بین سالیانه نشان می­دهد که مقادیر فسفات، نیترات و نیتریت در سال 96 بیشتر از مقادیر متناظر در دوره 92-93 بوده در حالی که در مورد سیلیکات عکس این حالت مشاهده می­گردد. کلروفیل­a همبستگی مثبت را با غلظت مواد مغذی نشان می­دهد که بیانگر کنترل شدن تولید اولیه توسط میزان مواد مغذی قابل دسترس می‌باشد. مقادیرpH  و DO همبستگی مثبت دارند و به طور کلی در دوره پیش­مانسون کمتر از  دوره پس­مانسون در هر دو دوره نمونه­برداری 92-93 و 96 هستند.
نتیجه گیری:  
مقایسه نتایج نمونه برداری  بین دو نوبت 92-93 و 96 نشان از تفاوت در مواد مغذی و پارامترهای فیزیکوشیمیایی دارد که به دلیل تفاوت در شدت و دوره مانسون در سال‌های مختلف می‌باشد. مقادیر بالای مواد مغذی نیترات، فسفات و نیتریت در فصل پس مانسون به دلیل پدیده فراجوشی القا شده توسط مانسون و رسیدن آب‌های غنی از مواد مغذی به سطح می‌باشد. مقادیر کمتر سیلیکات در فصل پس مانسون نسبت به فصول پیش مانسون و پس مانسون  به نظر می‌رسد نتیجه مصرف سیلیکات توسط دیاتومه­هایی باشد که در این دوره شکوفایی می‌کنند، همچنانکه مقادیر کلروفیلa در پس مانسون از فصول قبل بیشتر است. در نهایت مقایسه مقادیر مواد مغذی در دو اسکله صیادی مجاور خلیج با مقادیر ایستگاه­های مجاور درون خلیج نشان می‌دهد که اگر چه مقادیر به طور قابل توجهی بیشتر هستند، ولی هنوز در مرحله­ای نیستند که سطح مواد مغذی در خلیج را به طور وسیعی تحت تاثیر قرار دهند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Study on the effects of Monsoon phenomenon on physicochemical parameters, nutrients and Chl. a in Chabahar Bay

نویسندگان [English]

  • Hamid Ershadifar
  • Kamalodin Kor
  • Emad Koochaknejad
  • ََََAmir Ghazilou
  • Gholamrasoul Baskaleh

Iranian National Institute for Oceanography and Atmospheric Sciences, Chabahar, Iran

چکیده [English]

Background:
Chabahar Bay is a semi-closed environment in the southeastern coast of Iran, with two important ports of Konarak and Chabahar in its margins. The connection of this Bay to the Indian Ocean through the Oman Sea causes this region to be affected by the Monsoon phenomenon, especially the southwest Monsoon, in the late spring to late summer. On the other hand, with the expansion of various industries and increasing marginal population, it is expected that aquatic environment and, as a result, sensitive ecosystems such as coral habitats and mangroves, as well as water desalination plants affected by human activities. In this research, the effects of the Monsoon phenomenon on physicochemical parameters, nutrient concentration and Chl a will be studied. Also, the possibility of the effect of loading nutrients through the ports of Konarak and Tiss will be examined by comparing the results from these ports with the adjacent stations in the Bay.
Material and methods:
Sampling from 4 stations in the Bay in two depths (0.5 m beneath the surface and 1 m above the bottom) was performed using five liters Niskin bottle in three replicates. Physicochemical parameters were measured by relevant portable probes at the sampling site. In the laboratory, the reagents were prepared for colorimetric detection according to the instructions (MOOPAM, 1999), and the amount of nutrients were measured by spectrophotometer in a quartz cell with a path length of 2 cm. Statistical analysis were performed using PRIMER 6 and STATISTICA 10 software.
Results and discussion:
According to the acquired results, the concentration of phosphate, nitrite and nitrate, as well as chlorophyll a, are higher in the post-monsoon period and are in the order of post-monosoon > pre-monsoon> monsooon. In the case of silicates, this trend is different and is as pre-monsoon> monsoon≈post-monsoon. Comparison of inter-annual results shows that the phosphate, nitrate and nitrite values in year 2017 were more than the corresponding values in 2013-2014. Chlorophyll a indicates a positive correlation with the nutrient concentration, which indicates that the primary production is controledl by the nutrients availablity. The pH and DO values have a positive correlation and both are generally less in the pre-monsoon than the post-monsoon in both sampling periods of 2013-2014 and 2017.
Conclusion:
Comparison of the results between 2013-2014 and 2017 shows that there is a difference in nutrients and physicochemical parameters due to differences in the intensity and duration of the monsoon in different years. High concentrations of nitrate, phosphate and nitrite in the post-monsoon season are due to the monsoon-induced upwelling and the emergence of nutrient-rich waters. Lower silicates in the post-monsoon season than the pre-monsoon and post-monsoon seasons seems to be the result of the silicate depletion by diatoms that blooms during this period, as the Chl a in the post-monsoon is greater than the preceding seasons. Finally, the comparison of nutrients in two marginal seaports with adjacent stations in the Bay shows that the amounts are significantly higher. However, they are still not at the stage to intensely elevate the nutrients levels in the Bay.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Chabahar Bay
  • Nutrients
  • Monsoon
  • Physicochemical parameters
  • Chlorophyll a