بررسی تأثیر عدم قطعیت عوامل اقتصادی - اجتماعی بر ردپای اکولوژیکی در کشورهای منتخب عضو بریکس، با تأکید بر شاخص جهانی شدن (KOF)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

چکیده

سابقه و هدف: ردپای اکولوژیکی به‌عنوان یک معیار ترکیبی، تعادل بین عرضه و تقاضای محیط‌ زیستی را اندازه‌گیری می‌کند و نمایانگر هکتار زمین با بهره‌وری متوسط جهانی است. این شاخص نقش مهمی در تصمیم‌گیری‌های مدیریتی و برنامه‌ریزی پایداری دارد. در پژوهش حاضر، تأثیر عدم قطعیت عوامل اقتصادی - اجتماعی بر ردپای اکولوژیکی کشورهای گروه بریکس (BRICS) طی سال‌های 1371 تا 1401 مورد بررسی قرار گرفته است. این مطالعه، نقش فعالیت‌های انسانی در فشار بر منابع طبیعی را تحلیل می‌کند و راهکارهای مدیریتی را برای کاهش این فشار ارائه می‌دهد.
مواد و روش‌ها: در این مطالعه، برای تحلیل داده‌ها و ارزیابی تأثیر پنج متغیر کلیدی بر ردپای اکولوژیکی (ECFP) از مدل رگرسیون فازی با ضرایب متقارن استفاده شد. این متغیرها شامل شهرنشینی(URB) ، مصرف انرژی برق‌آبی(HPW) ، شاخص جهانی ‌شدن (GLIN)، تجارت (TRD)  و درآمد سرانه (GDP) هستند. استفاده از مدل رگرسیون فازی به ‌دقت تحلیل روابط غیرخطی بین متغیرها کمک می‌کند. نرم‌افزار  MATLAB به‌ عنوان ابزار محاسباتی برای برآورد مدل انتخاب شد. این رویکرد به شناسایی میزان تأثیر هر یک از متغیرها بر ردپای اکولوژیکی کمک می‌کند و می‌تواند پایه‌ای برای تصمیم‌گیری‌های مدیریتی در حوزه محیط‌زیست فراهم آورد.
نتایج و بحث: نتایج نشان داد که شهرنشینی بر ردپای اکولوژیکی در کشورهای موردبررسی تأثیرات مختلفی دارد. برزیل با عدد 865/4 بیشترین تأثیر را داشته است، درحالی‌که چین با عدد 180/0 کمترین تأثیر را ثبت کرده است. در مورد مصرف انرژی برق‌آبی، آفریقای جنوبی با عدد 969/3 بیشترین میزان تأثیر را به خود اختصاص داده است درحالی‌که ایران، با عدد 16-10×389/6 کمترین میزان اثرگذاری را نشان داده است. نتایج در خصوص شاخص جهانی شدن نیز نشان می‌دهد که ایران با عدد 991/4 بیشترین تأثیر را دارد، درحالی‌که آفریقای جنوبی با عدد 14-10×722/1 کمترین تأثیر را ثبت کرده است. در حوزه تجارت، مصر با عدد 563/0 بیشترین اثرگذاری را داشته است، درحالی‌که ایران در این زمینه، با عدد 16-10×170/6 کمترین اثرگذاری را به خود اختصاص داده است. نتایج در رابطه با درآمد سرانه نیز نشان می‌دهد که چین با عدد 104/2 بیشترین تأثیر را دارد، درحالی‌که برزیل با عدد 14-10×197/8 کمترین تأثیر را ثبت کرده است. مقادیر ارائه‌شده نشان می‌دهند که تفاوت‌های قابل‌توجهی در بین کشورها وجود دارد. این اعداد دقیقاً وضعیت هر کشور در هر شاخص را نشان می‌دهند. علاوه بر این، این داده‌ها نشان‌دهنده تنوع پذیرفته‌شده در عملکرد کشورها در حوزه‌های مختلف اقتصادی و محیط‌زیستی هستند و می‌توانند به عنوان ابزاری برای برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری استفاده شوند. همچنین، این تفاوت‌ها نشان می‌دهند که هر کشور به طور منحصربه‌فردی با چالش‌های خاص خود روبه‌رو است و نیازمند راهکارهای مشخصی برای بهبود شرایط است. در این راستا، تحلیل دقیق داده‌ها نشان می‌دهد که عوامل مختلف به صورت منحصربه‌فردی در هر کشور تأثیر می‌گذارند و سبک زندگی، سطح صنعتی شدن و سیاست‌های مدیریت منابع طبیعی نقش مهمی در شکل‌گیری این تفاوت‌ها ایفا می‌کنند. لذا، بررسی جزئیات هر متغیر در قالب مطالعات بیشتر، می‌تواند منجر به درک عمیق‌تری از تعاملات پیچیده بین انسان و محیط زیست شود.
نتیجه‌گیری: نتایج تحلیل نشان می‌دهد که عوامل مختلفی همانند شهرنشینی، انرژی برق‌آبی، جهانی شدن، تجارت و درآمد سرانه تأثیرات متفاوتی بر ردپای اکولوژیکی کشورهای عضو بریکس دارند. شهرنشینی در مصر و آفریقای جنوبی تأثیر قابل‌توجهی دارد، اما در ایران به دلیل عدم قطعیت بالا، تأثیر متفاوتی نشان می‌دهد. مصرف انرژی برق‌آبی در اغلب کشورها اهمیت کمی دارد، به‌جز چین. جهانی شدن و تجارت تأثیر ضعیفی گذاشته‌اند، درحالی‌که درآمد سرانه در چین و روسیه معنادار است، اما در ایران به علت تحریم‌ها، کاهش یافته است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the Impact of Socioeconomic Factors' Uncertainty on the Ecological Footprint in Selected BRICS Member Countries, with an Emphasis on the KOF Globalization Index

نویسندگان [English]

  • Masoud Cheshmaghil
  • Javad Shahraki
  • Reza Ashraf Ganjoei
Department of Economics, Faculty of Economics and Administrative Science, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
چکیده [English]

Introduction: The ecological footprint is a composite indicator that measures the balance between environmental supply and demand, representing the area of globally average productive land required to support human activities. This index plays a significant role in managerial decision-making and sustainability planning. This study investigates the impact of uncertainties in key socioeconomic factors on the ecological footprint of BRICS countries from 1992 to 2022. The research analyzes how human activities exert pressure on natural resources and offers managerial strategies to mitigate this pressure.
Material and methods: To analyze the data and evaluate the influence of five key variables on the ecological footprint (ECFP), we employed a fuzzy regression model with symmetric coefficients. These variables are urbanization (URB), hydropower energy consumption (HPW), globalization index (GLIN), trade (TRD), and per capita income (GDP). The use of fuzzy regression enhances the accuracy of our analysis, particularly for the nonlinear relationships between these variables. We used MATLAB software for the computational estimation of the model. This approach helps to precisely identify the degree of influence of each variable on the ecological footprint, providing a solid foundation for environmental management and decision-making.
Results and discussion: The results indicate that urbanization has varying impacts on the ecological footprint across the countries studied. Brazil showed the highest impact with a value of 4.865, while China recorded the lowest impact at 0.180. Regarding hydropower energy consumption, South Africa had the highest impact at 3.969, while Iran showed the lowest impact at 6.389×10−16. The findings for the globalization index show that Iran had the highest impact with a value of 4.991, while South Africa had the lowest at 1.172×10−14. In terms of trade, Egypt had the highest impact at 0.563, and Iran had the lowest at 6.170×10−16. Finally, results concerning per capita income indicate that China had the highest impact at 2.104, while Brazil had the lowest at 8.1975×10−14. These values highlight significant differences among the countries, accurately reflecting the unique status of each nation regarding each index. The data demonstrates the diverse performance of countries across various economic and environmental domains and can be used as a tool for targeted planning and decision-making. These differences also show that each country faces unique challenges and requires specific solutions for improvement. A detailed analysis of the data reveals that various factors uniquely affect each country, with lifestyle, industrialization levels, and natural resource management policies playing important roles in shaping these outcomes. Therefore, further investigation into the specifics of each variable can lead to a deeper understanding of the complex interactions between human activity and the environment.
Conclusion: The analysis demonstrates that factors such as urbanization, hydropower energy, globalization, trade, and per capita income have a differential impact on the ecological footprint of BRICS member countries. Urbanization significantly affects Egypt and South Africa but shows varied effects in Iran due to high uncertainty. Hydropower energy consumption is less important in most countries except China. Globalization and trade have weak impacts, while per capita income is significant in China and Russia but has decreased in Iran due to sanctions.
 
.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ecological footprint
  • Globalization index
  • Urbanization
  • Uncertainty
  • BRICS countries