دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 20 1 2022 03 21 The efficiency of magnetic TiO2 anatase loaded by graphen quantum dots for photocatalytic degradation of imipramine from aquatic media کارایی فتوکاتالیست TiO2 آناتاز مغناطیسی لود شده توسط گرافن کوانتوم دات در حذف داروی ایمی‌پرامین از محیط آبی 1 20 101190 10.52547/envs.2021.1021 FA راحله هاتفی گروه زمین شناسی محیطی، پژوهشکده علوم پایه کاربردی، جهاد دانشگاهی، تهران، ایران حبیب الله یونسی گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، مازندران 0000-0003-3664-9525 علی ماشین چیان مرادی گروه علوم محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-9000-3883 سعید نوجوان گروه شیمی تجزیه و آلاینده‌ها، دانشکده علوم شیمی و نفت، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0000-0002-6455-0533 Journal Article 2021 04 05 <strong>Introduction: </strong>The pharmaceutical industry is occurred in the fourth wastewater production with significant amounts of drugs and precursors required in pharmacy that are toxic and are not removed by traditional methods, so have to be used advanced technology for treatment. The purpose of this study was synthesis of Fe₃O₄, anatase TiO₂, loading of TiO₂ on the Fe₃O₄ surface,synthesis of GQD based on maltose for the first time, loading of GQD on the Fe₃O₄/TiO₂ and investigating the efficiency of as-synthesized photocatalyst Fe₃O₄/TiO₂/GQDs for imipramine photodegradation from aquatic media.<br /><strong>Material and methods: </strong>Firstly, prepared photocatalyst Fe₃O₄/TiO₂/GQDs included three components, which produced in four steps. Firstly, iron oxide was prepared in the form of magnetite by co-precipitation method. Then, Fe₃O₄/TiO₂ was synthesized by sol-gel manner and titanium iso propoxide (IV) as a titanium source in anatase crystalline form. In the third step, maltose was used as procedure for GQD production in hydrothermal method. So, as-synthesized photocatalyst was obtained by loading GQD on the Fe₃O₄/TiO₂.  Then, the structural properties and quality of the nanocomposite were investigated using FT-IR, Nitrogen adsorption/desorption isotherm, FESEM and HRTEM technique. Finally, the efficiency of photocatalytic decomposition was examined affected by different independent variables.<br /><strong>Results and discussion:</strong> FT-IR results of naopowders and prepared photocatalyst indicated absorbance peaks of C=C, C-H, C-O, Fe–O and Ti-O-Ti bonds. Also, new peaks were appeared in 1400 and 1170 cm^-1 which is related to forming the Fe–O bond between Fe in Fe₃O₄ and the carboxyl group in GQDs, showing the successful preparation of Fe₃O₄/TiO₂/GQD. The specific surface area was 38 m²/g in Nitrogen adsorption/desorption isotherm. According to IUPAC classification, the isotherm curve of photocatalyst was the type IV and hysteresis loop of types due to mesoporous structure. FESEM images determined the almost spherical morphology of as-synthesized photocatalyst and homogenous distribution of TiO₂­ nanoparticles on the magnetite surface that was utilized without any changes in morphology but particle size changing after loading TiO₂on the magnetite particles. HRTEM results confirmed the spherical spherical shape with less than 50 nm diameter and the lattice spacing related to anatase (TiO₂)and GQDs. Also, the photocatalytic efficiency of the as-synthesized nanocomposite were measured for achieving the maximum removal of imipramine related to different variables including photocatalyst dose, pH, ambient temperature, and irradiation time. The best yield gained exceed 90% in experimental sample and about 70% in real wastewater under the optimum condition comprising photocatalyst dose of 0.5 g/L, pH ≈3, temperature ≈40 °C for 120 minutes. The reusability of the synthesized photocatalytic material investigated which was stable and active similar to primary sample and suitable for many times.<br /><strong>Conclusion: </strong>The results showed, the dominant mechanism of imipramine degradation was oxidative decomposition via the photogenerated holes and followed by the first-order models under the UVA light irradiation. Therefore, results proved as-prepared photocatalyst Fe₃O₄/TiO₂/GQDs could be developed for treatment of persistence organic pollutants in industrial wastewater under optimized conditions. <strong>سابقه و هدف:</strong> صنایع داروسازی در رده چهارم تولید فاضلاب قرار دارد و حاوی مقادیر قابل توجهی از داروها و پیش ماده‌های مورد نیاز در داروسازی هستند که سمی بوده و با روش‌های سنتی به‌راحتی حذف نمی‌شوند و استفاده از روش‌های پیشرفته جهت پاکسازی مورد نیاز است. هدف از این پژوهش، سنتز Fe₃O₄، سنتز فتوکاتالیست TiO₂ آناتاز، نشاندن TiO₂ روی Fe₃O₄، سنتز GQD از مالتوز برای اولین بار، نشاندنGQD  روی Fe₃O₄/TiO₂و تولید نانوکامپوزیتFe₃O₄/TiO₂/GQD و بررسی میزان کارایی فتوکاتالیست سنتزی در تخریب فتوکاتالیستی ایمی‌پرامین از محیط آبی است.<br /><strong>مواد و روش‌ها:</strong> فتوکاتالیست سنتزی Fe₃O₄/TiO₂/GQDs شامل سه جزء است که در چهار مرحله سنتز گردیده است. در ابتدا، اکسید آهن به فرم مگنتیت و به روش هم‌رسوبی تهیه شد. سپس Fe₃O4/TiO₂ با استفاده از روش سل - ژل و از تیتانیوم ایزوپروپوکساید (IV) به‌عنوان منبع تیتانیوم و در فرم بلوری آناتاز سنتز گردید. در مرحله سوم، از مالتوز به‌عنوان منبع کربن برای تولید GQD به روش هیدروترمال استفاده شد. در پایان، فتوکاتالیست به‌روش هیدروترمال از نشاندن GQD در ساختار Fe₃O4/TiO₂حاصل شد. ویژگی‌های ساختاری و کیفیت فتوکاتالیست با استفاده از روش‌های FT-IR، ایزوترم جذب/واجذب نیتروژن، FESEM و HRTEM بررسی شد. در پایان، کارایی تخریب فتوکاتالیستی تحت تأثیر متغیرهای مختلف بررسی شد.<br /><strong>نتایج و بحث:</strong> نتایج طیف‌سنجی FT-IR نانو پودرها و فتوکاتالیست سنتزی بیان کننده وجود پیک‌های جذبی C=C، C-H، C-O، Fe–O و Ti-O-Ti است. همچنین پیک‌های جدید در cm^-1 1400 و cm^-1 1170 چه ­بسا مربوط به تشکیل پیوند Fe–O بین آهن Fe₃O₄و گروه کربوکسیل GQD_Sاست که گویای تشکیل موفقیت‌آمیز Fe₃O₄/TiO₂/GQD است. مساحت سطح ویژه فتوکاتالیست بر پایه ایزوترم جذب/واجذب m²/g 38 است. همچنین براساس طبقه‌بندی آیوپاک، این ایزوترم‌ها از نوع IV و مربوط به ساختارهای متخلخل مزوپور و حلقه هیستریس H₂ است. تصویرهای FESEM بیان کننده ریخت‌شناسی کمابیش کروی فتوکاتالیست سنتزی و توزیع یکنواخت نانوذرات TiO₂ در سطح مگنتیت است که بدون تغییر در مورفولوژی و فقط با تغییر اندازه ذرات پس از نشستن TiO₂ روی سطح نانوذرات اکسید آهن مغناطیسی همراه بوده است. تصویرهای HRTEM گویای شکل کروی ذرات با قطر عمدتا کمتر از nm 50 و فاصله مشبک مربوط به آناتاز (TiO₂) و GQDs است. همچنین عملکرد فتوکاتالیستی نانوکامپوزیت سنتزی و دست­یابی به بیشینه درصد حذف ایمی‌پرامین متأثر از متغیرهای مختلف دوز فتوکاتالیست، pH، دمای محیط، مدت زمان تابش مورد سنجش قرار داده شد. شرایط بهینه حذف شامل دوز فتوکاتالیست 5/0 گرم بر لیتر، pH برابر با 3، دما برابر با C° 40 در مدت زمان تابش 120 دقیقه با راندمان بالغ‌بر 90% در پساب آزمایشگاهی و کمابیش 70% برای پساب واقعی به ­دست آمد. آزمایش ­های بازیابی فتوکاتالیست بیان کننده پایداری فتوکاتالیست سنتزی است که می‌تواند بدون از دست دادن فعالیت اولیه قابل ‌استفاده دوباره برای فرایند تصفیه باشد.<br /><strong>نتیجه‌گیری:</strong> نتایج نشان می‌دهد که مکانیسم تخریب ایمی‌پرامین از نوع تخریب اکسیداسیونی از طریق حفره­ های نوری تولید شده است و از سینتیک درجه اول تحت تابش نور UVA پیروی می‌نماید. همچنین یافته‌ها گویای قابلیت کاربرد صنعتی فتوکاتالیست سنتزی Fe₃O₄/TiO₂/GQDs در تصفیه پساب حاوی آلاینده‌های آلی پایدار تحت شرایط بهینه است. https://envs.sbu.ac.ir/article_101190_366a456cf7b6390a5fa3ff8ff2664b75.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 20 1 2022 03 21 Investigating the impact of existing and under construction industries on the air quality of Arak City using ADMS model بررسی تأثیر صنایع موجود و در دست احداث شهر اراک بر کیفیت هوای شهر با استفاده از مدل ADMS 21 40 101393 10.52547/envs.2021.1022 FA جلیل بادام فیروز گروه علمی اقتصاد محیط زیست، پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار، سازمان حفاظت محیط زیست، تهران، ایران علیرضا رحمتی گروه علمی ارزیابی و مخاطرات محیط زیستی، پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار، سازمان حفاظت محیط زیست، تهران، ایران نوشین دانش‌پژوه گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران رویا موسی زاده گروه علمی اقتصاد محیط زیست، پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار، سازمان حفاظت محیط زیست، تهران، ایران 0000-0003-4632-2630 رضا میرزایی گروه نظارت و پایش، بخش محیط زیست انسانی ، اداره کل حفاظت محیط زیست استان مرکزی، اراک، ایران Journal Article 2021 02 28 <strong>Introduction:</strong> Arak is one of the eight most polluted cities in Iran, whose pollution is mainly due to the activities of various industries located in the city or its suburbs. Using air pollution modeling it would be possible to estimate the effect of emissions of suspended particles and gases from the activities of various industries on the local environment. This study is an attempt to investigate the impact of existing and under construction industries in Arak on the air quality of the city using the ADMS model as a widely used and trusted model of the Department of Environment (DoE).<br /><strong>Material and methods:</strong> Because the main sources of air pollution in Arak are of focal type, in modeling air pollution, 17 large industries (including 98 chimneys) located in the city were considered as pollution points. In addition to the emission data, the geometrical data of the chimneys including the height and diameter of their opening and the temperature of the exhaust air were also included in the model. To validate the model outputs, the measurement values of the environmental stations were compared with the values estimated by the modeling using Pearson linear correlation coefficient.<br /><strong>Results and discussion:</strong> The results showed that the concentration of CO, SO₂, and NO₂ in all stations was within the permissible level announced by the DoE. The dispersion of suspended particles (contour lines) in the city was to the west and southwest and up to a radius of 3 km in the prevailing and semi-prevailing wind direction. This for Shazand was to the west up to a radius of 1 km in the prevailing wind direction and to the southwest up to 5 km in the direction of semi- prevailing wind until reaching the background concentration of 19.1 μg. Accumulation of SO₂ contour lines in Shazand pollution center was observed up to a radius of 7 km in the west direction and up to a radius of 10 km in the southwest direction. The accumulation of NO₂ contour lines was the same as NO₂. The radius of impact of CO gas was extended from Arak to Shazand. Accumulation of CO contour lines in Arak was up to a radius of 5 km in the direction of west and southwest. The accumulation of H₂S contour lines in Shazand was up to a radius of 5 km towards the directions of west, southeast, and southwest. In general, the difference between the sampling and modeling results indicated the pollution sources that were not observed in the model and were beyond those emitted from the factories. In most stations, the modeled and directly monitored SO₂ concentrations were not much different and the correlation coefficient of the data was high, indicating the accuracy of the calculations and the prominent role of industries in the emission of this gaseous pollutant. Also, in most stations, the results of environmental measurement of NO₂ were less than the modeled values, revealing that the industries had a greater share in the emission of this gas. The overestimate of this emission may probably be due to the inclusion of the under construction industries in the model. The environmental concentration of CO in all stations was higher than the modeled values. Industries have a small share in the pollution load of this pollutant while in urban areas, the concentration of CO depends on the mobile sources and traffic load.<br /><strong>Conclusion:</strong> In general, the pollution levels of the city showed that the center of pollution was in the southeast of Arak and in the complex of the refinery, petrochemical company, and thermal power plant. According to the overlaid contours of emissions, a number of points (14 points) that were closest to the pollution centers were proposed as critical stations, two points as control stations, and 4 points as the stations exposed to pollution in each period. <strong>سابقه و هدف:</strong> اراک یکی از هشت کلان شهرآلوده ایران به ­حساب می‌آید که آلودگی آن به­ طور عمده تحت تأثیر فعالیت صنایع مختلف مستقر در شهر یا حومه آن می‌باشد. با استفاده از مدل‏سازی آلودگی هوا می‏ توان اثر انتشار ذرات معلق و گازهای ناشی از فعالیت‏ های صنایع مختلف را بر محیط زیست منطقه برآورد نمود. این تحقیق سعی در بررسی تأثیر صنایع موجود و در دست احداث شهر اراک بر کیفیت هوای این شهر با استفاده از مدل ADMS به ­عنوان مدل پرکاربرد و مورد وثوق سازمان حفاظت محیط زیست دارد.<br /><strong>مواد و روش‌ها:</strong> با توجه به اینکه در شهر اراک منابع کانونی از منابع اصلی آلودگی هوا می‌باشند، برای مدل‏سازی آلودگی هوای این شهر از مدل ADMS-5.2 استفاده و 17 صنعت بزرگ (شامل 98 دودکش) واقع در محدوده شهر به­ عنوان نقاط آلاینده در نظر گرفته شدند. افزون بر اطلاعات انتشار، اطلاعات هندسی دودکش شامل ارتفاع و قطر دهانه آن و درجه حرارت هوای خروجی نیز وارد مدل شد. به ­منظور صحت­ سنجی نتایج به­ دست آمده از مدل­سازی، نتایج اندازه‌گیری­ های ایستگاه‌های محیطی با مقادیر برآورد شده از مدل­سازی با استفاده از ضریب همبستگی خطی پیرسون مورد مقایسه قرار گرفت.<br /><strong>نتایج و بحث:</strong> نتایج به ­دست آمده گویای آن بود که غلظت گازهایCO، SO₂ و NO₂ در همه ایستگاه ­ها در حد مجاز استاندارد سازمان حفاظت محیط زیست است. پراکنش ذرات معلق (خطوط هم مقدار) در شهر اراک به سمت غرب و جنوب غربی تا شعاع 3 کیلومتری در جهت باد غالب و نیمه غالب و در محدوده شازند به سمت غرب تا شعاع 1 کیلومتری در جهت باد غالب و به سمت جنوب غرب تا 5 کیلومتری در جهت باد نیمه غالب صورت گرفته است. سپس به غلظت زمینه منطقه یعنی 1/19 میکروگرم رسیده است. تجمع خطوط هم مقدار گاز SO2 در کانون آلودگی شازند تا شعاع 7 کیلومتری در جهت غرب و تا شعاع 10 کیلومتری در جهت جنوب غرب مشاهده می‌شود. تجمع خطوط هم مقدار گاز NO2 مشابه گاز SO2 می‌باشد. شعاع تأثیر گاز CO از اراک به سمت شازند کشیده شده است. تجمع خطوط هم مقدار گاز CO در اراک تا شعاع 5 کیلومتری در جهت غرب و و جنوب غرب صورت گرفته است. تجمع خطوط هم مقدار گاز H2S در شازند تا شعاع 5 کیلومتری در جهت غرب و جنوب شرق و غربی می‌باشد. به­ طور کلی بخشی از اختلاف بین نتایج نمونه‏برداری و مدل‏سازی نشان‌دهنده وجود منابع آلاینده­ای است که در مدل دیده نشده و خارج از منابع آلاینده کارخانه‌ها است. در بیشتر ایستگاه‌ها نتایج مدل‏سازی و اندازه‌گیری گاز SO₂ اختلاف زیادی نداشت و ضریب همبستگی داده­ ها بالاست که بیانگر دقت محاسبات و نقش پررنگ صنایع در نظر گرفته شده بر غلظت این آلاینده گازی است. همچنین، در بیشتر ایستگاه‌ها نتایج اندازه‌گیری‌محیطی گاز NO₂ نسبت به مدل‏سازی کمتر بود که نشان می‌داد صنایع، سهم بیشتری در انتشار این گاز در آن نقاط داشته است. احتمالا به ­دلیل در نظر گرفتن صنایع در دست احداث، انتشار این آلاینده بیشتر از مقدار موجود تخمین زده شده است. غلظت اندازه‌گیری ‌محیطی گاز CO در همه ایستگاه‌ها بیشتر از نتایج مدل‏سازی است. صنایع، سهم کمی در بار آلودگی این آلاینده دارند و در منطقه ­های شهری غلظت گاز مونوکسیدکربن به منابع متحرک و بار ترافیکی وابسته است.<br /><strong>نتیجه‌گیری:</strong> در مجموع، منحنی میزان‌های آلایندگی شهر نشان داد که کانون آلایندگی در جنوب شرقی اراک و در مجموعه پالایشگاه، پتروشیمی و نیروگاه حرارتی قرار گرفته است. با توجه به اورلی کانتور پراکنش گاز و ذرات، تعدادی از نقاط که در تمام کانتورها در نزدیکترین فاصله به کانون آلودگی بوده است، به ­عنوان نقاط حساس و دو نقطه به­ عنوان ایستگاه شاهد و 4 نقطه نیز به ­عنوان ایستگاه‌های در معرض آلودگی در هر دوره پیشنهاد شد. https://envs.sbu.ac.ir/article_101393_1e676a52576410475c8aae7c93b602c7.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 20 1 2022 03 21 Bioavailability of heavy metals in the soil of Doustbaglu region (Meshginshahr) and determining toxic species by sequential extraction and Visual Minteq software زیست‌دسترس‌پذیری فلزهای سنگین در خاک منطقه دوست‌بگلو (مشگین شهر) و تعیین گونه‌های مسمومیت زا به روش استخراج ترتیبی و نرم افزار Visual Minteq 41 56 101684 10.52547/envs.2021.1060 FA کمال سیاه چشم گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0001-5728-1374 مهناز محمدی گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران سعید محمد سرورالدین گروه شیمی تجزیه، دانشکده شیمی، دانشگاه تبریز، ایران Journal Article 2021 07 07 <strong>Introduction:</strong> Oxidation of sulfide mineralized zones during the weathering processes is intensified by biological and chemical reactions and the resulting Acid Mine Drainage (AMD) causes the release and mobility of toxic and heavy metals from the parent rock and their concentration in soil or water. In this study, soil samples taken from the surroundings of the village of Doustbaglu (northwest of Meshginshahr), which is considered a typical mineralization and alteration area, were studied and chemical species, toxicity, and origin of heavy elements were determined.<br /><strong>Material and methods:</strong> In this study, total concentration and bioavailability of heavy elements i.e. As, Cd, Cu, Cr, Pb, Sb, Ni, and Zn in five surface soil samples were evaluated by Tessier sequential extraction method in five phases (exchangeable, connected to carbonate, bound to iron and manganese oxides, bound to organic matter, and residual phase) and using the Visual Minteq thermodynamic software.<br /><strong>Results and discussion:</strong> The results of the sequential extraction method showed that the highest concentration of the total concentration of all studied heavy elements was retained in the residual fraction (stabilized in the mineral structure). This indicates the geogenic origin of these elements and can be considered the result of erosion and weathering of rocks in the region. Compared to other elements, Sb had a higher concentration in potentially available fractions (e.g. exchangeable, carbonate-bound, bound to Fe-and Mn-oxides, and/or organic matter) and can be readily available to plants and toxic. The software output delineates that the predominant species in the examined samples were lead as Pb (SO4)₂^2-, Pb²⁺ and PbSO_4(aq); copper as CuSO_{4 (aq)} and Cu²⁺; nickel as NiSO_{4 (aq)}, Ni²⁺ and NiSO₄; antimony as Sb(OH)₃, Sb(OH)²⁺ and Sb(OH)₆^1-; zinc as Zn(SO4)₂^2-, ZnSO_4(aq) and Zn²⁺; arsenic as H₃AsO₃ and H₂As_O4^-; cadmium as Cd(SO₄)₂₂^-, and Cd²⁺. The predominant species of chromium were CrSO4⁺, CrOHSO_4(aq), and HCrO₄^-. In general, the free water-soluble species of these elements were more mobile than other species; instead, the concentration of these species was very low relatively, and most of these elements were more present in the form of complexes with low mobility.<br /><strong>Conclusion: </strong>Based on sequential extraction results, all studied elements showed high ecological risk potential and significant pollution in the sediment of waterways and surface soil horizons of the Doustbaglu area. Analysis of the findings of Visual Minteq software indicates that the most active types of elements and related concentrations, among all possible types, include: Cd²⁺(1.49%), CrOHSO_4(aq)(25.20%), Cu²⁺(10/38%), Pb²⁺(1/37%), ZnSO_4(aq)(18.83%), respectively. Since more mobile species have low concentrations and on the other hand, according to the results of sequential extraction, most of the studied elements are present in the remaining phase, so the bioavailability and toxicity of these elements are estimated to be negligible. In general, it can be concluded that only a small percentage of elements are present in bioavailable fractions, and this can alleviate concerns about the possibility of element release by changing environmental conditions and thus accessibility to plants. <strong>سابقه و هدف::</strong> اکسیداسیون زون­ های کانی سازی شده سولفیددار طی فرایند هوازدگی در اثر واکنش­ های بیولوژیکی و شیمیایی تشدید شده و زهاب اسیدی¹ حاصل سبب آزادسازی و تحرک عنصرهای فلزی سمی و سنگین از سنگ مادر و تمرکز آن‌ها در محیط خاک یا آب می‌شود. در این پژوهش، نمونه­ های خاک برداشته شده از اطراف روستای دوست­ بگلو (شمال­ غرب مشگین­ شهر) که یک منطقه کانه ­زایی و دگرسانی است، مورد بررسی قرار گرفت و گونه ­های شیمیایی، میزان مسمومیت ­زایی و منشأ عنصرهای سنگین As، Cd، Cu، Cr، Pb، Sb، Ni و Zn تعیین گردید.<br /><strong>مواد و روش </strong><strong>­</strong><strong>ها:</strong><strong> </strong>در این پژوهش، غلظت کل و زیست دسترس‌پذیری عنصرهای سنگین As، Cd، Cu، Cr، Pb، Sb، Ni و Zn در 5 نمونه خاک سطحی توسط گونه بندی به روش استخراج ترتیبی (تسیر) در پنج فاز (تبادل پذیر، متصل به کربنات، متصل به اکسیدهای آهن و منگنز، متصل به مواد آلی و فاز باقیمانده) و نرم افزار ترمودینامیکی Visual Minteq مورد ارزیابی واقع شد.<br /><strong>نتایج و بحث:</strong> نتایج حاصل از روش استخراج ترتیبی معلوم می ­کند که بیشترین غلظت از مجموع غلظت کل هر 8 عنصر سنگین مورد مطالعه در فاز باقی­مانده (تثبیت شده در ساختار کانی­ ها) قرار دارد. این مسئله نشان دهنده منشأ زمین­ زاد این عنصرها بوده و می­ تواند حاصل فرسایش و هوازدگی سنگ ­های منطقه در نظر گرفته شود. عنصر Sb در قیاس با دیگر عنصرها مورد بررسی غلظت بیشتری در فازهای بالقوه دسترس ­پذیر (تبادل­ پذیر، متصل به کربنات، متصل به اکسیدهای آهن و منگنز و متصل به مواد آلی) داشته و احتمال مسمومیت ­زایی این عنصر بیشتر است. خروجی نرم افزار نشان داد که در نمونه‌های بیان شده گونه­ های غالب سرب به­ صورت Pb(SO₄)₂^2-، Pb²⁺ و PbSO_{4 (aq)}، مس به ­صورت CuSO₄ _(aq₎وCu²⁺نیکل به ­صورت NiSO_4(aq₎، Ni²⁺ و NiSO₄،آنتیموان به­ صورت Sb(OH)₃<strong>، </strong>Sb(OH)²⁺<strong> </strong>و<strong> </strong>Sb(OH)₆^1-، به ­صورت رویZn(SO4)₂^2-، ZnSO_{4 (aq)} و Zn²⁺، آرسنیک به ­صورت H₃AsO₃ وH₂AsO₄^-کادمیومبه­ صورتCd(SO4)₂^2-و Cd²⁺ و گونه ­های غالب کروم به ­صورت CrSO₄⁺، CrOHSO₄ _(aq₎ و HCrO₄^- حضور داشتند. عموماً گونه‌های آبگین آزاد عنصرهای بیان شده قابلیت تحرک بیشتری نسبت به گونه‌های دیگر دارند، در عوض غلظت این گونه‌ها در مقایسه بسیار اندک است و بیشتر این عنصرها، بیشتر در قالب کمپلکس‌هایی با تحرک ­پذیری کم حضور دارند.<br /><strong>نتیجه گیری: </strong>براساس نتایج استخراج ترتیبی؛ هر 8 عنصر مورد مطالعه، پتانسیل ریسک اکولوژیکی بالا و رخداد آلودگی قابل توجه در رسوب آبراهه و افق­ های سطحی خاک زراعی منطقه دوست بگلو را نشان می ­دهد. تحلیل یافته ­های نرم افزار Visual Minteq گویای آن است که فعال­ترین گونه‌های این عنصرها و غلظت مربوطه بین تمام انواع گونه‌های محتمل به ­ترتیب شامل: Cd²⁺ (49/1%)، CrOHSO₄ _(aq₎(20/25%)، Cu²⁺(38/%10)، Pb²⁺ (37/%1)، ZnSO₄ _(aq (83/18%) می ­باشد. از آنجایی که گونه‌های متحرک‌تر، غلظت پایینی داشته و از طرفی بنابر نتایج استخراج ترتیبی بیشترین مقدار عنصرهای مورد مطالعه در فاز باقیمانده حضور دارند، بنابراین میزان زیست دسترس پذیری و مسمومیت زایی این عنصرها ناچیز برآورد می ­شود. در حالت کلی می­ توان نتیجه گیری کرد که تنها درصد اندکی از عنصرها در فازهای زیست دسترس پذیر حضور دارند و نگرانی درباره احتمال تحرک عنصرها با تغییر شرایط محیطی و دسترس­پذیری برای گیاهان را از بین می­ برد. https://envs.sbu.ac.ir/article_101684_482772933b0cb4992fbde864aa4cd979.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 20 1 2022 03 21 Operation of irrigation canals using intelligent methods بهره‌برداری از کانال های آبیاری با استفاده از روش های هوشمند 57 76 101483 10.52547/envs.2021.1045 FA فاطمه بیات گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران حسام قدوسی گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران کاظم شاهوردی گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا،همدان، ایران Journal Article 2021 05 20 <strong>Introduction:</strong> The rapid growth of population, agriculture, urban and industries has led to increasing water demand and competition for its consumptions. The promotion of agricultural water productivity has the main effect on improving water consumption. Water delivery and scheduling methods are important to increase the flexibility of irrigation systems. Among different available methods, the on-request water delivery has higher flexibility than the rotational one and doesn’t need the high cost of automatic systems. The appropriate adjustment of the structures and their operational instructions between successive requests is a function of discharge variation, time interval between operations, coincidence of different request, physical condition of canal and structures and hydrodynamic behavior of the flow, which is a complex task. To obtain the performance of the recently utilized method, i.e., FSL (Fuzzy SARSA Learning), it is necessary to compare it to a traditional method like Artificial Neural Network (ANN). In this research, data  from the east Aghili canal was trained for programming water delivery and distribution using MLP (Multi-Layer Perceptron) and RBF (Radial Basis Function) networks of  ANN with the on-request method. Finally, the results of the FSL and ANN models were compared.<br /><strong>Material and methods: </strong>In this research, the MLP (Multi-Layer Perceptron) and RBF (Radial Basis Function) networks of  ANN were used to determine the procedure for exploiting the operational instructions of the on-request method in the east Aghili canal, in Khuzestan Province, using its flow and gate opening data. In this research, 70%, 15%, and 15% of data were used to train, test, and validate the model, respectively. The correlation coefficient and root mean square error were used for determining the better method. Modeling of the canal was  done using the Irrigation Canal Conveyance System (ICSS) hydrodynamic model. To evaluate the MLP, RBF, and FSL outputs, maximum and average errors of water depth, adequacy, efficiency, equity, and dependability were used.<br /><strong>Results and discussion: </strong>The operational instructions were determined using the MLP  in March 2017 in the east Aghili canal, and were compared to the corresponding determined operational instructions using FSL. According to the obtained results, it  was observed that the MPA index in the  ANN method in the first and second block of this channel, respectively  were 0.952 and 0.919 and in the case of using the FSL method, these values  were equal to 0.996 and 1. Also, the MPF index in the simulation using the  ANN in both blocks  were equal to 1 and in the case of FSL, these values  were equal to 0.999 and 0.971. The maximum error of MAE of water level in the first and second block of the study, respectively  were equal to 9.2 and 3.8 % and in the case of using the FSL method, these  were equal to 5.5 and 7.4 %. The results showed that the MLP  was better than the RBF to determine the operational instructions. The MAE and IAE indicators were minimum, and the water delivery indicators were close to their desired values according to the Molden and Gates (1990) criteria. Aldo, it was revealed that the FSL  was better than the MLP, however, the MLP results  were valid and can be used in practice.<br /><strong>Conclusion: </strong>In this research, the ANN model was used for determining operational instructions using MATLAB. The training was done using the MLP and RBF using the east Aghili canal data. The ICSS was used for simulating the canal. The results showed that the MLP was better than RBF, and the FSL model was better than the MLP as well. However, both of them can be used in practice. <strong>سابقه و هدف:</strong> رشد سریع جمعیت، کشاورزی، شهرنشینی و صنعت موجب افزایش تقاضای آب و رقابت برای مصرف­ های مختلف شده است. ترویج بهره ­وری آب در کشاورزی تأثیر قابل توجهی بر افزایش راندمان مصرف آب دارد. روش‌های توزیع و تحویل آب نیز نقش تعیین ‏کننده ­ای در میزان انعطاف‌پذیری سامانه ­های آبیاری و بهبود بهره‌وری آب دارند. از میان روش‌های موجود، روش تحویل برحسب درخواست، انعطاف‌پذیری بیشتری نسبت به روش گردشی دارد و نسبت به روش برحسب تمایل (برحسب تقاضا) به زیرساخت‌های کمتری نیاز دارد. تنظیم مناسب سازه ­ها و دستورالعمل­ های بهره ­برداری بین درخواست­ های متوالی تابعی از تغییرات دبی، فاصله زمانی بین بهره برداری­ ها، همزمانی درخواست­ های مختلف، شرایط فیزیکی سازه ­های کانال و رفتار هیدرودینامیکی جریان می­ باشد که موجب پیچیدگی و لزوم استفاده از روش­ های ریاضی جهت مدل­سازی و بهره برداری می‌گردد. در این تحقیق از روش جدید [i]FSL و روش [ii]ANN استفاده گردید و به­ منظور تعیین عملکرد روش جدید بکار رفته عملکرد آن با روش ANN مقایسه گردید. داده ­های بکار رفته نیز مربوط به کانال عقیلی شرقی واقع در استان خوزستان می ­باشند.<br /> <strong>مواد و روش­ ها: </strong>در این تحقیق، مقایسه کارائی دو روش یادگیری مدرن (یادگیری تقویتی سارسای فازی) و یادگیری سنتی (شبکه‌های عصبی مصنوعی) به ­منظور برنامه ­ریزی توزیع و تحویل آب در روش تحویل برحسب درخواست در کانال عقیلی شرقی استان خوزستان انجام شد. به­ منظور شبیه­ سازی از 70%، 15% و 15% داده ­ها به ترتیب برای آموزش، کالیبراسیون و اعتبار سنجی مدل­ها استفاده شد. یادگیری و آموزش داده ­های دبی و بازشدگی آبگیرها توسط شبکه ­های عصبی مصنوعی پرسپترون چند لایه و تابع پایه شعاعی انجام و بهترین حالت تنظیم سازه ­ها با استفاده از معیارهای ضریب همبستگی و ریشه میانگین مربعات خطا انتخاب شد. همچنین، بهترین تنظیم سازه‌ها با استفاده از روش یادگیری تقویتی نیز استخراج گردید. به ­منظور ارزیابی نتایج نیز از سنجه‏ های راندمان، کفایت، پایداری و عدالت در تحویل آب و همچنین سنجه ­های میانگین و حداکثر نوسانات سطح آب نسبت به عمق هدف استفاده گردید.<br /><strong>نتایج و بحث: </strong>براساس نتایج به ­دست آمده مشاهده شد که سنجه [iii]MPA در روش شبکه عصبی مصنوعی برای بلوک‌های اول و دوم کانال به ترتیب برابرند با 952/0 و 919/0 و در حالت استفاده از روش سارسای فازی این مقادیر به ترتیب برابر 996/0 و 1 می­ باشند. همچنین مقادیر سنجه [iv]MPF در هنگام شبیه ­سازی با استفاده از شبکه عصبی در هر دو بلوک برابر 1 می ­باشد و در شبیه ­سازی با استفاده از FSL این مقادیر برابر 999/0 و 971/0 می­ باشند. در روش MLP خطای حداکثر نوسانات سطح آب در بلوک ­های اول و دوم به ترتیب برابرند با 2/9 و 8/3 درصد و در روش FSL این خطاها برابرند با 5/5 و 4/7 درصد. نتایج نشان داد که سنجه ­های میانگین و حداکثر نوسانات سطح آب برابر حداقل خود می ­باشند و سنجه ­های تحویل آب نیز به مقادیر مطلوبشان نزدیک می­ باشند. به ­طور کلی می‏ توان نتیجه گرفت با توجه به سنجه ‎های ارزیابی، روش FSL نتایج بهتری نسبت به روش MLP دارد. با این حال نتایج روش MLP نیز قابل قبول و معتبر می ‏باشد.<br /><strong>نتیجه ­گیری: </strong>در این تحقیق از روش شبکه­های عصبی پرسپترون چندلایه<strong> </strong>و تابع پایه شعاعی در برنامه متلب جهت تعیین دستورالعمل‌های بهره­برداری کانال عقیلی شرقی در استان خوزستان استفاده شد و نتایج با روش سارسای فازی مورد مقایسه قرار گرفت. به­منظور شبیه­سازی هیدرودینامیکی کانال نیز، مدل<strong> </strong>ICSS مورد استفاده قرار گرفت. بررسی­ها نشان داد که نتایج شبکه پرسپترون چندلایه از شبکه تابع پایه شعاعی بهتر است و نتایج مدل­سازی با روش سارسای فازی نیز از روش پرسپترون چندلایه مناسب­تر می­باشد. اما بهرحال هر دو روش می­توانند در عمل مورد استفاده قرار گیرند. https://envs.sbu.ac.ir/article_101483_1f95c3946dda53915b711a1822f853c3.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 20 1 2022 03 21 Ecology and pollen database of shrub and cultivated herbaceous plant species in Tehran: An ecological management and urban safety approach بوم شناسی و بانک اطلاعات گرده گونه‌های درختچه‌ای و کاشته شده علفی شهر تهران: رویکرد مدیریت اکولوژیک و ایمنی شهری 77 112 101191 10.52547/envs.2021.1012 FA صفا گوهری گروه علوم گیاهی و بیوتکنولوژی، دانشکده علوم و فناوری زیستی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران احمدرضا محرابیان گروه علوم گیاهی و بیوتکنولوژی، دانشکده علوم و فناوری زیستی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران راهله شکوهی شورمستی مرکز تحقیقات ایمونولوژی، آسم و آلرژی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Journal Article 2021 04 05 <strong>Introduction:</strong> Palynology as a multidisciplinary science can provide data base for a wide range of sciences such as Plant Systematics, Melissopalynology (quality control of honey), Aeropalynology, Stratigraphy, Palynology, Forensic Palynology, Paleoclimate, prediction and simulation of past climatic events, Archaeology, phylogeny, etc. Because several cultivated and ornamental species are classified as allergenic plants, identification, classification, and preparation of their database have particular importance. So far, few studies has been carried out on palynology in Iran. Therefore, it seems that carrying out a palynological study and preparing its database in Tehran is the first step in allergy research. The objectives of this study were to investigate the morphological and micro-morphological characteristics and classification, as well as preparing palynological database in Tehran.<br /><strong>Material and methods:</strong> Tehran has an area of about 600 km² due to its location on the southern slopes of the Alborz Mountainous Region, widely extended along north to south and east to west zones, therefore showing a variety of climatic conditions that include diverse species (e.g., ornamental, etc.). So, after reviewing the published flora and present information on green space databases in the area, target taxa were selected. The plant samples were collected by field samplings and were deposited based on standard methods. Finally, the pollen grains were coated with gold material. Then, they were scanned with Scanning Electron Microscopy (SEM). Afterward, they were identified by diverse pollen references on palynology.<br /><strong>Results and discussion:</strong> The results of this study include the preparation of a native visual source about the pollen grains of 145 species of shrubs and cultivated herbaceous plant species in Tehran. These 145 plant species belong to 65 families, including 95 herbaceous species and 50 shrub species. Asteraceae (16 species) and Rosaceae (14 species) had the most species. Among the 131 studied genera, 43 genera were reported to be allergic. Asteraceae with 5 genera and Cupressaceae and Oleaceae with 3 genera had the highest frequency of allergenic species among the studied families. The results of this study showed that allergenic shrubs are more abundant than allergenic herbaceous plants. However, trees and shrubs have more allergenic effects due to more pollen production and wind pollination. The pollen grains of these species are usually small and can be scattered over long distances and have a longer durability in the air. The results of this study show that allergic pollens also have a high morphological diversity, however, the significant effect of pollen grain micro-morphological characteristics on allergies requires more extensive studies.<br /><strong>Conclusion:</strong> The achievements of this study will serve as a pilot for the study of palynological study, especially in asthma and allergy in the country. The results of this study show that in Tehran, several plant species have been planted without considering allergenic considerations, which should be considered as an important warning for ecological managers of the city. <strong>سابقه و هدف:</strong> داده ­های علم گرده­ شناسی، در علوم متنوعی چون سیستماتیک­ گیاهی، گرده ­شناسی عسل شامل بررسی و ارزیابی کیفیت وخلوص عسل، گرده­ شناسی هوا، چینه ­شناسی، پزشکی­ قانونی، آب­ و­هواشناسی دیرینه، بازسازی پوشش­ های گیاهی دیرین، پیش­ بینی و شبیه ­سازی وقایع اقلیمی گذشته و پیش بینی وقایع اقلیمی آینده، باستان ­شناسی، رده ­بندی و فیلوژنی و شناسایی حساسیت­ های فصلی، کاربرد دارد. به ­دلیل آن که بسیاری از گونه ­های گیاهی کاشته ­شده و زینتی در گروه عامل­ های آلرژی­ زا محسوب می­ گردند و با توجه به اینکه مطالعات کمی پیرامون گرده شناسی با رویکرد آلرژی­ زایی در ایران تحقق یافته است، بنابراین انجام یک مطالعه گرده ­شناسی و تهیه بانک اطلاعاتی گرده­ شناسی شهر تهران از اهمیت پایه ­ای در مطالعات آلرژی برخوردار است. هدف­ های این مطالعه بررسی صفات ریخت ­شناسی و ریزریخت­ شناسی، طبقه بندی و تهیه بانک اطلاعاتی گرده ­شناسی گونه ­های علفی و درختچه ­ای کاشته­ شده شهر تهران به روش میکروسکوپ الکترونی است.<br /><strong>مواد و روش ­ها:</strong> شهر تهران با مساحتی حدود 600 کیلومترمربع به ­دلیل قرار گیری در دامنه ­های جنوبی البرز، وسعت جغرافیایی و قرارگیری در یک شیب ارتفاعی گسترده از شرایط اقلیمی متنوعی برخوردار است که در برگیرنده گونه­ های متنوع زینتی است. بنابراین با بررسی فلورهای چاپ شده و اطلاعات سازمان فضای سبز شهر تهران لیستی از گونه­ های تأثیرگذار و فراوان تهیه شد. سپس نمونه­ های گیاهی مورد نظر از رویشگاه­ های گیاهی جمع آوری و براساس روش ­های استاندارد، آبگیری و تثبیت شدند. سپس گونه­ های گیاهی با استفاده از فلورهای ایران و ایرانیکا شناسایی شدند. در نهایت دانه‌های گرده جدا شده از بساک را روی پایه‌های مخصوص میکروسکوپ الکترونی قرار داده و پس از پوشش دادن نمونه‌ها با فلز طلا با میکروسکوپ الکترونی نگاره[i] عکسبرداری شدند. سپس دانه­ های گرده براساس منابع معتبر گرده­ شناسی طبقه ­بندی و توصیف گردیدند.<br /><strong>نتایج و بحث:</strong> نتایج این مطالعه شامل تهیه یک منبع مدون تصویری بومی پیرامون دانه گرده 145 گونه درختچه ­ای و علفی کاشته شده شهر تهران می­ باشد. این 145 گونه گیاهی متعلق به 65 خانواده گیاهی شامل 95 گونه علفی و 50 گونه درختچه ­ای هستند. خانواده آفتابگردان با 16 گونه و خانواده گلسرخیان با 14 گونه، بیشترین نمونه­ ها را دارا هستند. از 131جنس مورد بررسی، 43 جنس آلرژی­ زا گزارش شده ­اند که خانواده آفتابگردان با دارا بودن 5 جنس آلرژی­ زا و سپس خانواده ­های سرو و زیتون با 3 جنس آلرژی­ زا بیشترین فراوانی گونه­ های آلرژی­ زا را در بین خانواده ­های مورد بررسی دارند. نتایج این مطالعه نشان می ­دهد که درختچه­ های آلرژی­ زا فراوانی بیشتری نسبت به گیاهان علفی آلرژی ­زا دارند. این در حالی است که درختان و درختچه ­ها به ­دلیل تولید گرده فراوان تر و گرده ­افشانی با باد دارای تأثیرهای آلرژی­ زای بیشتری هستند. دانه­ های گرده­ این گونه ­ها به ­طور معمول کوچک بوده و می ­توانند در مسافت­ های طولانی پراکنده شوند و از ماندگاری بیشتری در هوا برخوردارند. نتایج این مطالعه نشان می ­دهد که گرده ­های آلرژی­ زا نیز از تنوع ریختی بالایی برخوردارند البته تأثیر معنادار ریز ریخت شناسی دانه گرده در ایجاد آلرژی به مطالعات گسترده ­تری نیاز دارد.<br /><strong>نتیجه گیری:</strong> دستاوردهای این مطالعه به ­عنوان یک الگو جهت مطالعات گرده شناسی و بویژه در پژوهش ­های آسم و آلرژی در کشور کاربرد خواهد داشت. همچنین این مطالعه در راستای تکمیل بانک اطلاعات گرده ­ای و اطلس گرده ­شناسی کشور انجام می­ گردد. نتایج این مطالعه نشان می ­دهد که در شهر تهران گونه ­های گیاهی زیادی بدون در نظر گرفتن ملاحظات آلرژی ­زایی کاشته شده که به ­عنوان یک هشدار مهم جهت مدیران اکولوژی شهر باید مد نظر قرار گیرد. https://envs.sbu.ac.ir/article_101191_3ee1844738975a723e91440cb0be3a46.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 20 1 2022 03 21 Modeling and estimating noise pollution on metro platforms of Darvazeh Doulat and Tajrish Stations in Tehran metropolis مدل سازی و تخمین آلودگی صوتی در سکوی ایستگاه های متروی دروازه دولت و تجریش کلان شهر تهران 113 128 101128 10.52547/envs.2021.1004 FA حمید سرخیل گروه زمین شناسی کاربردی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران 0000-0002-7593-9587 زینب کریمی اصل گروه محیط زیست انسانی، دانشکده محیط زیست، کرج، ایران 0000-0003-2951-2475 محمد طلائیان عراقی گروه محیط زیست انسانی، دانشکده محیط زیست، کرج، ایران Journal Article 2021 01 12 <strong>Introduction:</strong> The problem of noise pollution is the most severe problem that most people encounter with in public. The purpose of this study  was to investigate the amount of noise pollution caused by Tehran metro train traffic at the time of arrival and departure at the underground stations of Darvazeh Doulat and Tajrish.<br /><strong>Material and methods:</strong> This study was conducted in the summer and autumn of 1398  in Darvazeh Doulat and Tajrish stations of Tehran Metro Line 1. The maximum and minimum values  of noise pollution Intensity were recorded at specific distances from the edge of the platforms in the morning and evenings. Once every three days, 48 stations were measured and analyzed. In the continuation of the research in Tajrish Station, the distribution of noise pollution has been estimated by performing limited impressions using artificial neural network.<br /><strong>Results and discussion:</strong> The values measured at specific distances from the edge of the platform show that the amount of noise pollution from the arrival of trains to the platform, the simultaneous entry of two trains to the platform, the arrival of non-stop trains, and crossing the platform in most times,  was higher than standard. In some harvesting stations, it reached over 100 decibels, which indicates the critical situation of noise pollution in these subway platforms.<br /><strong>Conclusion:</strong> The methods used in the present study have effectively estimated the amount of noise pollution in subway platforms. By identifying critical areas and providing measures to manage noise pollution,  the damage on the health of citizens caused by noise pollution can be managed. <strong>سابقه و هدف: </strong>مشکل آلودگی صدا جدی­ ترین مسئله ­ای است که بیشتر مردم به ­صورت عمومی با مقادیر بیش از حد مجاز آن، مواجه می ­باشند. هدف این پژوهش، بررسی میزان آلودگی صوتی حاصل از تردد قطار مترو شهری تهران در زمان ورود و خروج در ایستگاه­ های زیر زمینی دروازه دولت و تجریش می ­باشد.<br /><strong>مواد و روش ها:</strong> در این پژوهش که در ماه­ های تابستان و پاییز سال 1398 روی ایستگاه ­های دروازه دولت و تجریش از خط یک متروی تهران صورت گرفته است، مقادیر بیشینه و کمینه شدت صوت، در عرض سکو در فاصله­ های معین از لبه سکو و در دو نوبت صبح و عصر در فاصله زمانی هر سه روز یکبار، به تعداد 48 ایستگاه اندازه گیری شده و تحلیل شده است. در ادامه تحقیق در ایستگاه تجریش با انجام برداشت­ های محدود با استفاده از شبکه عصبی مصنوعی به تخمین توزیع آلودگی صوتی پرداخته شده است.<br /><strong>نتایج و بحث:</strong><strong> </strong>مقادیر اندازه ­گیری شده در فاصله ­های معین از لبه سکو نشان می ­دهد که میزان آلودگی صدای حاصل از ورود قطار به سکو، ورود همزمان دو قطار به سکو، ورود قطار بدون توقف و عبور از سکو در بیشتر زمان ­ها، بالاتر از حد استاندارد بوده و در برخی ایستگاه ­های برداشت، به بالای 100 دسی بل هم می ­رسید که این خود نشان دهنده شرایط بحرانی آلودگی صوتی در این سکوهای مترو می ­باشد.<br /><strong>نتیجه ­گیری:</strong><strong> </strong>روش ­های مورد استفاده در تحقیق حاضر به ­منظور تخمین میزان آلودگی صوتی در سکوهای مترو کارآمد بوده است. به­ طوری که می ­توان با شناسایی محدوده ­های بحرانی، با ارائه تمهیداتی صدمه ­های حاصل از آلودگی صدا بر سلامت شهروندان را مدیریت نمود. https://envs.sbu.ac.ir/article_101128_b6fda5ef94224d71ac1de825c85c4669.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 20 1 2022 03 21 Determining the contribution of the diversity of understory plant species in broadleaf and coniferous trees reforestation (case study: Colet forest of Mazandaran) تعیین سهم تنوع گونه های گیاهی زیرآشکوب در جنگل کاری با گونه های پهن برگ و سوزنی برگ (پژوهش موردی: جنگل کُلِت مازندران) 129 150 101394 10.52547/envs.2021.1048 FA خدیجه اصغری گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، ساری، ایران حمید جلیلوند گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، ساری، ایران حامد اسدی گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، ساری، ایران Journal Article 2021 04 27 <strong>Introduction: </strong>Species diversity is a combination of two interrelated components of species richness and evenness. The first component is the species richness, which is related to the number of species in the sampling unit; The second component is evenness, which refers to the distribution of species in the site. One of the important problems of these indicators is not determining the contribution of these two components in the diversity index value. An effective method that has been developed for this purpose is called SHE. The aim of this study was to investigate the contribution of the diversity of understory species in four natural stands, <em>Acer velutinum </em>Boiss, <em>Alnus subcordata </em>C. A. M. and <em>Cupressus sempervirens. var horizontalis</em> afforestation in the Colet forest.<br /><strong>Material and methods: </strong>In this research, 40 square plots with an area of 400 square meters, were selectively used for sampling in the study area. Then, the list of all herbaceous species with their cover percentage was recorded by Vandermarel criteria. Woody species were counted in each sample plot. The grass and wood cover data were imported and analyzed in Excel and PAST software for analyzing of richness (number of species, Margalf richness and Menhenick richness), evenness (Shannon-Wiener), and diversity (Simpson and Shannon-Wiener). The normality and homogeneity of the data were evaluated using Kolmogorov-Smirnov and Leven test, respectively. SHE analysis was used to determine the contribution of each component of richness and evenness.<br /><strong>Results and discussion: </strong>The results of comparing the mean of different diversity indices related to herbaceous species showed that the four studied stands (natural, <em>Acer velutinum </em>Boiss, <em>Alnus subcordata </em>C. A. M. and <em>Cupressus sempervirens. var horizontalis</em>) have significant differences in terms of richness (Margalef and Menhinick) (P <0.01). The results of the classification of plants in terms of biological form by the Raunkiaer method also showed that hemicryptophytes have the highest abundance in the study area. Also, the SHE analysis of richness and evenness components for woody regeneration species in the Colet area showed that the evenness of the trend was constant among the four stands and the richness index in the <em>Cupressus sempervirens</em> and natural stands was fluctuating and had an increasing trend. In the Alnus<em> subcordata </em>stand, the evenness and richness indices had the same contribution in determining the diversity of herbaceous species and woody regeneration in this region. In addition, the SHE curve showed that the richness curve (LnS) and the uniformity (Ln E) do not change with each other, and the change in the richness curve is greater than the evenness. This indicates a greater contribution of richness than evenness in the contribution of determining the diversity of data related to herbaceous species and woody regeneration. In fact, this showed that with the increase in the number of samples, only rare species were being added to the list of herbaceous and woody species.<br /><strong>Conclusion: </strong>In general, the results of the present study showed that the diversity of herbaceous species due  to species composition in the natural stand had the highest value in this region. Also, richness and diversity of woody plants in natural stand and broadleaves reforestation stands were higher than coniferous reforestation. Therefore, reforestation with broadleaves species has a positive effect on the diversity in the region. Also, the effective factor on the diversity indices in the four stands was the richness component (Ln S), which means that severe changes and fluctuations in plant species and their composition was observed. <strong>سابقه و هدف:</strong> تنوع، گونه ­ای ترکیبی از دو مؤلفه به ­هم پیوسته غنای گونه ­ای و یکنواختی است. مؤلفه اول غنای گونه ­ای است که مربوط به تعداد گونه­ های حاضر در واحد نمونه ­برداری است؛ و دومین مؤلفه یکنواختی است که به نحوه توزیع افراد گونه ­ها در محیط اطلاق می­ شود، یکی از مشکل­ های مهم این سنجه ­ها، جدا نکردن سهم این دو مؤلفه در مقدار سنجه عددی است. روش مؤثری که برای این منظور ابداع شده است، تجزیه و تحلیل SHE نام دارد. پژوهش پیش­رو نیز با هدف بررسی ترکیب و تنوع گونه ­ای و تعیین سهم هر یک از مؤلفه ­های تنوع در چهار توده طبیعی، جنگل­ کاری افراپلت، توسکا ییلاقی و زربین در جنگل کُلِت انجام شد.<br /><strong>مواد و روش ­ها:</strong> در این پژوهش با استفاده از ۴۰ پلات مربعی شکل با مساحت ۴۰۰ مترمربع که به­ صورت انتخابی در منطقه مورد مطالعه پیاده شد، ابتدا فهرست کلیه گونه­‌های علفی به تفکیک فرم‌ رویشی و وفور (درصد تاج پوشش) گونه­‌های گیاهی براساس معیار فراوانی - غلبه وان‌­درمال ثبت شد، سپس به شمارش گونه ­های چوبی در هر قطعه ­نمونه پرداخته شد. آنگاه داده‌­های پوشش علفی و چوبی در نرم‌افزار اکسل سازماندهی شدند و در نرم­افزار PAST تجزیه ­های غنا (تعداد گونه، غنای مارگالف و غنای منهنیک)، یکنواختی (شانون - وینر)، تنوع (سیمپسون و شانون - وینر) انجام شد. نرمال بودن داده ­ها نیز با استفاده از آزمون کولموگروف - اسمیرنوف و همگنی واریانس ­ها با آزمون لون در نرم­افزار  SASمورد بررسی قرار گرفت و برای تعیین سهم هریک از مؤلفه ­های غنا و یکنواختی نیز از روش SHE استفاده شد.<br /><strong>نتایج و بحث:</strong> نتایج مقایسه میانگین سنجه­ های مختلف تنوع مربوط به گونه­ های علفی نشان داد که چهار توده طبیعی، افراپلت، توسکا ییلاقی و زربین از نظر میزان غنا (مارگالف و منهنیک) باهم اختلاف معنی­ دار دارند (P<0/01). نتایج طبقه ­بندی گیاهان از نظر شکل زیستی به روش رانکایر نیز نشان داد همی­ کریپتوفیت­ ها دارای بیشترین فراوانی هستند، همچنین تجزیه مؤلفه ­های غنا و یکنواختی در مقیاس لگاریتم طبیعی (تجزیه SHE) برای گونه ­های چوبی در منطقه کُلِت نشان داد که میزان یکنواختی روند ثابت بین چهار توده دارد و سنجه غنا در توده زربین و توده طبیعی دارای نوسان بوده و روند افزایشی دارد. در توده توسکا ییلاقی سنجه یکنواختی و غنا در تعیین تنوع گونه ­های علفی و چوبی در این منطقه سهم یکسان داشته و در توده زربین سنجه غنا بیشترین میزان را داشت. همان­گونه که در منحنی مربوط به تجزیه SHE می ­توان مشاهده کرد، منحنی غنا (LnS) و یکنواختی (Ln E) همزمان باهم تغییر نمی­کنند و تغییر منحنی غنا بیشتر از یکنواختی است. این امر بیانگر سهم بیشتر غنا نسبت به یکنواختی در تعیین تنوع داده ­های مربوط به گونه علفی و چوبی در منطقه مورد مطالعه است، در واقع این مسئله نشان می ­دهد که با افزایش تعداد نمونه ­ها تنها گونه ­های نادر و غیرمتداول هستند که به اسامی گونه ­های علفی و چوبی اضافه می­ شوند.<br /><strong>نتیجه­ گیری:</strong> به ­طور کلی نتایج پژوهش حاضر نشان داد که میزان تنوع گونه علفی با توجه به آمیختگی گونه ­ها در توده طبیعی بیشترین مقدار را در این منطقه دارد، از طرفی میزان تنوع و غنا گونه ­های چوبی نیز در توده طبیعی و جنگل ­کاری پهن­ برگ بیشتر از توده سوزنی­ برگ است. بنابراین جنگل­ کاری با گونه­ های پهن ­برگ اثر مثبتی روی تنوع گونه­ های گیاهی منطقه دارد. همچنین مؤلفه مؤثر بر سنجه عددی تنوع در چهار توده مؤلفه غنا (Ln S) است، به این معنی که تغییرات و نوسان­ های شدیدی در گونه ­های گیاهی و ترکیب آن­ها مشاهده شد. https://envs.sbu.ac.ir/article_101394_027ee60cc14dc22bd9a25384feb88298.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 20 1 2022 03 21 Using Mouteh Goldmine soil’s cyanobacteria for bioremediation of tailing dam soil استفاده از سیانوباکترهای خاکزی معدن طلای موته برای زیست پالایی خاک های سد باطله 151 166 101482 10.52547/envs.2021.1018 FA حمید سودائی زاده گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران فریبا حکم اللهی گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران امیر حسین ناطقی گروه زیست شناسی، پردیس علوم، دانشگاه یزد، یزد، ایران منوچهر محمدی بخش تحقیق و توسعه، مجتمع طلای موته، میمه، اصفهان، ایران Journal Article 2021 03 03 <strong>Introduction</strong><strong>:</strong> Natural and human activities lead to soil degradation and soil salinization. In the last two centuries, world metal pollution level has increased extremely. The presence of some heavy metals in aquatic ecosystems is a constant threat to the health of human societies. The decrease of farmlands threatens food security. There are approximately one billion ha salt-affected soils all over of world, which can be utilizable after chemical, physical and biological remediation. Many mines in the world and also in Iran exist and as a result, soil erosion and dust release from waste dams is a matter of concern. Bioremediation using biological agents to detoxify and degradation of environmental pollutants provides a suitable alternative method for substitution of current heavy metals removal strategies..<br /><strong>Material and methods:</strong> As a result of extraction operations by cyanidation in Mouteh gold mining complex, wastewater and waste soil sediment are widely achieved. In this study soil samples were collected from Mouteh Goldmine tailing dam soil in September 2018. The collected soil samples were cultured in BG11 medium and incubated for microalgae identification and biomass production. Also, 5 g soil was inoculated with 0.5 g biomass of cyanobacteria and the physicochemical characteristics of the soil including pH, Na, K, Pb, and Cd, before and after the inoculation of soil with cyanobacteria were determined.<br /><strong>Results and discussion</strong><strong>:</strong> In this study, cyanobacteria <em>Phormidium tenue</em> Gomont, <em>Osillatoria tenuis</em> C.Agardh ex Gomont, <em>Lyngbya aestuarii</em> Liebman ex Gomont and the green alga, <em>Scenedesmus</em><em> obliquus</em> (Turpin) Kützing were identified. Culture results of filamentous cyanobacteria on goldmine tailing dam soil showed that cyanobacteria grew easily and produced a significant surface crust. The results of the physical analysis of the soil samples showed that <em>O. tenui</em>s decreased Na as a salinity element, and <em>P. tenu</em>e absorbed high amounts of Pb as a heavy metal pollution element. Mouteh Goldmine soil cyanobacteria, <em>Osillatoria tenuis </em>and <em>Phormidium tenue,</em> could play a role in mine recovery from salinity and heavy metals and in mine tailing dam soil bioremediation. They can also prevent soil erosion and dust release from waste dams.<br /><strong> </strong><strong>Conclusion:</strong> Dust release from waste dams can affect the health of living organisms like mining workers, plants, and even soil microalgae that are close to the mine. Cyanobacteria create biological soil crust and the results of this research showed that cyanobacteria, especially <em>Phormidium tenue</em> species produced a bio-crust that prevent soil erosion. <strong>سابقه و هدف:</strong> برخی از فرایندهای صنعتی، معدن­ کاری و استفاده از کودهای شیمیایی و قارچ کش­ ها در کشاورزی امروزی، منجر به رها سازی فلزهای سنگین و همچنین افزایش شوری خاک و آب­ ها می ­شوند به ­گونه ­ای که افزایش سطح جهانی آلودگی به فلزها روند نگران­ کننده ­ای بـه خود گرفته است. از طرفی وجود یک بیلیون هکتار زمین­ های شور در سراسر کره زمین که تنها با پالایش فیزیکی، شیمیایی و زیستی قابل استفاده در کشاورزی می ­باشند، تهدیدی برای امنیت غذایی محسوب می­ شوند. وجود معدن­ های بسیار در دنیا وایران و در نتیجه فرسایش خاک و انتشار غبار از سدهای باطله موضوعی نگران ­کننده است. پتانسیل سیانوباکترها در ایجاد پوشش بیولوژیک خاک، جذب فلزهای سنگین و شوری خاک­ها نسبت به روش ­های فیزیک‌وشیمیایی رایج، از جنبه کاربردی و اقتصادی بودن در حال بررسی می ­باشد.<br /><strong>مواد و روش ­ها: </strong>در کارخانه طلای موته در نتیجه عملیات استخراج طلا به ­وسیله سیانوراسیون، روزانه پساب و رسوب خاک باطله به­ صورت گسترده‌ای حاصل می‌شود. در مهرماه 97 جمع ­آوری نمونه­ های خاک باطله از معدن طلا انجام شد. نمونه ­های خاک باطله معدن جهت شناسایی و رشد ریزجلبک ­ها، در محیط کشت اختصاصی جلبک ­ها کشت داده شد. قبل و بعد از قرارگیری 5 گرم خاک باطله معدن در معرض 5/0 گرم زیست توده سیانوباکتری ­ها، عناصر سدیم، پتاسیم و فلزهای سنگین سرب و کادمیوم خاک باطله اندازه­گیری شد و داده ­ها مورد آنالیز آماری قرار گرفت.<br /><strong>نتایج و بحث: </strong>پس از کشت خاک معدن، سیانوباکترهای <em>Oscillatoria tenuis </em>C.Agardh ex Gomont ،<em>tenue</em> Gomont <em>Phormidium</em>، <em>Lyngbya aestuarii </em>Liebman ex Gomont و جلبک سبز<em>Scenedesmus obliquus</em> (Turpin) Kützing شناسایی شدند. نتایج کشت سیانوباکتری­ های رشته ­ای روی خاک­ های باطله معدن طلا نشان می­ دهد که این ریزموجودات فتوسنتز کننده می ­توانند به راحتی روی خاک­ های باطله آلوده معدن رشد کنند و پوشش بیولوژیک سطحی قابل ملاحظه ­ای را ایجاد کنند. همچنین نتایج نشان داد که <em>O. tenuis</em>، عنصر سدیم را به ­طور معنی ­داری کاهش داده است و <em>P. tenue</em> بیشترین میزان جذب سرب را داشته است و احتمالا با خالص کردن این دو گونه و استفاده جهت رشد روی خاک باطله معدن طلای موته می ­توان معدن را از شوری و عنصرهای سنگین به ­مقدار زیادی پاک سازی و همچنین از فرسایش خاک و انتشار غبار از سد­های باطله جلوگیری نمود.<br /><strong>نتیجه ­گیری: </strong>با توجه به وجود تعداد فراوان معدن­ های مختلف طلا در دنیا و ایران، استحصال این فلز گران­بها به ­طور وسیعی با استفاده از سیانور صورت گرفته که به ­دلیل سمیت بالا دارای اثرهای سوء محیط زیستی زیادی می­ باشد. انتشار غبار سیانور از سد باطله می­ تواند سلامتی موجودات زنده نزدیک به آن از جمله کارگران معدن، گیاهان و حتی ریزجلبک­ های خاک­زی را تحت تأثیر قرار دهد. با زیست پالایی¹ خاک معدن ­ها می‌توان فرایند احیای زیستی را با سرعت بیشتری انجام داد. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می­ دهد که سیانوباکتری­ ها، به ویژه گونه <em>Phormidium tenue</em>، سیانوباکتر مقاوم معدن طلای موته<em> </em>پوشش بیولوژیکی سطحی قابل ملاحظه‌ای را روی خاک باطله ایجاد می­ کنند و بدین صورت از فرسایش خاک معدن جلوگیری می ­کند. https://envs.sbu.ac.ir/article_101482_814db773ac94b746ed864de1a61f4409.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 20 1 2022 03 21 Quantity and quality of antioxidant compounds and components of essential oil of the medicinal plant (Eryngium campestre) under the influence of altitude کمیت و کیفیت ترکیب‌های آنتی اکسیدانی و اجزا تشکیل دهنده اسانس گیاه دارویی زولنگ( campestre Eryngium )تحت تأثیر ارتفاع از سطح دریا 167 178 101696 10.52547/envs.2021.37179 FA مجتبی اسمعیل زاده گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم زراعی و پژوهشکده فناوری های زیستی گیاهان دارویی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران حسین مرادی گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم زراعی و پژوهشکده فناوری های زیستی گیاهان دارویی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران 0000-0001-8024-8337 Journal Article 2020 12 12 <strong>Introduction</strong><strong>:</strong> In recent years, the use of medicinal plants and herbal medicines has found its special place among the general public, which has led to the recognition and introduction of medicinal plants for use in the pharmaceutical industry. Iran's natural habitats are valuable genetic resources for a large number of useful medicinal plants, including the growth of the Eryngium vehicle in the north of the country. Eryngium is a perennial herbaceous plant of the Umbelliferae family that grows in abundance in the northern parts of the country. This valuable plant contains medicinal compounds such as acetylene, flavonoids, triterpene saponins.<br /><strong>Material and methods:</strong> This study was conducted to investigate the effect of altitude on antioxidant compounds and constituents of essential oil of Eryngium<br />  at three altitudes (30, 100 and 300 meters above sea level) in Savadkuh section of Mazandaran Province, which was the natural habitat of this plant. After collection and drying, the plants were extracted with methanol solvent to measure traits such as antioxidants, phenol, and flavonoids. Also, in order to identify the essential oil compounds, and the percentage yield of essential oil, the essential oil was extracted by distillation with water and clevenger apparatus and the extracted essential oil compounds were identified by gas chromatography (GC / MS).<br /><strong>Results and discussion:</strong> According to the results of this study, the traits of antioxidants, phenol, flavonoids and essential oil content were significant at the level of one percent (<em>p</em> <0.01). These results indicate that in the Eryngium, altitudes can be effective on phenolic and antioxidant compounds content of Eryngium. Research has shown that the chemical properties of the soil and altitude are the most important factor in changes in the amount of essential oil. These results show that antioxidant and phenolic compounds are affected by altitude and factors such as the amount and intensity of light, ultraviolet rays, temperature and precipitation. An altitude of 300 meters above sea level had the best effect on the percentage of free radicals in DPPH(2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl) and doubled the percentage of salinity compared to 30 meters above sea level. However, in flavonoids, they did not show any difference between 30 and 100 meters above sea level, but they differed from plants harvested from 300 meters above sea level and included a larger amount. Also, with increasing height, the percentage of essential oil decreases. The results of the correlation of traits show that flavonoids and phenol have a significant relationship with increasing the percentage of essential oil yield. Antioxidants are also inversely related to the percentage of essential oils and flavonoids. The results of gas chromatography showed that compounds such as: D-limonene and beta.-sesquiphellandrene decreased with increasing altitude in essential oil and cis-.alpha.-Bisabolene increased with increasing altitude, in the essential oil of Eryngium. We also showed that the amount of identified compounds was not necessarily dependent on height and could be a function of other factors.<br /><strong>Conclusion</strong>: The results showed that the amount of free radical inhibition of DPPH increased with increasing altitude, but the trend of percentage of essential oil yield decreased inversely with increasing altitude. Also, there was no significant difference between 30 and 100 meters above sea level in flavonoids. The number of compounds identified by gas chromatography was the highest at an altitude of 300 m above sea level. Also, the three compounds D-limonene, beta.-sesquiphellandrene and cis-.alpha.-Bisabolene were a function of altitude. <strong>سابقه و هدف:</strong> در سال­ های اخیر استفاده از گیاهان دارویی و داروهای گیاهی، جایگاه خاص خود را در بین عموم مردم پیدا کرد، که این امر موجب شناخت و معرفی گیاهان دارویی جهت کاربرد در صنایع داروسازی شده است. رویشگاه ­های طبیعی ایران به ­عنوان منابع ارزشمند ژنی تعدادی زیادی از گیاهان دارویی مفید می ­باشند که از جمله آن­ها می ­توان به رشد خودرو زولنگ در شمال کشور اشاره نمود. زولنگ گیاهی علفی و چند ساله از خانواده چتریان است که به وفور در نواحی شمالی کشور رویش می­ کند. این گیاه با ارزش دارای ترکیب­ های دارویی نظیر: استیلن، فلاونوئید، ساپونین­ های تری ترپن می ­باشد.<br /><strong>مواد و روش ­ها:</strong> این تحقیق جهت بررسی تأثیر ارتفاع بر ترکیب ­های آنتی اکسیدانی و ترکیب ­های تشکیل دهنده اسانس گیاه زولنگ در سه ارتفاع(30، 100 و 300 متر از سطح دریا) از بخش سوادکوه استان مازندران که رویشگاه طبیعی این گیاه بود، انجام شد. گیاهان پس از جمع آوری و خشک شدن جهت اندازه گیری صفاتی نظیر: آنتی ­اکسیدان، فنل، فلاونوئید با حلال متانول عصاره گیری شدند و اندازه گیری انجام شد. همچنین جهت شناسایی ترکیب­ های اسانس، و درصد اسانس، به روش تقطیر با آب و دستگاه کلونجر استخراج اسانس صورت گرفت و با دستگاه کروماتوگرافی گازی(GC/MS) ترکیب­ های اسانس استحصال شده، شناسایی گردید.<br /><strong>نتایج و بحث: </strong>بنابر نتایج این پژوهش، صفات آنتی­ اکسیدان، فنل، فلاونوئید و درصد اسانس در سطح یک درصد معنی­ دار (p<0.01) شدند. این نتایج بیانگر این موضوع است که ارتفاع ازسطح دریا می ­تواند روی ترکیب­ های فنلی و آنتی اکسیدانی گیاه زولنگ مؤثر باشد. همچنین این نتایج نشان می­ دهد که ترکیب­ های آنتی اکسیدانی و فنلی تحت تأثیر ارتفاع هستند. درصد مهار رادیکال آزاد DPPH در گیاهان برداشت شده از ارتفاع ­های300 متر بیشترین میزان را نشان داد که میزان درصد مهار این گیاهان نسبت به ارتفاع30 متر ازسطح دریا تا دو برابر افزایش یافت. میزان فلاونوئید ارتفاع30 و 100 متر ارتفاع ازسطح دریا اختلافی نشان نداد، اما نسبت به 300 متر اختلاف بیشتر بود. همچنین با افزایش ارتفاع، درصداسانس کاهش می­ یابد. نتایج حاصل از همبستگی صفات نشان می­ دهد که فلاونوئید و فنل با افزایش درصد اسانس افزایش یافته و ارتباط معنی­ داری دارند. همچنین صفت درصد مهار رادیکال آزاد DPPH ارتباط معکوسی با صفات درصد اسانس و فلاونوئید دارد. نتایج کروماتوگرافی گازی اسانس زولنگ نشان دادکه با افزایش ارتفاع، ترکیب­ هایی نظیر: D-Limonene و beta.-Sesquiphellandrene افزایش و ترکیب cis-.alpha.-Bisabolene کاهش یافت. نتایج حاصل از آنالیز اسانس این گیاه با دستگاه کروماتوگرافی(GC/MS)، نشان داد که مقدار ترکیب ­های شناسایی شده لزوما به ارتفاع وابسته نبوده و می ­تواند تابع عامل ­های دیگری باشد.<br /><strong>نتیجه­ گیری: </strong>نتایج نشان داد که میزان مهار رادیکال آزاد DPPH باافزایش ارتفاع، افزایش می­ یابد اما روند میزان درصد اسانس به ­صورت معکوس با افزایش ارتفاع کاهش یافت. همچنین تفاوت معنی ­داری بین ارتفاع30 و100 متر از سطح دریا در فلاونوئید حاصل نشد. تعداد ترکیب­ های شناسایی شده حاصل از کروماتوگرافی گازی در ارتفاع 300 متر از سطح دریا بیشترین بود. درواقع از ارتفاع 30 تا100 متر تعداد ترکیب­ ها کم شده و از ارتفاع 100 تا 300 تعداد ترکیب ­های شناسایی شده بیشتر شده است. همچنین سه ترکیب D-Limonene، beta.-Sesquiphellandrene و cis-.alpha.-Bisabolene تابع ارتفاع از سطح دریا بودند. https://envs.sbu.ac.ir/article_101696_f5805071a49510fad80fd7c8f1efa8bb.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 20 1 2022 03 21 Seed germination of plants grown in coal mine wastes in response to copper, lead, and cadmium stress ویژگی های جوانه زنی بذر گیاهان روییده در معدن های زغال سنگ به تنش فلزهای مس، سرب و کادمیوم 179 198 101090 10.52547/envs.2021.1041 FA ناطق لشکری صنمی گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران جمشید قربانی گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران 0000-0001-9159-6601 سید محمد حجتی گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران قربان وهابزاده گروه آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران بابک متشرع زاده گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Journal Article <strong>Introduction: </strong>Mining activities causes substantial damage to the environment worldwide. Abandoned mine wastes from mining activities limit the growth of plants due to unfavorable conditions and the concentration of a wide range of heavy metals. Identifying plant species growing on mine waste and assessing their seed germinations are important for vegetation restoration on mining areas.<em> </em>This study aimed at assessing the germination characteristics of <em>Artemisia absinthium, Lepidium draba, </em>and <em>Silybum marianum</em> naturally growing on coal mine wastes in Mazandaran Province under different concentrations of copper (Cu), lead (Pb), and cadmium (Cd).<br /><strong>Material and methods: </strong>Seeds were collected from plants growing in coal wastes during 2 years. Completely randomized design was conducted with three replicates. Treatments were CuSO₄ and Pb(NO₃)₂ at 0 (control), 50, 100, 200, and 300 mg/L, and Cd(NO₃)₂ at 0 (control), 5, 10, 20, and 30 mg/L. In each replicate 20 seeds were placed in a Petri dish containing a layer of filter paper. Then treatments were applied and Petri dishes were taken to a germinator under controlled temperature, moisture, and light. Germinated seeds were counted daily and then germination percentage, germination rate, allometric coefficient, seed vigor index, phytotoxicity percentage and seed tolerance index were calculated.<br /><strong>Results and discussion: </strong>The results showed that increasing the concentration of lead, copper, and cadmium significantly affected the seed germination of studied plants. <em>S. marianum</em> had better germination percentage and rate in lead, and copper while germination of<em> A. absinthium, L. draba, </em>was better in cadmium, and copper, respectively. The greatest reduction in germination percentage was found for <em>A. absinthium </em>in 20 and 30 mg/L Cd. As the concentration of metals increased, significant reduction in germination percentage and rate for <em>A. absinthium</em> started in lower concentrations than other species. Root and shoot length of all species was significantly reduced even in low concentration of metals and <em>S. marianum </em>had greater<em> </em>root and shoot length under all treatments. Reduction in seed vigor index was greater under Cu than that in Pb and Cd. High tolerance index was found for <em>L. draba</em> in response to  Cd and for <em>S. marianum</em> under the stress of  Pb and  Cu. In all treatments, an increase in metal concentration significantly increased the phytotoxicity index. Under Cu and Pb <em>S. marianum</em> showed the least phytotoxicity index, while the lowest phytotoxicity index was found for <em>L. draba </em>under Cd stress. Cu and Cd in high concentration were more toxic for <em>A. absinthium </em>than that for the other two species. Under similar concentrations of Cu and  Pb, all species showed reduced germination in copper stress. Cd in lower concentrations were tolerable for plants but generally it had the greatest inhibition especially on <em>A. absinthium</em>.<br /><strong>Conclusion: </strong>Overall the responses were different regarding the plant species, metal and concentrations. All three species were able to germinate at high concentrations of heavy metals. The presence of these species in coal wastes and their ability to germinate in high concentrations of heavy metals makes it possible to use these plants in future restoration and phytoremediation programs. <strong>سابقه و هدف: </strong>فعالیت ­های معدن کاری موجب آسیب به محیط زیست در سراسر دنیا شده است. باطله­ های معدنی متروک حاصل از فعالیت­ های معدن کاری به ­دلیل شرایط نامناسب و همراه داشتن طیف وسیعی از فلزهای سنگین، موجب محدودیت رشد گیاهان می­ شوند. شناسایی گیاهان حاضر در محیط­ های معدنی و بررسی ویژگی­ های جوانه­ زنی بذر آن­ ها به ­منظور استفاده از این گیاهان در احیاء پوشش گیاهی اهمیت دارد. در این تحقیق، ویژگی­ های جوانه­ زنی بذر گیاه افسنطین (<em>Artemisia absinthium</em>)، ازمک (<em>Lepidium draba</em>)<em> </em>و خارمریم<em> </em>(<em>Silybum marianum</em>)<em> </em>که در باطله­ های معدنی زغال ­سنگ در استان مازندران رویش دارند در غلظت­ های مختلف مس، سرب و کادمیوم بررسی شد.<br /><strong>مواد و روش­ ها: </strong>بذرها از توده ­های گیاهی مستقر در باطله ­های زغال سنگ در طی دو سال جمع ­آوری شدند. آزمایش به ­صورت طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. محلول سولفات مس و نیترات سرب در غلظت ­های صفر (شاهد)، 50، 100، 200 و 300 میلی­گرم در لیتر و نیترات کادمیوم در غلظت­ های صفر (شاهد)، 5، 10، 20 و 30 میلی­ گرم در لیتر به­ عنوان تیمار انتخاب شدند. برای هر تکرار تعداد 20 بذر روی یک لایه کاغذ صافی در پتری­دیش قرار داده شد. سپس تیمارها اعمال و در ژرمیناتور با کنترل دما، نور و رطوبت قرار داده شدند. شمارش تعداد بذور جوانه­ زده در هر پتری­دیش به ­صورت روزانه و تا ثابت شدن جوانه ­زنی ادامه یافت. در پایان آزمایش ویژگی­ های درصد جوانه ­زنی، سرعت جوانه ­زنی، ضریب آلومتری (نسبت طول ریشه ­چه به ساقه ­چه)، سنجه بنیه بذر، درصد سمیت برای ریشه ­چه و سنجه تحمل بذر اندازه ­گیری شدند.<br /><strong>نتایج و بحث: </strong>نتایج نشان داد که افزایش غلظت مس، سرب و کادمیوم به ­طور معنی ­داری (05/0≥ p) بر ویژگی­ های جوانه ­زنی بذر گیاهان اثر داشت. بذر گونه <em>S. marianum</em><em> </em>در تیمار مس و سرب، گونه <em>A. absinthium</em><em> </em>در پاسخ به سرب و گونه <em>L. draba</em><em> </em>تحت تنش کادمیوم درصد و سرعت جوانه­ زنی بالاتری داشتند. شدیدترین کاهش درصد جوانه ­زنی در غلظت ­های بالای کادمیوم برای <em>A. absinthium</em> مشاهده شد. با افزایش غلظت عناصر، کاهش معنی­دار در درصد و سرعت جوانه­ زنی برای <em>A. absinthium</em><em> </em>زودتر از دو گونه دیگر مشاهده شد. مقادیر کم غلظت فلزها موجب کاهش رشد ریشه­ چه و ساقه­ چه در هر سه گیاه شد و <em>S. marianum</em> دارای بیشترین طول ریشه ­چه و ساقه­ چه در تمامی غلظت­ های اعمال شده فلزها بود. مس نسبت به سرب و کادمیوم کاهش بنیه بذر بیشتری را سبب شد. بذر گونه <em>L. draba</em><em> </em>نسبت به سمیت کادمیوم و گونه <em>S. marianum</em><em> </em>نسبت به سمیت سرب و مس سنجه<em> </em>تحمل بذر بالاتری داشتند. در همه تیمارها با افزایش غلظت، میزان سمیت گیاهی افزایش یافت. کمترین میزان سمیت گیاهی در تنش مس و سرب برای <em>S. marianum</em> و در کادمیوم برای <em>L. draba</em> مشاهده شد. درصد سمیت مس و کادمیوم بویژه در غلظت­ های بالا برای بذر گونه <em>A. absinthium</em><em> </em>بیشتر بود. با توجه به اعمال غلظت­ های مشابه برای مس و سرب، همه گونه ­ها در تنش مس با محدودیت بیشتری همراه بوده ­اند. غلظت­ های پایین­تر کادمیوم تا حدی برای گیاهان قابل تحمل بوده اما به­ طور کلی بیشترین اثر بازدارندگی را بر گونه ­ها و بویژه گونه <em>A. absinthium</em><em> </em>داشت.<em> </em><br /><strong>نتیجه­ گیری: </strong>با توجه به نتایج، پاسخ گیاهان به این تنش­ ها بر حسب نوع گونه، نوع فلز و غلظت آن­ها متفاوت بوده است. هر سه گونه در غلظت ­های بالای فلزهای سنگین توانایی جوانه ­زنی داشتند. حضور این گونه­ ها در باطله ­های زغال­ سنگ و توانایی جوانه ­زنی آن­ها در غلظت­ های بالای فلزهای سنگین موجب می­ شود تا بتوان این گیاهان را در برنامه ­های احیایی آینده و گیاه ­پالایی به کار گرفت. https://envs.sbu.ac.ir/article_101090_e05a0ec4f2aae1ea3aeb0cf4bf211d99.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 20 1 2022 03 21 The effect of paddy farmers' participation in rice integrated pest management projects with an emphasis on environmental protection indicators (Case study: Fooman County, Guilan Province) تأثیر مشارکت شالی کاران در طرح های مدیریت تلفیقی آفت های برنج با تأکید بر سنجه های محیط زیست گرایانه (مورد واکاوی: شهرستان فومن استان گیلان) 199 220 101927 10.52547/envs.2021.1025 FA محمدکریم معتمد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، گیلان فاطمه قربانی پیرعلیدهی گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران خدیجه علیزاده ازبری گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران Journal Article 2021 03 06 <strong>Introduction:</strong> Concerns about food security, food health, community health, as well as preventing the destruction of natural resources, led to the formation of the concept of sustainable agriculture. One of the important ways to implement sustainable agriculture is to implement integrated pest management projects.  Rice integrated pest management as a management and ecological approach can be an effective step in preserving the environment by reducing the consumption of inputs such as pesticides and chemical pests. Implementing integrated pest management operations, unlike chemical control methods, is associated with many complexities and requires the full cooperation and participation of farmers. So present research was aimed effect of paddy farmers' participation in rice integrated pest management projects with an emphasis on environmental protection indicators in Fooman  Countyf Guilan Province.<br /> <strong>Material and methods:</strong> The method of the present research was quantitative-qualitative in terms of the general approach and applied in terms of purpose. The research was conducted in two stages. In the qualitative stage, a group of 30 experts and farmers (experts in sustainable agriculture and integrated pest management) were selected with snowball sampling and were then interviewed. The interviews were analyzed using qualitative content analysis using Maxqda software and the validity of the findings was confirmed using the triangulation method. In a quantitative stage, from 16 cities of Guilan Province, Fooman County was randomly selected. The researcher-made questionnaire was then distributed among 323 farmers participating in the Integrated Pest Management (IPM) project. The participation rate was assessed in the form of five items with a Likert scale. The data were analyzed using SPSS software. Frequency and percentage were used in the descriptive part and Spearman correlation coefficient was used in the inferential part.<br /><strong>Results and discussion:</strong> The results showed that the level of rice farmers' participation in the project was moderate to good from their point of view. As a result, most participants had a moderate level of participation (58.82%). The participation of paddy farmers in integrated pest management projects has a significant correlation at the level of one percent except for a few cases with other effects presented by the interviewees (IPM team of experts and informants). But in terms of economic effects, paddy farmers had different views from the experts. According to the rice farmers of Fooman, their participation did not show a significant relationship with economic effects such as reducing rice production costs, increasing rice production and increasing income, as well as increasing the possibility of co-cultivation with the environmental effect.<br /><strong>Conclusion:</strong> Complex IPM projects require the full involvement of farmers in order to be implemented. This study showed the role of the participation of paddy farmers in Fooman in the implementation of such projects and the evaluation of their positive effects by farmers on the continuity and strengthening of these projects with adequate funding and appropriate training by farmers and city officials. <strong>سابقه و هدف:</strong> وجود نگرانی در رابطه با امنیت غذایی، سلامت غذایی، سلامت افراد جامعه و همچنین جلوگیری از تخریب منابع طبیعی، موجب شکل ­گیری مفهوم کشاورزی پایدار شد. یکی از راهکارهای مهم اجرایی شدن کشاورزی پایدار، اجرای طرح ­های مدیریت تلفیقی آفت­ ها است. مدیریت تلفیقی آفت­ های برنج به ­عنوان یک رهیافت مدیریتی و اکولوژیکی می ­تواند با کاهش مصرف نهاده­ هایی چون سم ­ها و آفت­ های شیمیایی گامی مؤثر در حفظ محیط ­زیست باشد. اجرای عملیات مدیریت تلفیقی آفت­ ها برخلاف روش­ های کنترل شیمیایی، با پیچیدگی­ های زیادی همراه بوده و نیازمند همکاری و مشارکت همه­ جانبه کشاورزان است. بنابراین تحقیق حاضر با هدف بررسی تأثیر مشارکت شالی­ کاران گیلانی در طرح­ های مدیریت تلفیقی آفت­ ها برنج با تأکید بر سنجه ­های حفاظت محیط ­زیست در شهرستان فومن استان گیلان به انجام رسید.<br /><strong>مواد و روش ­ها:</strong> روش تحقیق حاضر از نظر رویکرد کلی، یک تحقیق ترکیبی (کمی - کیفی) و از نظر هدف، کاربردی است. تحقیق در دو مرحله به انجام رسید. در مرحله کیفی، گروهی 30 نفره از کارشناسان و کشاورزان (مطلعان کشاورزی پایدار و مدیریت تلفیقی آفت­ ها) به­ صورت گلوله برفی انتخاب شدند و مورد مصاحبه قرار گرفتند. تجزیه و تحلیل مصاحبه ­ها با تحلیل محتوای کیفی و با استفاده از نرم ­افزار Maxqda انجام شد و اعتبار یافته­ ها با استفاده از روش سه ­گوشه ­سازی تأیید شد. در مرحله کمی، از بین 16 شهرستان استان گیلان به­ صورت تصادفی ساده شهرستان فومن انتخاب شد. سپس پرسشنامه محقق ساخته بین 323 کشاورز شرکت کننده در طرح مدیریت تلفیقی آفات (IPM¹) توزیع شد.<strong> </strong>بررسی میزان مشارکت در قالب پنج گویه با طیف لیکرت صورت گرفت. داده ­های حاصل با استفاده از نرم ­افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. در بخش توصیفی از فراوانی و درصد و در بخش استنباطی از ضریب همبستگی اسپیرمن استفاده شد.<br /><strong>نتایج و بحث:</strong> بررسی میزان مشارکت شالی ­کاران در طرح ­های مدیریت تلفیقی آفت­ های برنج در شهرستان فومن نشان داد که سطح مشارکت شالی­ کاران در طرح بیان شده از دیدگاه آنان در حد متوسط تا خوب بوده است. در نتیجه بیشترین مشارکت­ کنندگان مشارکتی در سطح متوسط داشتند (82/58 درصد). نتایج تحقیق نشان داد که مشارکت شالی­ کاران در طرح­ های مدیریت تلفیقی آفت­ ها به­ جز چند مورد با سایر اثرهای ارائه شده توسط افراد مورد مصاحبه (تیم صاحب ­نظران و مطلعان IPM) همبستگی معناداری در سطح یک درصد دارد. اما از نظر اثرهای اقتصادی، شالی­کاران دیدگاه متفاوتی نسبت به کارشناسان مورد مطالعه داشتند. به اعتقاد شالی­ کاران شهرستان فومن، مشارکت آن­ها با اثرهایی  از جمله کاهش هزینه ­های تولید برنج، افزایش تولید برنج و افزایش درآمد و افزایش امکان کشت توأم برنج با دیگر محصولات رابطه ­ی معناداری را نشان نداد.<br /><strong>نتیجه ­گیری:</strong> طرح­ های پیچیده IPM برای اجرایی شدن نیازمند مشارکت همه ­جانبه کشاورزان است. بررسی تأثیر مشارکت شالی ­کاران شهرستان فومن در اجرای چنین طرح ­هایی و ارزیابی اثرهای مثبت آن­ها توسط کشاورزان بر ادامه ­دار بودن و تقویت طرح­ های بیان شده با تأمین اعتبارات کافی و آموزش مناسب توسط کشاورزان و مسئولان شهرستان تأکید دارد. https://envs.sbu.ac.ir/article_101927_0cf7b480289c0c4b07b6d3bd72fef0c9.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 20 1 2022 03 21 The effect of changes in industrial structure on carbon dioxide emissions in Iranian provinces: A spatial econometric approach اثر تغییر ساختار صنعتی بر انتشار دی اکسیدکربن در استان های ایران: رهیافت اقتصادسنجی فضایی 221 236 101694 10.52547/envs.2021.36979 FA ثریا خدادادی گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران مصیب پهلوانی گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه سیستان وبلوچستان، زاهدان، ایران رمضان حسین زاده گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه سیستان وبلوچستان، زاهدان، ایران 0000-0003-4451-5260 Journal Article 2020 11 29 <strong>Introduction:</strong> Considering the services  that the environment provides for human society, environmental  pollution related issues have great importance. Air pollution is one of the environmental pollutions had more attention in recent decades. According to the economic literature, one of the important factors affected the emission of air pollutants is the industrialization of economic activities and the structure of production in the industry sector. Accordingly, the current study  investigated the direct and indirect effects (spillovers) of structural changes in the industrial sector on carbon dioxide emissions from energy consumption.<strong>          </strong><br /><strong>Material and methods:</strong> This research  was carried out using the spatial econometric model for thirty provinces of Iran during 2006-2015. To calculate the index of structural change in production in this study, the index of structural change index presented by Lillian (2012)  was used. Before estimating the model, , to check the stationarity of the variables, the Levin, Lin, Chou (LLC) unit root test was estimated, and finally, after performing the Hausman and multiple Wald test, , the spatial Durbin model  was estimated with spatial random effects.<br /><strong>Results and discussion:</strong> Based on the results of the Levin, Lin, Chou (LLC) unit root test, all variables of the model  were I (0). Hausmann test also  suggested the estimation by random effect method (RF). Based on the results of estimating the model, the effect of GDP per capita on carbon dioxide emissions  was positive and significant; If GDP per capita increases by  1%, carbon dioxide emissions will increase by 0.22  %. The effect of energy intensity on carbon dioxide emissions  was positive and significant; If the energy intensity increases by  1%, carbon dioxide emissions will increase by 0.06 %. The effect of population on carbon dioxide emissions  was positive and significant; If the population increases by  1%; emissions of carbon dioxide will increase by 0.95%. The effect of changes in industrial structure on carbon dioxide emissions has been negative. This means that the industrial structure in different provinces has changed in order to reduce carbon dioxide emissions, although the contribution of these changes in reducing this pollutant was small. On the other hand, the spatial impact of industrial structure changes on carbon dioxide emissions  was negative and significant. The coefficient related to the effects of industrial overflow  showed that if the index of changes in the industrial structure increases by  1%, carbon dioxide emissions in adjacent areas will decrease by 0.03 %.<br /> <strong>Conclusion:</strong> Model estimation has shown that the restructuring of industry has a direct and negative effect on carbon emissions in the provinces. This indicates that the structure of the industry in different provinces has changed to industries with lower carbon dioxide emissions. One of the reasons for this could be the increase in the share of sub-sectors of the industry that have low energy consumption. Another reason for this could be the increase in the share of sectors that use fossil fuels with less pollution. Other results of the model have shown that the change in the structure of production in the industrial sector of the provinces has had indirect effects (spillovers) on the production of the provinces. Based on the results of the model, it is suggested that policies be adopted to transfer factors and resources from low-efficiency sectors to high-efficiency sectors. Also, energy efficiency policies in high-energy intensive industrial sectors and sub-sectors that use high-emission fossil fuels such as diesel and fuel oil should be considered. <strong>سابقه و هدف: </strong>با توجه به کارکردهایی که محیط ­زیست برای جامعه بشری دارد، مسئله­ های مربوط به آلودگی محیط­ زیست از اهمیت بالایی برخوردار است. آلودگی هوا از جمله مصادیق آلودگی محیط ­زیست می ­باشد که در دهه ­های اخیر بیشتر مورد توجه قرار­گرفته است. براساس ادبیات اقتصادی، یکی از عامل­ های مهم در انتشار آلاینده­ های هوا، صنعتی شدن فعالیت­ های اقتصادی و ساختار تولید در بخش صنعت می ­باشد. بر این اساس هدف از این تحقیق، بررسی اثرهای مستقیم و غیرمستقیم (سرریز) تغییر ساختار تولید در بخش صنعت بر انتشار دی اکسیدکربن ناشی از مصرف انرژی می ­باشد.<br /><strong>موارد و روش ­ها:</strong> این تحقیق با استفاده از الگوی اقتصادسنجی فضایی، طی سال­ های 1394 - 1387، برای 30 استان ایران انجام شده است. برای محاسبه سنجه تغییر ساختار تولید در این مطالعه از سنجه تغییرات ساختاری ارائه شده توسط  Lilien (2012)استفاده شده است. قبل از تخمین مدل ابتدا برای بررسی پایایی متغیرها، آزمون ریشه واحد لوین، لین، چو (LLC)¹ برآورد شده است و در نهایت بعد از انجام آزمون هاسمن و آزمون­ های تشخیص والد و والد چندگانه طبق نتایج به ­دست آمده از آزمون ­های بیان شده مدل دوربین فضایی با اثرهای تصادفی مکانی برآورد شده است.<br /><strong>نتایج و بحث:</strong> براساس نتایج به ­دست آمده از آزمون ریشه واحد لوین، لین، چو (LLC) همه متغیرهای مدل در سطح پایا هستند. انجام آزمون هاسمن نیز برآورد را به روش تصادفی پیشنهاد می ­کند. براساس نتایج حاصل از تخمین مدل تأثیر تولید ناخالص داخلی سرانه بر انتشار دی ­اکسیدکربن مثبت و معنادار می ­باشد؛ اگر تولید ناخالص داخلی سرانه یک درصد افزایش یابد، انتشار دی ­اکسیدکربن به مقدار 22/0 درصد افزایش می ­یابد. تأثیر شدت انرژی بر انتشار دی ­اکسیدکربن مثبت و معنادار است؛ اگر شدت انرژی یک درصد افزایش پیدا کند، انتشار دی ­اکسیدکربن 06/0 درصد افزایش می­ یابد. تأثیر جمعیت بر انتشار دی ­اکسیدکربن مثبت و معنادار است؛ اگر جمعیت یک درصد افزایش یابد؛ انتشار دی­ اکسیدکربن 95/0 درصد افزایش می ­یابد. تأثیر تغییرات ساختار صنعتی بر انتشار دی­ اکسید­کربن منفی و بی­ معنا بوده است؛ این به معنای آن است که ساختار صنعتی در استان­ های مختلف در راستای کاهش انتشار دی­ا کسیدکربن تغییر نموده است، اگرچه سهم این تغییرات در کاهش این آلاینده ناچیز بوده است. از سوی دیگر، تأثیرگذاری فضایی تغییرات ساختار صنعتی بر انتشار دی اکسیدکربن منفی و معنادار می­ باشد. ضریب مربوط به اثرهای سرریزی صنعتی شدن نشان می ­دهد که اگر سنجه تغییرات ساختار صنعتی به میزان یک درصد افزایش پیدا کند، انتشار دی ­اکسیدکربن در منطقه ­های مجاور به مقدار 03/0 درصد کاهش پیدا می­ کند.<br /><strong>نتیجه ­گیری:</strong> تخمین مدل نشان داده است که تغییر ساختار صنعت دارای اثر مستقیم و منفی بر انتشار کربن در استان ­ها داشته است. این امر نشان می­ دهد که ساختار صنعت در استان­ های مختلف به سمت صنایعی تغییر کرده است که میزان انتشار دی ­اکسیدکربن در آن­ها کمتر بوده است. یکی از دلیل­ های این امر می­ تواند افزایش سهم زیربخش­ هایی از صنعت باشد که شدت مصرف انرژی آن­ها پایین است. دلیل دیگر این امر نیز می ­تواند افزایش سهم بخش ­هایی باشد که از انرژی ­های فسیلی با آلایندگی کمتر استفاده می ­کنند. نتایج دیگر مدل نشان داده است که تغییر ساختار تولید در بخش صنعت استان­ ها اثرهای غیرمستقیم (سرریزی) منفی بر تولید استان ­ها داشته است. براساس نتایج مدل، پیشنهاد می ­شود تا سیاست­ هایی اتخاذ شود تا انتقال عوامل و منابع از بخش­ هایی که بازدهی پایین دارند به سمت بخش ­هایی که بازدهی بالا دارند، صورت گیرد. همچنین سیاست­ های بهینه ­سازی مصرف انرژی در زیربخش ­های صنعتی با شدت انرژی بالا و زیربخش ­هایی که از سوخت­ های فسیلی با ضریب انتشار بالا مانند گازوئیل و نفت کوره استفاده می­ کنند، مورد توجه قرار گیرد. https://envs.sbu.ac.ir/article_101694_3529f532599f77c7453ba743749be2c4.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 20 1 2022 03 21 Investigating the effective factors on water area changes in Shadegan Wetland using remote sensing technique and factor analysis بررسی عامل های مؤثر بر تغییرات مساحت آب تالاب شادگان با استفاده از تکنیک دورسنجی و تحلیل عاملی 237 250 101399 10.52547/envs.2021.1017 FA فاطمه درگاهیان بخش تحقیقات بیابان، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران سمیه حیدرنژاد گروه علوم و مهندسی بیابان، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران سعیده ناطقی بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور ،سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2021 02 13 <strong>Introduction: </strong>Water depletion in wetlands, due to both natural and unnatural reasons, leads to the extinction and death of living organisms. After successive droughts, if flooding and rehydration occur, their recovery is highly unlikely. According to the Ramsar Agreement, the area of Shadegan Wetland is 537731 hectares and includes freshwater area, tidal zone, Mousa creek, and marginal lands. The freshwater area of the wetland is about 164 thousand hectares based on the Landsat satellite image during flooding and is equivalent to 28% of the total area of the wetland. This wetland is extremely important due to various functions such as flood control, air conditioning, soil erosion control, plant and animal habitat, and providing livelihood. The purpose of this study is to monitor the trend of changes in the freshwater area of the wetland using satellite images and identify the factors affecting changes in its area.<br /><strong>Material and methods</strong>:  Landsat TM, ETM +, and OLI satellite data from 1998 to 2017 were used to monitor the water area of Shadegan Wetland. Various climatic, hydro-climatic, and water management factors were extracted for the study period in the whole watershed. The trend of changes and their relationship with changes in the wetland water area were investigated using the principal component analysis (PCA) method, and the factors that explained the highest variance of water changes were identified and analyzed.<br /><strong>Results and discussion: </strong>The trend of changes in the water area of Shadegan Wetland was increasing. Data using KMO and Bartlett statistics showed that the studied elements were suitable for changes in water area based on factor analysis. The results of factor analysis showed that five factors played an important role in changing the water area of Shadegan Wetland. In total, five factors were able to explain 88.9% of the variance of the data; the first factor was the temperature, the area under cultivation, the number of earthen dams and drains entering the sugarcane, which explained approximately 36% of the variance. The second factor was the humidity of the basin which explained 15% of the variance. The third factor was the instant discharge’s drought that explained 14.9% of the total variance. The fourth factor was discharge and precipitation with 11.8%, and the fifth factor was wetland moisture, which explained 11.2% of the variance of water area changes.<br />Conclusion: Wetlands that are situated at the foothills of watersheds are affected by the factors in the watershed. In total, five factors were able to explain 88.9% of the variance of the changes. In the first factor, apart from temperature, three factors that result from human activities were the most important: the area under cultivation due to the development of large irrigation projects, use of water sources of Jarahi River, which is the source of 90% of water input to the lagoon and numerous dams, dams upstream of the wetland that prevent the arrival of flood and seasonal runoff, and sugarcane drainage as inlet water to the wetland. In order to manage the wetland, reduction of human activities and utilization of water resources in order to provide the natural water of the wetland should be considered so that the wetland can continue as a living ecosystem. <strong>سابقه و هدف: </strong>تالاب­ ها اکوسیستم­ های زنده ­ای هستند که کاهش آب آن­ها به ­دلیل ­های طبیعی و غیر طبیعی، منجر به نابودی و مرگ و میر موجودات زنده می­ شود. پس از خشکسالی<strong>­ </strong>های متوالی، در صورت رخداد بارش­ های سیلابی و آبگیری مجدد، بازگشت حیات در آن­ها تا حدود زیادی غیرممکن است.<strong> </strong>براساس معاهده رامسر مساحت تالاب شادگان 537731 هکتار است و شامل محدوده آب شیرین، پهنه جزر و مدی، خور موسی، دیگر منطقه ­ها و زمین ­های حاشیه ­ای است. در این مقاله هدف، بررسی تغییرات مساحت محدوده آب شیرین تالاب است. براساس تصویرهای ماهواره لندست در زمان پرآبی، مساحت این محدوده در حدود 164 هزار هکتار و معادل 28درصد مساحت کل تالاب است. این تالاب به ­دلیل عملکردهای متنوع از قبیل کنترل سیلاب، تعدیل هوا، کنترل فرسایش خاک، زیستگاه گیاهان و جانوران و تأمین­ کننده معیشت جوامع انسانی اطراف تالاب، از اهمیت زیادی برخوردار است. حفظ سیستم­ های پیچیده تالابی و استفاده پایدار از منابع بی­ شمار آن­ها منوط به مطالعه و شناخت دقیق آن­هاست. هدف این تحقیق پایش روند تغییرات مساحت بخش آب شیرین تالاب با استفاده از تصویرهای ماهواره‌ای و شناسایی عامل­ های مؤثر بر تغییرات مساحت آن است.<br /><strong>مواد و روش­ ها:</strong> از داده­ های ماهواره ­ای لندست TM و ETM+ و OLI، گذر 165 و ردیف 39 سال­های 1998، تا 2018 در محدوده زمانی خردادماه جهت پایش مساحت آب تالاب شادگان استفاده شد. عامل ­های مختلف اقلیمی، هیدرواقلیمی و مدیریت آب در محدوده کل حوزه آبخیز منتهی به تالاب و در محدوده خود تالاب به­ دلیل وسعت زیاد، برای دوره مورد مطالعه استخراج و روند تغییرات و ارتباط آن­ ها با تغییرات مساحت آب تالاب بررسی شد. با استفاده از روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی عامل­ هایی که بیشترین واریانس تغییرات آب را تبیین می­کردند، شناسایی و تحلیل شد.<br /><strong>نتایج و بحث:</strong> روند تغییرات مساحت آب تالاب شادگان در مجموع افزایشی بود. عامل ­های مؤثر بر تغییرات آب تالاب شناسایی شد. داده ­ها با استفاده از دو آماره KMO و بارتلت نشان داد عنصرهای مورد بررسی در تغییرات مساحت آب­دار آب براساس تحلیل عاملی مناسب هستند. نتایج حاصل از تحلیل عاملی نشان داد که در مجموع پنج عامل، نقش بسزایی در تغییرات مساحت آبدار تالاب شادگان دارد. در مجموع پنج عامل توانسته‌اند 88.9 درصد از واریانس داده ­ها را تبیین کنند؛ عامل اول: دما، سطح زیرکشت، تعداد سد و بند خاکی و زه‌آب ورودی از نیشکر است که کمابیش 36% از واریانس را تبیین می‌کند، عامل دوم که رطوبت حوضه است و 15% واریانس را تبیین می‌کند. عامل سوم خشکسالی دبی لحظه ­ای است که 14.9 درصد از کل واریانس را تبیین می‌کند. عامل چهارم دبی و بارش با 11.8 درصد و عامل پنجم رطوبت تالاب است که 11.2درصد واریانس تغییرات مساحت آب را تبیین می‌کنند.<br />نتیجه گیری: تالاب­ هایی که در منتهی­ الیه حوزه­ های آبخیز قرار دارند، افزون بر عامل­ های مؤثر در محدوده تالاب، تحت تأثیر عامل ­های اثرگذار در حوضه آبخیز مربوطه هستند. پس از بررسی و استخراج روند تغییرات مساحت آب تالاب با استفاده از روش­ ها و تکنیک­ های سنجش از دوری مناسب، شناسایی عامل­ های مناسب مؤثر بر تغییرات مساحت آب تالاب از اهمیت زیادی برخوردار است. در مجموع پنج عامل توانسته‌اند 88.9 درصد از واریانس تغییرات را تبیین کنند. در عامل اول که کمابیش 36% واریانس تغییرات مساحت آب تالاب را تبیین می ­کند؛ غیر از دما سه عامل که ناشی از فعالیت­ های انسانی است، بیشترین اهمیت را داشته ­اند: سطح زیرکشت به ­دلیل توسعه طرح­ های بزرگ آبیاری، استفاده از منابع آب رودخانه جراحی که منبع 90 درصدی ورودی آب به تالاب است و بندها و سدهای متعدد در بالادست تالاب با ممانعت از رسیدن بارش ­های سیلابی و رواناب­ های فصلی و زه­آب نیشکر به ­عنوان آب ورودی به تالاب. به ­منظور مدیریت تالاب کاهش فعالیت ­های انسانی و بهره ­برداری از منابع آب به­ منظور تأمین حقابه طبیعی تالاب باید مد نظر قرار گیرد تا تالاب بتواند به ­عنوان یک اکوسیستم زنده ادامه حیات دهد.  https://envs.sbu.ac.ir/article_101399_9ada3dab5f85357625ca4b39989641e6.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 20 1 2022 03 21 Life cycle assessment (LCA) in crop production, case study: apple and grape ارزیابی چرخه حیات (LCA) در تولید محصول‌های کشاورزی، مطالعه موردی: سیب و انگور 251 266 101926 10.52547/envs.2021.36828 FA الهام ابراهیمی گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-2845-4579 لاله ابراهیمی بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک، موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2021 01 09 <strong>Introduction:</strong> Life Cycle Assessment (LCA) is a comprehensive assessment method that allows the estimation of cumulative environmental impacts from all life cycle stages of an activity. The destructive effects of agricultural development on the environment are of great importance. Insufficient attention to the pattern of consumption of production inputs in the agricultural sector as the primary consumer of water in Iran can exacerbate environmental challenges. Inputs misuse such as chemical fertilizers to increase agricultural productivity pollutes water and soil resources. On the other hand, in environmental impact assessment studies, crops have received much more attention than horticultural crops, while horticultural crops generally have more water requirements.<br /><strong>Material and methods:</strong> As Iran, a semi-arid country, is facing a water shortage crisis, in this study, the evaluation of agricultural activities and apple and grape crops is considered. The ecological footprint and life cycle assessment (LCA) are used as suitable solutions for plans to reduce environmental pressures and meet needs to achieve sustainable development goals. Input generation information of Simapro 9.0.0.49 software was used to analyze the environmental impact. Calculations were performed for a functional unit of 1 kg. Life cycle impact was assessed and categorized into six impact groups: cumulative energy demand, ecological footprint, water footprint, global warming potential, greenhouse gas protocol, and eco-indicator (including greenhouse gases, ozone layer, acidification, eutrophication, heavy metals, pesticide, and energy resources).<br /><strong>Results and discussion:</strong> According to the results, the water scarcity index based on the water footprint for apples was about 1.7 times that of grapes. The ecological footprint of carbon dioxide and surface occupation for apples was 1.3 and 4.65 times that of the grapes. Based on the accumulation of carbon dioxide, methane, and nitrogen oxides, the potential for global warming was not significantly different between the two crops. Its value for apples was 1.3 times that of grapes. Greenhouse gas emissions and pesticide damages were 1.29 and 4.24 times higher for apples, respectively than for grapes. Consumption of energy sources for one functional unit of two apple and grape crops was 10.1 and 9.13 MJ LHV, respectively.<br /><strong>Conclusion:</strong> Generally, the evaluation of the environmental impacts of apple and grapes production showed that in most of the studied indicators, apple causes more damage to the environment. However, the reduction of carbon dioxide per kilogram of apple is 44 times the same amount of grapes. Depending on the environmental situation of the study area, it is possible to decide on the cultivation preference of these two crops. Due to the limited water resources in Iran, changing and improving the cultivation pattern on micro and macro scales can significantly affect the environment. Crop management methods such as organic inputs, nitrogen-fixing plants, and tillage management can reduce environmental impacts. The use of biological pest control methods can prevent the improper use of pesticides and toxins, causing minor damage to the environment. <strong>سابقه</strong><strong> </strong><strong>و</strong><strong> </strong><strong>هدف</strong><strong>:</strong> روش ارزیابی چرخه حیات (LCA)¹ از روش‌های جامع ارزیابی است که امکان تخمین اثرهای ‌محیط زیستی تجمعی ناشی از همه مرحله ­های چرخه حیات یک فعالیت را فراهم می‌آورد. نبود توجه کافی به الگوی مصرف نهاده­ های تولیدی در بخش کشاورزی به ­عنوان مصرف ­کننده اصلی آب در ایران، می­ تواند سبب تشدید چالش­ های محیط زیستی شود. اتلاف نهاده ­هایی مانند کودهای شیمیایی برای افزایش بهره ­وری، سبب آلودگی منابع آب و خاک می­ شود. از سوی دیگر در مطالعات مربوط به ارزیابی اثرهای محیط زیستی، محصول­ های زراعی به مراتب بیشتر از محصول ­های باغی مورد توجه قرار گرفته است، حال آنکه محصول ­های باغی آب­بر تر هستند.<br /><strong>مواد</strong><strong> </strong><strong>و</strong><strong> </strong><strong>روش </strong><strong>­</strong><strong>ها</strong><strong>:</strong> با توجه به اینکه ایران به­ عنوان کشوری نیمه خشک با بحران کم ­آبی مواجه است، در این مطالعه ارزیابی فعالیت­ های کشاورزی و محصول­ های انگور و سیب با استفاده از جاپای بوم­ شناختی و ارزیابی چرخه حیات  به‌عنوان راهکار مناسبی برای برنامه ­ریزی­ های آینده در جهت کاهش فشارهای محیطی و تأمین نیازهای مصرفی در راستای نیل به هدف ­های توسعه پایدار مدنظر قرارگرفته است. برای اطلاعات مربوط به تولید نهاده­ ها و تجزیه‌ وتحلیل اثرهای محیط زیستی محصول­ های انگور و سیب، از نرم‌افزار Simapro 9.0.0.49 استفاده‌ شده است. محاسبات به ازای یک واحد کارکردی معادل با یک کیلوگرم انجام شد. تأثیر چرخه حیات ارزیابی و در شش گروه تأثیر تقاضای انرژی تجمعی، جاپای بوم‌شناختی، جاپای آب، پتانسیل گرمایش جهانی، پروتکل گازهای گلخانه‌ای و سنجه زیستی (شامل گازهای گلخانه ­ای، لایه اوزون، اسیدی شدن، تغذیه گرایی، فلزهای سنگین، آفت کش و منابع انرژی) دسته بندی شد.<br /><strong>نتایج</strong><strong> </strong><strong>و</strong><strong> </strong><strong>بحث:</strong> براساس نتایج، سنجه کمیابی آب براساس جاپای آب برای سیب حدود 7/1 برابر انگور است. مقدار جاپای بوم‌شناختی کربن دی اکسید و اشغال سطح برای محصول سیب به ترتیب 3/1 و 65/4 برابر محصول انگور می‌باشد. پتانسیل گرمایش جهانی که براساس تجمع گازهای کربن دی‌اکسید، متان و نیتروژن اکسید به ­دست می ­آید، تفاوت فاحشی در بین این دو محصول نداشته و مقدار آن برای سیب 3/1 برابر انگور می­ باشد. تولید گازهای گلخانه‌ای و نیز آسیب ناشی از استفاده از آفت‌کش‌ها برای محصول سیب به­ ترتیب با نسبت 29/1 و 24/4 بیشتر از محصول انگور است. مقدار مصرف منابع انرژی برای یک واحد عملکردی از دو محصول سیب و انگور به ­ترتیب برابر 1/10 و 13/9 مگاژول ارزش حرارتی خالص می­ باشد.<br /><strong> </strong><strong>نتیجه­ گیری:</strong> به ­طور کلی ارزیابی اثرهای ‌محیط زیستی تولید دو محصول سیب و انگور نشان داد که در بیشتر سنجه ­های مورد مطالعه، محصول سیب آسیب بیشتری به محیط‌زیست وارد می‌کند. حال‌آنکه میزان کاهش دی کسید کربن برای یک کیلوگرم محصول سیب 44 برابر همین میزان محصول انگور است. بسته به وضعیت ‌محیط زیستی منطقه مطالعاتی، می‌توان درمورد ترجیح کشت این دو محصول تصمیم‌گیری نمود. با توجه به منابع محدود آب در ایران، تغییر و بهبود الگوی کشت در مقیاس خرد و کلان می ­تواند تأثیر قابل‌توجهی بر وضعیت محیط زیست بگذارد. روش­ های مدیریت زراعی مانند کاربرد نهاده ­های آلی، گیاهان تثبیت ­کننده نیتروژن و مدیریت خاک­ورزی می ­توانند به ­منظور کاهش اثرهای محیط زیستی مدنظر قرار بگیرند. استفاده از روش ­های کنترل بیولوژیک آفت­ ها می ­تواند از مصرف بی­رویه آفت ­کش ­ها و سم ­ها جلوگیری و سبب آسیب کمتر به محیط زیست شود. https://envs.sbu.ac.ir/article_101926_207fbc95c79495550bcd2db77d2c899a.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 20 1 2022 03 21 Identifying and explaining the barriers to organic agriculture development from the viewpoint of Jihad agricultural experts in Urmia شناسایی و تبیین عامل های بازدارنده توسعه کشاورزی ارگانیک از دیدگاه کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی شهرستان ارومیه 267 284 101396 10.52547/envs.2021.35814 FA فاطمه کاظمیه گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران اسما عیدی گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2020 09 12 <strong>Introduction:</strong> Organic farming is one of the sustainable agricultural strategies that relies on natural methods to control pests and diseases and has been prevented from using artificial pesticides and herbicides, chemical fertilizers, hormones, and antibiotics. Given the importance of food security and the irreparable damage caused by overuse of chemicals in agriculture and human health, the main purpose of this study is to identify and explain the barriers to the development of organic farming. Due to its special geographical location and variety of agricultural products, West Azerbaijan Province has a high capacity in the production of organic products such as grapes, white berries, pomegranates and apples. Although the history of organic farming has long been common in West Azarbaijan Province, unfortunately, this type of agriculture is currently facing many obstacles and problems, so it is important to identify the factors that prevent the use of organic agriculture and should be addressed to solve these problems.<br /><strong>Material and methods:</strong> The present study was quantitative-qualitative in terms of practical purpose and research paradigm. In the first stage, barriers to the development of organic agriculture were identified by Delphi method. A purposive sampling method was used to collect information. The statistical population of this stage was 25 university professors, experts, and specialists. In the second stage, the data obtained from the agreement of the experts were provided to the experts as a closed questionnaire. The statistical population of the study at this stage included 101 experts from the Agricultural Jihad Organization of Urmia, which due to the limited statistical population was used to collect information with the census method. In order to analyze the data, the exploratory factor analysis technique was used based on the method of analysis to the main components.<br /><strong>Results and discussion:</strong> The value of KMO for the set of barriers to organic farming development was 0.79. Therefore, the number of samples was suitable for factor analysis. Bartlett's test score was 3072.307, which was significant at the 1% level. Therefore, it can be concluded that the separation of factors was done correctly and the variables of each factor had a high root correlation with each other. According to the research results, the most important barriers to the development of organic agriculture, respectively, included: barriers to information and agricultural knowledge (lack of sufficient knowledge in the production of organic products), motivational and attitude barriers (lack of interest and resistance of farmers in accepting cultivation of organic products), economic barriers (lack of financial support to withstand the damages of the past), technical-managerial and supportive barriers (unfamiliarity with the techniques and methods of cultivation of organic products and lack of a single and specific trustee for organic products), barriers to use (excessive consumption of chemical fertilizers), and extension barriers (farmers' limited participation in extension and educational programs.<br /><strong>Conclusion:</strong> Agricultural planners should be guided by solutions in the field of facilitating the export of organic agricultural products, supporting farmers in organic farming, and carrying out extension activities to use the existing capacities in the country. Agricultural research must be done on the use of organic and biological fertilizers instead of chemical fertilizers. Special attention must be paid to organic agriculture in developing strategic plans for agricultural research and appropriate and separate pricing systems for organic products. Training and extension courses in organic farming for farmers and encouraging them to participate in these classes are also encouraged. <strong>سابقه و هدف: </strong>کشاورزی ارگانیک یکی از راهبردهای کشاورزی پایدار است که متکی بر روش­ های طبیعی کنترل آفت­ ها و بیماری­ ها بوده و در آن استفاده از آفت­ کش ­ها و علف ­کش ­های مصنوعی، کودهای شیمیایی، هورمون­ ها و آنتی­ بیوتیک ­ها تا حد امکان منع شده است. باتوجه به اهمیت موضوع امنیت ­غذایی و خسارت­ های جبران ­ناپذیر ناشی از استفاده بیش ازحد نهاده­ های شیمیایی کشاورزی بر محیط ­زیست و سلامت انسان ­ها، هدف کلی این تحقیق، شناسایی و تبیین عامل­ های بازدارنده توسعه کشاورزی ارگانیک بود. استان آذربایجان غربی به لحاظ موقعیت خاص جغرافیایی و تنوع محصول­ های کشاورزی از ظرفیت بالایی در تولید محصول­ های ارگانیک از جمله انگور، توت سفید، انار و سیب برخوردار است. با اینکه سابقه کشت ارگانیک از دیرباز در استان آذربایجان غربی معمول بوده است، اما متأسفانه درحال حاضر این نوع کشاورزی با موانع و مشکل­ های بسیاری مواجه است، بنابراین شناسایی و تببین عامل­ های بازدارنده به ­کارگیری کشاورزی ارگانیک اهمیت بالایی داشته و برای توسعه کشاورزی ارگانیک باید در جهت رفع این مشکل ­ها گام برداشت.<br /><strong>مواد و روش­ ها:</strong> پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و از نظر طرح تحقیق جزء پژوهش ­های کمی - کیفی است. در مرحله اول عامل­ های بازدارنده توسعه کشاورزی ارگانیک به روش دلفی شناسایی شدند. جامعه آماری این مرحله 25 نفر از اساتید دانشگاهی، خبرگان و متخصصان بودند که برای جمع ­آوری اطلاعات از روش نمونه­ گیری هدفمند استفاده شد. در مرحله دوم داده ­های حاصل از توافق متخصصان، به­ صورت پرسشنامه بسته پاسخ در اختیار کارشناسان قرار گرفت. جامعه آماری تحقیق در این مرحله شامل 101 نفر از کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی شهرستان ارومیه بودند که به ­دلیل محدود بودن جامعه آماری برای جمع ­آوری اطلاعات از روش سرشماری استفاده شد. به ­منظور تحلیل داده­ ها از تکنیک تحلیل عاملی اکتشافی براساس روش تجزیه به مؤلفه ­های اصلی بهره گرفته شد.<br /><strong>نتایج و بحث:</strong> براساس نتایج تحقیق، مهم ترین موانع و عامل­ های بازدارنده توسعه کشاورزی ارگانیک به­ ترتیب شامل: موانع اطلاعات و دانش کشاورزی (نبود دانش کافی در زمینه تولید محصول­ های ارگانیک)، موانع انگیزشی و نگرشی (عدم علاقه و مقاومت کشاورزان در پذیرش کشت محصول­ های ارگانیک)، موانع اقتصادی (نداشتن پشتوانه مالی برای تحمل خسارت ­های دوره ­گذر)، موانع فنی - مدیریتی و حمایتی (آشنا نبودن به فنون و روش ­های کشت محصول­ های ارگانیک و نبود متولی واحد و مشخص برای محصول­ های ارگانیک)، موانع کاربرد نهاده (مصرف بیش ازحد کودهای شیمیایی)، موانع ترویجی (شرکت محدود کشاورزان در برنامه­ های ترویجی و آموزشی) بودند.<br /><strong>نتیجه ­گیری:</strong> برنامه ­ریزان بخش کشاورزی باید با دادن راهکارهایی در زمینه تسهیل امر صادرات محصول­ های کشاورزی ارگانیک، حمایت از کشاورزان پیشرو در کشت ارگانیک، اطلاع­ رسانی و انجام فعالیت ­های ترویجی برای استفاده از ظرفیت­ های موجود در کشور، جهت­ دهی تحقیقات کشاورزی از مصرف کودهای شیمیایی به مصرف کودهای آلی و بیولوژیک، توجه ویژه به کشاورزی ارگانیک در تدوین برنامه ­های راهبردی تحقیقات کشاورزی و نظام قیمت ­گذاری مناسب و مجزا برای محصول­ های ارگانیک، زمینه را برای توسعه و پیشرفت این نظام کشاورزی پایدار را فراهم نمایند. ارائه دوره ­های آموزشی-  ترویجی در زمینه کشاورزی ارگانیک برای کشاورزان و تشویق آنان به شرکت در این کلاس­ ها و همچنین آموزش مروجان کشاورزی برای انتشار کشاورزی ارگانیک و نیز به ترویج کشاورزی ارگانیک از طریق رسانه ­های جمعی مانند رادیو و تلویزیون و سایر کانال­ های ارتباطی و منابع اطلاعاتی جهت ارتقاء سطح آگاهی ­های عمومی مصرف­ کنندگان و تولیدکنندگان محصول­ های ارگانیک پرداخته شود. https://envs.sbu.ac.ir/article_101396_e6b458aedd34aba7ecdc3e43121e7d64.pdf