دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 15 2 2017 06 22 Exploring beneficiary adaptation behaviour to drought effects in Shadegan wetlands: application of the vulnerability theory تبیین رفتار سازشی بهره برداران حوضه ی تالاب شادگان در برابر اثرات خشکسالی:کاربست نظریه آسیب پذیری 1 20 97824 FA منصور غنیان گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان، اهواز، ایران آذر هاشمی نژاد گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان، اهواز، ایران امید مهراب قوچانی گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان، اهواز، ایران آزاده بخشی گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان، اهواز، ایران رقیه یوسفی حاجیوند گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان، اهواز، ایران Journal Article 2017 06 21 Introduction: As the largest international wetland in Iran, Shadegan Wetland is one of the most important and valuable wetlands in the country and, even, the world. The widespread nature of the wetland, its natural character, high abundance of plant species, animals and its habitats has brought tremendous value to the wetland. In recent years, this valuable wetland has been exposed to drying up and destruction due to natural and human factors. The livelihood of rural households in the area is in all respects indebted to Shadegan Wetland: The death of the wetland will be accompanied by the death of their livelihood. One of the ways to reduce the vulnerability of marginalized people in Shadegan Wetland is to emphasize on their adaptation behaviors. In this regards, the present study aimed to explore beneficiaries Conservation Behavior against drought effects in Shadegan Wetlands based on vulnerability theory. Material and methods: The present study in terms of its nature and objectives is practical, in terms of data collection, is a descriptive survey and, in terms of analyzing the data, is a correlation study. The total population were the rural operators living in the central part of the town and Khnafereh village in Shadegan City, Khuzestan Province (Iran). They consisted of eight villages with 2319 household operators (N=2319). A random-quota method was used as sampling (n=124) and data were gathered via the use of a research-based questionnaire. The reliability of the questionnaire was confirmed by calculating Cronbach’s alpha coefficient as greater than 0.76. The validity of the questionnaire was confirmed by a panel of experts, and the data were analyzed using SPSSv20 and AMOSv20. Results and discussion: According to the results, 47.6 percent of the beneficiaries of the wetland show an irresponsible behaviour towards the vulnerability of natural and human hazard and 52.4 percent of them have responsible behaviour. Results of the study showed that sensitivity has a significantly positive effect on vulnerability (β=0.377) and conservation behaviour (β=0.208). Exposure has a significantly positive effect on vulnerability (β=0.492) and conservation behaviour (β=0.3). Also, the results revealed that exposure, sensitivity and adaptive capacity predict a 41% variation in vulnerability. Exposure, sensitivity and vulnerability predict a 20 % variation in conservation behaviour. Conclusion: Thus, it can be concluded that exposure of the beneficiaries to the drought conditions of Shadegan Wetland and their sensitivity to drought have resulted in vulnerability and adaptation behaviour among them. Hence, exposure to wetland droughts can have both direct and indirect effects on their lives. For example, changing product performance in response to drought can be one of the direct effects of this phenomenon. Also, an increase in unemployment resulting from the drying of the wetland due to the reduction of Karun and Jarahi rivers is one of its indirect effects. Therefore, the residents of the area are going to respond to these and this will lead to the adaptation behaviour of the beneficiaries. سابقه و هدف: بزرگ‌ترین تالاب بین‌المللی ایران یعنی تالاب شادگان یکی از مهم‌ترین و ارزشمندترین تالاب‌های کشور و حتی جهان است. وسعت تالاب، طبیعی بودن آن، غنای بالای گونه‌های گیاهی، جانوری و زیستگاه‌های آن، ارزش فوق‌العاده‌ای را برای این تالاب به ارمغان آورده است. در سال‌های اخیر این تالاب ارزشمند تحت‌ تأثیر عوامل طبیعی و عوامل غیرطبیعی و انسانی در معرض خشک شدن و نابودی قرار گرفته است. معیشت خانوارهای بهره‌بردار روستایی حاشیه‌نشین تالاب شادگان از تمامی جنبه‌ها به این تالاب وابستگی انکارناپذیری دارد، به‌طوری‌که مرگ تالاب، مرگ معیشت آن‌ها را به‌همراه خواهد داشت. یکی از راه‌های کاهش آسیب‌پذیری حاشیه‌نشینان تالاب شادگان، تأکید و توجه بر رفتار سازشی بهره‌برداران آن است. در این راستا تحقیق حاضر با هدف تحلیل عوامل موثر بر رفتار سازشی بهره‌برداران حوضه‌ی تالاب شادگان در برابر اثرات خشک‌سالی بر اساس تئوری آسیب‌پذیری انجام شده است. مواد و روش ‏ها: این تحقیق به لحاظ ماهیت و اهداف، از نوع پژوهشی کاربردی و از منظر جمع‌آوری داده‌ها، توصیفی پیمایشی و از نظر تحلیل روابط بین متغیرها از نوع مطالعات همبستگی است. جامعه‌ی آماری تحقیق شامل کلیه‌ی خانوارهای بهره‌بردار روستایی ساکن در بخش مرکزی و دهستان خنافره از شهر شادگان در استان خوزستان شامل 2319 بود که در نهایت نظرات 124 بهره‌ بردار بر اساس روش نمونه‌گیری سهمیه ‏ای تصادفی از طریق پرسش‌نامه گردآوری شد. به‌منظور تعیین پایایی آن از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد که با میزان بالای 0/76 برای تمامی متغیر‏ها نشان از پایایی مطلوب پرسش‌نامه‏ داشت. روایی پرسش‌نامه نیز به وسیله‏ تیمی از متخصصان موضوعی تایید شد. داده‏های حاصل از پرسش نامه‏ های گردآوری شده به وسیله‏ دو نرم‏افزار SPSSv20 و AMOSv20 توصیف و تجزیه‌و‌تحلیل شدند. نتایج و بحث: طبق نتایج به‌دست‌آمده 47/6 درصد بهره‌برداران روستایی حوضه مورد بررسی از نظر نوع رفتار سازشی در برابر آسیب‌پذیری ناشی از مخاطرات طبیعی و انسانی، دارای رفتار غیرمسئولانه و 52/4 درصد دیگر نیز دارای رفتار مسئولانه در این‌باره بوده‌اند. نتایج به‌دست‌آمده از تحلیل مسیر نشان داد که متغیر حساسیت، اثری مستقیم و معنی‌دار بر آسیب‌پذیری و رفتار سازشی بهره‏برداران به ترتیب با مقدار بتای (0/377β=) و (0/208β=) دارد. متغیر در معرض قرار گرفتن اثری مستقیم و معنی‏ داری بر آسیب‏پذیری و رفتار سازشی بهره‏برداران با مقدار بتای به ترتیب (0/492β=) و (0/323β=) دارد. سه متغیر در معرض قرار گرفتن، حساسیت و ظرفیت انطباقی در مجموع 41 درصد از تغییرات واریانس آسیب ‏پذیری را تبیین می‏ کنند. سه متغیر در معرض قرار گرفتن، حساسیت و آسیب ‏پذیری در مجموع 20 درصد از تغییرات واریانس رفتار سازشی را تبیین می‏ کند. نتیجه ‏گیری: بدین ترتیب می ‏توان نتیجه گرفت که در معرض قرار گرفتن بهره‌برداران در مواجهه با خشک‌سالی تالاب شادگان و حساسیت آنها به خشک‌سالی منجر به بروز آسیب‌پذیری و رفتار سازشی بهره‌برداران شده است. بنابراین خطر خشک‌سالی تالاب میتواند اثرات مستقیم و غیرمستقیم بر زندگی بهره‏برداران داشته باشد. به عنوان مثال، تغییر در عملکرد محصول در پاسخ به بروز خشک‌سالی می‌تواند یکی از تأثیرات مستقیم این پدیده باشد. همچنین افزایش بیکاری ناشی از خشک شدن تالاب به دلیل کاهش آب رودخانه‌ی کارون و جراحی، یکی از تأثیرات غیرمستقیم آن است. بنابراین ساکنان منطقه درصدد برمی‌آیند که به آن پاسخ بدهند و این منجر به رفتار سازشی بهره‌برداران می‏ شود.

https://envs.sbu.ac.ir/article_97824_0cbab8b47883752921dc5fd2f71e6b7e.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 15 2 2017 06 22 Assessing genetic diversity and selection of effective traits on yield of Chickpea lines using multivariate statistical methods ارزیابی تنوع‌‌ژنتیکی و شناسایی صفات موثر بر عملکرد لاین‌های نخود با استفاده از روش‌های آماری چندمتغیره 21 38 97841 FA مهدی کاکائی بخش مهندسی کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران- ایران سید سعید موسوی گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان Journal Article 2017 04 12 Introduction: Chickpea contains a high level of protein and plays very important role in the food security cycle in the worldwide, especially in the developing countries such as Iran which is one of the most important Asian countries in terms of chickpea production. Indeed, Iranian chickpea is planted in 33 countries and its area of cultivation in Iran is approximately 650000 hectare (Ahmed Khan, 2009). Low grain yield is the most basic problem of chickpea in Iran and plant breeding is a economic and permanent solution for solving this problem. Genetic diversity, heritability and intensive selection are three effective factors for responding to selection of traits. As a consequence, multivariate statistical methods are conventional and suitable for identifying genetic diversity in plant breeding programmes; principal component analysis, factor analysis, cluster analysis and discriminate function are the most important multivariate methods generally used for different plants. Many researchers have used multivariate statistical methods in rice (Gholipour and Mohammad-Salehi, 2003), potato (Rabie et al., 2008), wheat (Zaki Zadeh et al., 2010), chickpea (Jeena and Arora, 2002), and Identifying the most effective genotypes and traits in chickpea and assessing the genotype diversity were the main objectives of the current research. Material and methods: In order to assess genetic diversity and identify the most important and effective traits of grain yield in 19 chickpea genotypes, the current experiment was conducted based on a randomized complete block design with three replications under well water conditions. The experiment was carried out in the Bu-Ali Sina University research field growing season and laboratory of Payame Noor University. The traits of chlorophyll index, plant height, branch number per plant, pod number per plant, seed number per plant, seed number per pod, 100-kernel weight, economic yield per unit area, biological yield per unit area and harvest index were measured. After trait measurement, principal component analysis (PCA), factor analysis (FA), cluster analysis (CA) and discriminate function analysis (DFA) were carried out in order to reach the aims of the research. Results and discussion: The results showed that the maximum coefficient of variation belonged to the traits of pod number per plant and harvest index, while the trait of 100-kernel weight had the minimum coefficient of variation. The results of principal component analysis showed that the three first components explained 68.9 percent of the total variance of the traits. The first and second components were known as the “grain yield” and “harvest index” components, respectively. In addition, factor analysis identified the three factors of “grain yield, “harvest index” and “plant vigour”. Cluster analysis based on the WARD method grouped the genotypes into four clusters. Meanwhile, discriminate function analysis confirmed the cluster analysis groups. The results showed a high genetic diversity among the lines. Lines number 12 and 18 were recognized as generally the best and the worst genotypes. In addition, the traits of pod number per plant, 100-kernel weight and harvest index had maximum effect on grain yield, while the trait of branch number per plant had a negative effect on grain yield in the current research. Conclusion: According to the results obtained in the research, multivariate statistical methods are suitable and efficient methods for data reduction and indirect selection of grain yield that could successfully separate the efficient genotypes and the traits. The main objective was to assess the genetic diversity of 19 chickpea lines for their application in the new plant breeding programmes. According to the total results, the traits of pod number per plant were recognized as the most suitable traits for indirect grain yield selection. Line number 12, as a suitable line, had a maximum amount of the traits of pod number per plant, 100-kernel weight and harvest, while line number 18 (an unsuitable line) included the maximum amount of the trait of branch number per plant. سابقه و هدف: نخود محتوای پروتئینی بالا و نقش بسیار مهمی در سیکل امنیت غذایی در جهان و به‌ویژه در توسعه کشورهایی نظیر ایران دارد. ایران یکی از مهمترین کشورهای آسیایی در تولید نخود است. نخود ایرانی در 33 کشور کشت می‌شود و سطح زیر کشت آن در ایران 650000 هکتار است. اما یکی از مشکلات بسیار اساسی، عملکرد پایین دانه نخود در ایران است. بنابراین اصلاح گیاهان روش مناسبی برای حل این مشکل است. تنوع‌ژنتیکی، وراثت‌پذیری و شدت گزینش سه عامل مؤثر در پاسخ به گزینش برای یک صفت است. استفاده از روش‌های آماری چندمتغیره روش مناسبی برای شناسایی تنوع‌ژنتیکی در برنامه‌های اصلاحی است. بنابراین تجزیه به مولفه‌های اصلی، تجزیه عاملی، تجزیه کلاستر و تجزیه تابع تشخیص از جمله مهمترین روش‌های آماری چندمتغیره هستند که به‌صورت عمومی برای تعیین تنوع در گیاهان استفاده می‌شود. خیلی از محققان از روش‌های آماری چندمتغیره در گیاهانی نظیر برنج، سیب‌زمینی، گندم و نخود استفاده کردند و اثر ژنوتیپ و صفات در نخود در ارتباط با تنوع ژنوتیپی مهمترین موضوعات در تحقیقات اخیر بوده است. مواد و روش‌ها: مهم‌ترین اهداف این پژوهش، ارزیابی تنوع‌ژنتیکی در 19 لاین نخود و شناسایی صفات مؤثر بر عملکرد دانه با استفاده از روش‌های آماری چندمتغیره مختلف بود. بنابراین، تحقیق حاضر در قالب یک طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در شرایط مطلوب رطوبتی اجرا شد. آزمایش در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه بوعلی‌سینا (و آزمایشگاه دانشگاه پیام‌نور اسدآباد) در فصل رشد انجام شد. صفات شاخص کلروفیل، ارتفاع گیاه، تعداد شاخه در هر بوته، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن صد دانه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت اندازه‌گیری شد. پس از اندازه‌گیری صفات، روش‌های آماری تجزیه به مؤلفه‌های اصلی، تجزیه عاملی، تجزیه کلاستر و تجزیه تابع تشخیص برای داده‌های به‌دست‌آمده انجام شد. نتایج و بحث: نتایج تجزیه به مؤلفه‌های اصلی نشان داد که سه مؤلفه اول در مجموع 9/68 درصد از واریانس کل داده‌ها را توجیه کردند. مؤلفه اول و دوم به‌ترتیب به‌عنوان مؤلفه‌های "عملکرد دانه" و " شاخص برداشت" نام‌گذاری شدند که مقدار زیاد آنها مورد نظر بود. نتایج تجزیه به عامل‌ها، به‌ترتیب سه عامل "عملکرد دانه"،"شاخص برداشت" و "بنیه گیاه" را شناسایی کرد که این سه عامل هم در مجموع 8/68 درصد از واریانس کل را توجیه کردند. تجزیه خوشه‌ای بیانگر تنوع قابل‌توجه در بین لاین‌ها بود به‌طوری‌که لاین‌ها را در چهار خوشه مجزا گروه‌بندی کرد. نتایج تجزیه تابع تشخیص نیز، صحت گروه‌بندی تجزیه خوشه‌ای را به‌طور صد در صد تأیید کرد. به‌طور کلی، لاین‌ها دارای تنوع‌ژنتیکی بالا و قابل‌توجهی بودند و با توجه به نتایج حاصله، لاین‌های شماره 12 و 18 به‌ترتیب به عنوان مطلوب‌ترین و نامطلوب‌ترین لاین‌ها تحت شرایط این آزمایش شناسایی شدند. نتایج نشان داد در حالی‌که افزایش صفات تعداد غلاف در بوته، وزن صد دانه و شاخص برداشت، بیشترین تأثیر را بر افزایش عملکرد دانه داشتند، ولی افزایش صفت تعداد شاخه (مجموع تعداد شاخه‌های اصلی و فرعی) در بوته منجر به کاهش عملکرد دانه در این تحقیق شد. نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج به‌دست‌آمده از این تحقیق، روش‌های آماری چندمتغیره، روش‌های مناسب و مفیدی برای انتخاب عملکرد دانه هستند که می‌تواند به طور موفقیت‌آمیزی ژنوتیپ‌ها و صفات را از هم تفکیک کند. هدف اصلی این تحقیق بررسی تنوع ژنتیکی 19 ژنوتیپ نخود برای برنامه‌های اصلاحی است. بر اساس نتایج کلی، صفات تعداد غلاف در بوته مناسب‌ترین صفت برای انتخاب غیرمستقیم عملکرد دانه است و ژنوتیپ شماره 12 مناسب‌ترین ژنوتیپ از نظر داشتن بیشترین مقدار صفت تعداد غلاف در بوته، وزن صد دانه و شاخص برداشت است، در‌ حالی‌ که ژنوتیپ شماره 18 یک ژنوتیپ نامناسب است، هرچند دارای بیشترین مقدار صفت تعداد شاخه در گیاه نیز است.

https://envs.sbu.ac.ir/article_97841_d91b745470a9818cb9ea52279289005d.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 15 2 2017 06 22 The effect of simulated nitrogen deposition on soil chemical properties in maple plantation stand اثر تهنشست نیتروژن شبیه سازی شده بر ویژگی های شیمیایی خاک در توده دست کاشت افرا پلت 39 54 97843 FA مهرسده تفضلی گروه جنگلداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. حمید جلیلوند گروه جنگلداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. سیدمحمد حجتی گروه جنگلداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. نوربرت لمرسدورف گروه خاکشناسی مناطق معتدله، دانشگاه جورج آگوست گوتینگن، گوتینگن، آلمان. Journal Article 2017 02 05 Introduction: The amount of nitrogen compounds released into the atmosphere has increased, and is higher in industrial areas due to the increasing usage of fossil fuels and chemical fertilizers (Gruber and Galloway, 2008). Nitrogen deposition is one the consequences of increasing atmospheric nitrogen compounds. Nitrogen deposition refers to a process that nitrogen compounds in the atmosphere deposit on a solid surface (Cornell et al., 2003). Due to the lack of information about the effects of nitrogen deposition on forest soil properties, the aim of this study was to investigate the effects of simulated nitrogen deposition on soil chemical properties in a maple plantation located at the educational and research forest of Faculty of Natural Resources (Sari). Material and methods: Twelve plots of 20 m × 10 m were established in the study plantation stand. Four nitrogen treatments were considered including zero (control), 50 (low), 100 (medium) and 150 (high) kg N ha−1 year−1. Nitrogen in the form of NH4NO3 solution was manually sprayed onto the plots monthly during one year. Three soil samples were taken seasonally at a depth of 0-10 cm in each plot using a coring method and were transported to the laboratory (Xingren et al., 2017). In the laboratory, the physical properties including water content and soil texture were measured by a weighing and hydrometer method, respectively. Chemical properties of soil including pH and EC were measured by potentiometric and electrical conductivity methods, respectively (Soil to water ratio 1:2.5). Soil organic carbon, total nitrogen, phosphorus and potassium were measured using the Walkley and Black method, Kjeltec System Instrument, Olsen P extracting solution and extracted using ammonium acetate, respectively. Results and discussion: The results showed that the nitrogen deposition had significantly decreased the pH and EC. At the end of the study period, the amount of nitrogen in medium (0.47%± 0.010) and high (0.59%± 0.013) treatments was significantly higher than the control (0.36%± 0.006). The amount of phosphorus in medium (15.95± 0.39 mg kg-1) and high (14.95± 0.43 mgkg-1) treatments was significantly lower than the control (24.97± 1.05 mgkg-1). In addition, nitrogen deposition had caused a significant reduction in soil potassium. The amounts of ammonium (low: 6.04, medium: 7.23 and high: 8.53) and nitrate (low: 7.21, medium: 9.95 and high: 20.51) were significantly higher than in the control treatment (ammonium: 4.93 nitrate: 5.06). The reason for reduced soil pH and EC can be the leaching of base cations followed by leaching of nitrate and an increased ammonium concentration in the soil. The reason for increased nitrate can be its addition as well as the production of nitrate in the presence of ammonium. In general, results showed that the nitrogen deposition treatments had destructive effects on soil chemical properties that decreased pH and EC, potassium and phosphorus and increased the total nitrogen, organic Carbon, ammonium and nitrate in the soil. Conclusion: Increased nitrogen at the early stages may be partly responsible for tree growth but, with the passage of time and the saturation of nitrogen in the soil and the occurrence of nitrate leaching as well as loss of soil fertility, conditions for the growth of plants would become unsuitable. Due to a lack of data on the effects of nitrogen deposition on soil properties, extensive studies about its effects on the soil chemical and biological properties, such as soil microbial and enzyme activities as well as soil respiration, is suggested. سابقه و هدف: با توجه به افزایش استفاده از سوخت‌های فسیلی و کودهای شیمیایی، مقدار ورود ترکیبات نیتروژن‌دار به جو به ویژه در مناطق صنعتی افزایش یافته است. از جمله پیامدهای افزایش ترکیبات نیتروژن‌دار در جو، ایجاد پدیده ته‌نشست نیتروژن است. ته‌نشست نیتروژن اشاره به فرآیندی دارد که طی آن ترکیبات نیتروژنی موجود در هوا بر سطح جامد قرار می‌گیرند. با توجه به کمبود اطلاعات در ارتباط با اثرات ته‌نشست نیتروژن بر ویژگیهای خاک جنگل، هدف از این پژوهش بررسی اثرات ته‌نشست نیتروژن شبیهسازی شده بر ویژگی های شیمیایی خاک در توده دست‌کاشت افراپلت واقع درجنگل آموزشی- پژوهشی دانشکده منابع طبیعی ساری بود. مواد و روش ها: در توده پژوهشی تعداد 12 پلات 20×10 متر پیاده شد. ته‌نشست نیتروژن در چهار سطح شامل، صفر (شاهد)، 50 (کم)، 100 (متوسط) و 150 (زیاد) کیلوگرم نیتروژن در هکتار در سال در نظر گرفته شد. نیتروژن به صورت محلول آمونیم- نیترات در هر پلات به‌صورت دستی و ماهانه در طول یکسال اسپری شد. سه نمونه خاک از عمق 10-0 سانتی‌متر از هر پلات در هر فصل طی یکسال با روش استوانه فلزی تهیه و به آزمایشگاه منتقل شد. در آزمایشگاه ویژگی‌های فیزیکی درصد رطوبت به روش وزنی و بافت خاک به روش هیدرومتری اندازه‌گیری شد. ویژگیهای شیمیایی خاک شامل pH خاک به روش پتانسیومتری، EC به روش هدایت سنجی (نسبت خاک به آب برابر با 1 به 5/2 بود) اندازه گیری شدند. کربن آلی به روش والکی و بلاک، نیتروژن به روش کجلدال، فسفر قابل جذب با روش اولسن، پتاسیم با روش عصارهگیری با استات آمونیم اندازه گیری شدند. نتایج و بحث: نتایج نشان داد که ته‌نشست نیتروژن باعث کاهش معنی‌دار مقدار pH و EC خاک شد. در انتهای دوره مورد بررسی، مقدار نیتروژن در تیمارهای متوسط (0/010±0/47 درصد) و زیاد (0/013±0/59 درصد) به طور معنی‌داری بیشتر از شاهد (0/006±0/36 درصد) بود. مقدار فسفر در تیمار متوسط (0/39±15/98) و زیاد (0/43±14/95) به طور معنی‌داری کمتر از شاهد (1/05±24/97) بود. همچنین افزایش ته‌نشست نیتروژن باعث کاهش معنی‌دار پتاسیم در خاک شد. در انتهای دوره مورد بررسی، مقدار آمونیم (کم: 6/04، متوسط: 7/23 و زیاد: 8/53) و نیترات (کم: 7/21، متوسط: 9/95 و زیاد: 20/51) به طور معنی‌داری بیشتر از شاهد (آمونیم: 4/93 و نیترات: 5/06) بود. دلیل کاهش pH و EC میتواند ناشی از آبشویی کاتیونهای قلیایی به دنبال بروز پدیده آبشویی نیترات و افزایش غلظت آمونیم در خاک باشد. دلیل افزایش میزان نیترات را میتوان اضافه شدن آن و همچنین تولید نیترات در حضور آمونیم بیان کرد. به طور کلی نتایج نشان داد که ته‌نشست نیتروژن اثرات مخربی بر ویژگی های شیمیایی خاک داشت که باعث کاهش میزان pHو EC، پتاسیم، فسفر و همچنین افزایش نیتروژن کل، کربن آلی، آمونیم و نیترات در خاک شد. نتیجه گیری: افزایش نیتروژن در مراحل اول می‌تواند تا حدی باعث افزایش رویش درختان شود ولی با گذشت زمان و اشباع نیتروژن در خاک و وقوع پدیده آبشویی نیترات و کاهش حاصلخیزی خاک، شرایط برای رشد و رویش گیاهان نامناسب خواهد شد. با توجه به کمبود اطلاعات در زمینه اثرات ته‌نشست نیتروژن بر ویژگی های خاک، انجام مطالعات گسترده‌تر در ارتباط با اثرات آن روی ویژگی های زیستی خاک از جمله فعالیت های میکروبی و آنزیمی و همچنین تنفس خاک پیشنهاد می‌شود.

https://envs.sbu.ac.ir/article_97843_cd8ac8f67b25299ae08b9bde7cdb7b69.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 15 2 2017 06 22 Estimating land surface temperature of land use and land cover in Dena county using single window algorithm and landsat 8 satellite data برآورد دمای سطح زمین کاربری‌ اراضی و پوشش زمین شهرستان دنا با استفاده از الگوریتم پنجره مجزا و داده‌های ماهواره لندست 8 55 74 97845 FA وجیهه قربان نیا خیبری گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر ، ایران میرمهرداد میرسنجری گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر ، ایران هومان لیاقتی گروه اقتصاد منابع و محیط زیست، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0000-0003-0604-6328 محسن آرمین پژوهشکده منابع طبیعی و زیست محیطی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Journal Article 2017 04 30 Introduction: Land Surface Temperature (LST), a significant variable of micro climate and radiation transfer within the atmosphere, is one of the most important criteria in zonal and regional planning because it is a major factor in controlling the Earth’s biological, chemical and physical processes. Natural and man-made activities, especially land use and land cover, by changing the physical and biological conditions of a region are an important parameter in the amount of land surface temperature. Material and methods: In this study, the relationship between land surface temperature and vegetation cover associated with land use and the land cover patterns of Dena County in 2016 were investigated using a Single Window algorithm and Landsat-8 data. The split-window algorithm is a dynamic mathematical tool which estimates land surface temperature (LST) using ground information, brightness temperature of thermal bands of the TIRS sensor, the land surface emissivity (LSE) factor and fractional vegetation cover (FVC) obtained from a multiband OLI sensor. Results and discussion: Based on classification of images of the Landsat-8OLI sensor in 2016 with an accuracy of about 80% and the kappa coefficient 0.90, rangeland and residential areas with 50.67 and 0.3 percent, respectively, were allocated the highest and the lowest areas of Dena county. The mean of land surface temperature in Dena County is about 32 ° C and the mean of the land cover index is about 0.14. In analyzing the relationship between LST and the vegetation index (NDVI) in Dena County and in each category of land use and land cover, results showed a different trend so that there is a positive and significant relationship between NDVI and LST in the whole of Dena County and rangeland in the event that there is no significant relationship in other land uses such as forest, farm and garden and residential area. Conclusion: Various factors affect the type and shape of the relationship between NDVI and LST such as land use and land cover, vegetation cover, season, time of day, type of ecosystem, latitude and factors in triggering the growth of vegetation such as water and solar energy. The main cause of the ineffectiveness of vegetation cover in reducing the land surface temperature of Dena County is the lack of a sufficient amount of vegetation cover. However, the determining factor of temperature in Dena County is not increases or decreases in vegetative cover but is rather a change in the height above sea level. In other words, the effect of altitude on temperature is more important than the effects of vegetation on the Earth's surface temperature. At the lower altitude of Dena County where the temperature is relatively high and there is enough vegetation to grow, the vegetation cover is denser and more abundant and therefore there is a positive relationship between land surface temperature (LST) and vegetation cover index (NDVI). سابقه و هدف: دمای سطح زمین (LST) به‌عنوان متغیر مهم ریز‌اقلیم و تشعشع انتقالی داخل جو، یکی از معیارهای مهم در برنامه‌ریزی ناحیه‌ای و منطقه‌ای است از اینرو عامل مهمی در کنترل فرایندهای زیستی، شیمیایی و فیزیکی زمین است. فعالیت‌های طبیعی و انسان‌ساز به‌ویژه نوع کاربری اراضی و پوشش زمین با تغییر شرایط فیزیکی و زیستی یک منطقه پارامتر مهمی در مقدار دمای سطح زمین است. مواد و روش‌ها: در این پژوهش رابطه بین دمای سطح زمین و پوشش زمین مرتبط با الگوهای کاربری‌های اراضی و پوشش زمین شهرستان دنا در سال 2016 با استفاده از الگوریتم پنجره مجزا روی مجموعه داده‌های ماهواره لندست 8 بررسی شده است. الگوریتم پنجره مجزا یک ابزار ریاضی است که با استفاده از اطلاعات زمینی، دمای روشنایی سنجنده حرارتی (TIRS)، قابلیت گسیلندگی زمین (LSE) و عامل پوشش گیاهی سبز جزء به جزء (FVC) به‌دست‌آمده از باند چند طیفی سنجنده OLI و دمای سطح زمین را برآورد می‌کند. نتایج و بحث: بر اساس طبقه‌بندی تصویر سنجنده OLI ماهواره لندست 8 سال 2016 با درستی کل حدود 80 درصد و ضریب کاپای 90/0، کاربری مرتع و مناطق مسکونی با 67/50 و 3/0 درصد، به ترتیب بیشترین و کمترین مساحت را در شهرستان دنا به خود اختصاص داده‌اند. میانگین دمای سطح زمین در شهرستان دنا حدوداً 32 درجه سانتی‌گراد و میانگین شاخص پوشش گیاهی نیز حدوداً 14/0 است. در تجزیه‌و‌تحلیل رابطه بین LST و شاخص پوشش گیاهی (NDVI) در کل شهرستان دنا و در هر طبقه کاربری اراضی و پوشش زمین، نتایج روند متفاوتی را نشان داد به‌طوری‌که رابطه مثبت و معنی‌داری بین NDVI و LST در کل شهرستان دنا و کاربری مرتع وجود دارد. در صورتی‌که در سایر کاربری‌های جنگل، زراعت و باغ و مناطق مسکونی رابطه معنی‌داری یافت نشد. نتیجه‌گیری: عوامل مختلفی بر نوع و شکل رابطه بین NDVI و LST اثرگذار است که از جمله می‌توان به نوع کاربری اراضی و پوشش زمین، مقدار پوشش گیاهی، فصل سال، زمان روز، نوع اکوسیستم، عرض جغرافیایی و عوامل محدوده‌کننده و محرک رشد پوشش گیاهی مثل مقدار آب و انرژی خورشیدی اشاره کرد. عامل تعیین‌کننده مقدار دما در شهرستان دنا افزایش یا کاهش پوشش گیاهی نیست بلکه تغییرات ارتفاع از سطح دریا است. به عبارتی دیگر اثر تغییرات ارتفاع از سطح دریا بر دمای سطح زمین از اثر پوشش گیاهی بر دما مهم‌تر است. در ارتفاعات پایین‌تر شهرستان دنا که دمای نسبتاً زیاد برای رشد پوشش گیاهی کافی وجود داشته است، پوشش گیاهی متراکم‌تر و فراوان‌تر بوده است و به همین دلیل رابطه مثبتی بین دمای سطح زمین (LST) و شاخص پوشش گیاهی (NDVI) وجود دارد. بنابراین تأثیر‌گذاری پوشش گیاهی در کاهش دمای سطح زمین بستگی به مقدار پوشش گیاهی دارد.

https://envs.sbu.ac.ir/article_97845_69e9713f38ff785d63e83c640e39dbea.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 15 2 2017 06 22 Mapping area changes of mangroves using RS and GIS (Case study: mangroves of Hormozgan province) بررسی تغییرات گستره جنگل های مانگرو با استفاده از RS و GIS (بررسی موردی: مانگروهای استان هرمزگان) 75 92 97847 FA داود مافی غلامی گروه علوم جنگل، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران معصومه بهارلوئی گروه علوم جنگل، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران بیت اله محمودی گروه علوم جنگل، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران Journal Article 2017 03 08 Introduction: Different coastal ecosystems, especially mangroves, are exposed permanently and almost simultaneously to multiple environmental stresses and disturbances (geological, physical, chemical and biological) which are varied in terms of their characteristics over time and space. The direct result of these stresses and disturbances is the reduction in area and health of mangroves and the subsequent exacerbation of global warming and other consequences of climate change, reduced coastal water quality, loss of biodiversity and degradation of coastal habitats. Considering the adverse consequences arising from the reduction in mangrove forest area, prioritizing management actions and providing appropriate infrastructure is essential to prevent a decrease in the extent of these ecosystems. Achieving this goal depends on having accurate and sufficient information and knowledge about the process of changes in the extent of mangrove forest habitats over time which can play an important role in the efficiency and success of rehabilitation programmes and the development of these ecosystems. Hence, the aim of this study was to investigate the long-term changes occurred in areas of mangrove forest of Hormozgan Province. Materials and methods: In this study, Landsat images from 1986, 2000, and 2016 were used to study changes in the extent of mangroves over time. The necessary pre-processing was doneconducted on images using Idrisi software. After extraction of the mangrove vegetation maps in the aforementioned years, changes in mangroves of the Khamir, Qeshm, Tiab, Sirik and Jask habitats were analyzed in ArcGIS software and the average values of areas of mangroves were calculated for two periods, namely pre- and post- 2000, and during a 30-year period. Results and discussion: The accuracy assessment of the classified images showed that the overall accuracy was equal to 92%. The results also showed that among the zones investigated (Khamir, Ghesh, Tiab, Sirik and Jask), Khamir habitat zone had the highest average annual value of area reduction (equal to -4.64 h/yr) and Sirik habitat zone had the highest average annual value of area expansion (equal to 23.5 h/yr) during the 30-year period. The results also showed that during period of 2000-2016, Sirik and Qeshm zones had the highest average value of expansion and reduction in area, respectively (equal to 32.47 and -21.38 h/yr, respectively). Analysis of mangrove area changes in different habitats showed that, despite the reduction in the extent of all mangroves in the period after 2000, the mangroves of Sirik habitat had significant increase in area in this period compared to the period before 2000 which was due to forestation with Avicenna and Rhizophora in the mud flats of this habitat in recent years. Conclusions: The results of the study of changes in the areas of mangroves of Hormozgan Province showed that the trend of change the in area covered by the mangroves of Hormozgan Province over a 30-year period has been increasing from the coasts of the Persian Gulf to the Oman Sea; this indicates the impact of various environmental factors affecting the changes in the extent of the mangroves of the province. Finally it can be said that the results of this study, by providing up-to-date and accurate information about areas changes of mangrove habitat in Hormozgan Province, can help significantly to the planning of effective actions to protection and restoration of these habitats. سابقه و هدف: اکوسیستم‌های مختلف ساحلی، به ویژه مانگروها، تقریبا به‌صورت دائمی و همزمان، در معرض تنش‌ها وآشفتگی‌های چندگانه محیطی (ژئولوژیک، فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیک) قرار می‌گیرند و از نظر ویژگی‌های‌شان در طول زمان و مکان، متنوع هستند. نتیجه مستقیم وقوع این تنش‌ها و آشفتگی‌ها، کاهش وسعت و سلامتی مانگروها و به دنبال آن تشدید گرمایش جهانی و سایر تغییرات اقلیمی، کاهش کیفیت آب‌های ساحلی، کاهش تنوع زیستی و تخریب زیستگاه‌های ساحلی است. با توجه به این پیامدهای نامطلوب ناشی از کاهش وسعت مانگروها، اولویت‌بندی اقدامات مدیریتی و فراهم آوردن زیرساخت‌های مطلوب برای جلوگیری یا کاهش گستره این اکوسیستم‌ها ضروری است. دست‌یابی به این هدف در گرو آگاهی و اطلاعات کافی و دقیق درباره روند تغییرات ایجاد‌شده در مانگروها در طول زمان است که می‌تواند نقش مهمی در کارایی و موفقیت برنامه‌های احیا و توسعه آنها داشته باشد. بنابراین هدف این پژوهش بررسی تغییرات ایجاد‌شده در گستره مانگروهای استان هرمزگان در یک دوره زمانی 30 ساله است. مواد و روش‌ها: در این پژوهش برای بررسی تغییرات گستره مانگروها در طول زمان، از تصاویر ماهواره لندست مربوط به مقاطع زمانی 1986، 2000 و 2016 استفاده شد. پیش‌پردازش‌های لازم بر روی تصاویر با استفاده از نرم‌افزار Idrisi انجام گرفت و پس از استخراج نقشه‌های پوشش گیاهی مانگرو در مقاطع زمانی ذکر‌شده، تغییرات گستره مانگروهای زون‌های رویشگاهی خمیر، قشم، تیاب، سیریک و جاسک در نرم‌افزار ArcGIS تجزیه و تحلیل‌ شد و مقادیر متوسط تغییرات وسعت رویشگاه‌ها در دو دوره زمانی قبل و بعد از سال 2000 و نیز تمام دوره 30 ساله محاسبه و بررسی شد. نتایج و بحث: نتایج این پژوهش نشان داد که در میان زون‌های رویشگاهی مورد بررسی (خمیر، قشم، تیاب، سیریک و جاسک)، زون رویشگاهی خمیر بیشترین مقدار متوسط کاهش وسعت (64/4- هکتار در سال) و زون رویشگاهی سیریک بیشترین مقدار متوسط افزایش وسعت (5/23 هکتار در سال) را در دوره 30 ساله داشتند. نتایج همچنین نشان داد که در دوره زمانی 2000 تا 2016، زون‌های رویشگاهی سیریک و قشم به ترتیب بیشترین مقدار متوسط افزایش و کاهش وسعت را در میان زون‌های مورد بررسی داشتند (به ترتیب با مقادیر متوسط تغییرات وسعت برابر با 47/32 و 38/21- هکتار در سال). تجزیه‌و‌تحلیل تغییرات وسعت مانگروها در رویشگاه‌های مختلف نشان داد که به رغم کاهش وسعت کلیه رویشگاه‌های مانگرو استان هرمزگان در دوره زمانی پس از سال 2000، رویشگاه سیریک دارای افزایش قابل‌توجه وسعت در این دوره زمانی نسبت به دوره پیش از سال 2000 بود که دلیل آن جنگل‌کاری با گونه‌های حرا و چندل در پهنه‌های گلی این رویشگاه در سال‌های اخیر بوده است. نتیجه‌گیری: نتایج بررسی تغییرات گستره مانگروهای استان هرمزگان نشان داد که روند تغییرات گستره مانگروهای استان هرمزگان در طول دوره 30 ساله از سواحل خلیج فارس به دریای عمان به‌صورت افزایشی بوده است که نشان‌دهنده تاثیر عوامل مختلف محیطی بر نحوه تغییرات وسعت مانگروهای استان در طی زمان است. در نهایت می‌توان گفت نتایج حاصل از این پژوهش می‌تواند با فراهم آوردن اطلاعات به‌روز و دقیق در زمینه تغییرات وسعت رویشگاهی استان هرمزگان به برنامه‌ریزی‌های اثربخش برای انجام اقدامات حفاظتی و احیای مانگروهای استان کمک قابل‌توجهی کند.

https://envs.sbu.ac.ir/article_97847_6b98699e742e32ab7f44b61b2138e887.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 15 2 2017 06 22 Composition and source of dust entering Khuzestan province from an external origin ترکیب و خاستگاه غبارهای با منشا خارجی در استان خوزستان 93 110 97849 FA جواد درویشی خاتونی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی جنوب باختری سارا نری میسا گروه محیط زیست، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران فروغ عباساقی گروه زمین شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران علی محمدی گروه زمین شناسی، دانشگاه صنعتی زوریخ، سوئیس مهدی حمدالهی گروه زمین شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران علیرضا صالحی پور میلانی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران نظام اصغری‌پور دشت‌ بزرگ مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، اهواز، ایران Journal Article 2015 11 08 Introduction: Khuzestan Province is one of the regions of Iran which has been most affected by the newfound phenomenon of dust storms due to recent droughts. Dust storms, which in some cases are considerably concentrated and accompanied by a reduction of horizontal view to 20 meters, causes various problems such as harmful effects to human health, absorption or dispersion of sunlight and affecting the region’s temperature, a negative impact on agricultural activities, reduced visibility and road transportation problems and tens of health, environmental and economically undesirable effects. So, due to the importance of the issue, a mineralogical and geochemical study of dust storms has been conducted in order to determine their probable sources, the environmental characterization of existing elements in dust and their role in polluting the environment. Materials and methods: In order to conduct dust sampling, a glass table was designed with edges to the height of 5 centimetres and an area of 1.5 square meters. In this matter, from April 2011 studies were conducted for 2 years in Khuzestan Province (Abadan, Ahvaz and Bostan). Through investigating previous studies and extracting the specified focuses, five sources have been identified for dust entering the country. 30 dust samples were collected and analyzed for elemental and mineralogical analysis conducted. The mineralogical analysis was conducted by using powdered samples and a Siemens XRD diffraktometer D5000 ICP-OES JY70 PLUS and an ICP Optical Emission Spectrometer (model Varian 735-ES) were utilized for elemental analysis. All the tests were conducted at the laboratories of the Geological Survey and Mineral Explorations of Iran. Results and discussion: According to previous studies, during finding sources through investigation over the period from 2011 to 2012, 50 sources were identified, namely that much of the dust storms which have affected Khuzestan Province during 2011 and 2012 originated from the following regions. Region 1: Northwest Iraq and eastern Syria, both sides of the Euphrates River (with at least 9 cases of dust storms over the 2 years). Region 2: wetlands and dried lands in southern Iraq (Mesopotamia) with at least 5 ases of dust storms in Khuzestan. Region 3: neighbouring and northerly lands of Lake Tharthar in Iraq with 4 cases of dust storms. Region 4: western areas of Iraq (Anbar Province) and eastern Syria (Hamus Province) with 3 cases of dust storm occurrences over two years. Region 5: northern borders of Saudi Arabia and the East of Jordan with 2 cases of dust storms during the period studied. Mineralogical studies of dust in the destination area showed that there are calcite, quartz, clay minerals and an insignificant amount of dolomite, gips and feldspar in the focus areas of regions 1, 3, 4; and halite, dolomite, quartz, and gypsum in the southern focus areas of Iraq (region 2). This, then, associates the sedimentary environment related to erosion and evaporation (dried lakes and wetlands and sediments of old lakes) as the geological source of these particles. Most of the heavy metals and toxic and radioactive elements in the dust are highly enriched. These enrichments are influenced by hydrocarbon materials and upstream processes of the oil industry, contamination caused by repeated wars and use of microbiological and chemical weapons containing radioactive elements, accumulation of clay particles due to the high absorption capacities of some of the heavy metals, drying up of wetlands and land of the source region and creating evaporating conditions, most of which is anthropogenic. Conclusion: The storms entering Khuzestan Province derive from dried up wetlands and lakes and the sediments of old lakes and high enrichment, creating an unusual level of elements in dust due to the high absorption capacity of the elements into clay particles resulting from hydrocarbon materials. It is also caused by effects of the imposed war on Iran (with Iraq) and the drying of wetlands because of human activities. سابقه و هدف: استان خوزستان به خاطر خشک‌سالی‌های اخیر تحت‌تاثیر پدیده نوظهور گردوغبار قرار گرفته است. پدیده گرد‌و‌غبار که در مواردی غلظت قابل‌ملاحظه‌ای دارد، گاهی دید افقی را به 20 متر تقلیل می‌دهد و مشکلات متعددی را ایجاد می‌کند که از آن جمله می‌توان به تهدید سلامتی انسان، جذب یا پراکنش تابش خورشید و تاثیر بر دمای هوا منطقه، اثر منفی بر فعالیت‌های کشاورزی، کاهش دید و مشکلات حمل و نقل جاده‌ای و ده‌ها عوارض نامطلوب بهداشتی، زیست‌محیطی و اقتصادی دیگر اشاره کرد. بنابراین با توجه به اهمیت موضوع، بررسی کانی‌شناسی و ژئوشیمی گرد‌و‌غبارها برای تعیین منشاء احتمالی، خصوصیات زمین‌‌زیست‌محیطی عناصر موجود در ذرات گرد‌و‌غبار و نقش آنها در آلودگی محیط زیست ضروری است. مواد و روش‌ها: برای نمونه‌برداری از ذرات گرد‌و‌غبار موجود در هوا، یک میز شیشه‌ای، دارای لبه‌ای به ارتفاع 5 سانتی‌متر و به مساحت 5/1 مترمربع طراحی شد. پژوهش از فروردین 1390 به مدت دو سال در استان خوزستان (آبادان، اهواز و بستان) انجام شد. با بررسی پژوهش‌های انجام‌شده قبلی و استخراج کانون‌های معرفی‌شده، 5 منطقه منشا برای غبارهای واردشده به کشور شناسایی شد. 30 نمونه غبار برای آنالیز عنصری و کانی‌شناسی نمونه‌برداری و آنالیز شد. آنالیز کانی‌شناسی رسوبات با استفاده از نمونه‌های پودرشده توسط دستگاه Siemens XRD diffraktometer D5000 انجام گرفت. برای آنالیز عنصری نیز از دستگاه ICP-OES مدل JY70 PLUSو ICP Optical Emission Spectrometer مدل Varian 735-ES استفاده شد. آنالیزها در آزمایشگاه‌های سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور صورت گرفت. نتایج و بحث: با توجه به بررسی پژوهش‌های قبلی طی دو سال (1390 و 1391) که با هدف منشایابی انجام شده بود پنج محدوده منشا مشخص شد که غالب غبارهایی که خوزستان را طی سال‌های 1390 و 1391 تحت ‌تاثیر قرار داده‌اند از محدوده‌های مشخص‌شده پخش شده‌اند. منطقه 1: شمال غرب عراق و شرق سوریه، دو طرف رود فرات، با حداقل 9 مورد ایجاد غبار در طول دو سال، منطقه 2: تالاب‌ها و زمین‌های خشک‌شده جنوب عراق (بین‌النهرین) با حداقل 5 مورد ایجاد غبار در منطقه خوزستان، منطقه 3: زمین‌های اطراف و شمال دریاچه تارتار در عراق با 4 مورد ایجاد غبار، منطقه 4: زمین‌های غرب عراق (استان الانبار) و شرق سوریه (استان هاموس) با 3 مورد وقوع غبار در طول دو سال، منطقه 5: مناطق مرزی شمال عربستان و شرق اردن با 2 مورد ایجاد غبار در طول بازه زمانی مورد بررسی این محدوده‌ها را تشکیل می‌دهند. کانی‌شناسی غبارها در منطقه مقصد، حاکی از وجود کلسیت، کوارتز، کانی‌های رسی و مقدار ناچیزی دولومیت، ژیپس و فلدسپار برای کانون‌های مناطق 1، 3، 4 و هالیت، دولومیت، کلسیت، کوارتز و ژیپس برای کانون‌های جنوب عراق (منطقه 2) است که محیط رسوبی مرتبط با فرسایش و تبخیر (دریاچه‌ها و تالاب‌های خشک‌شده و رسوبات دریاچه‌های قدیمی) را به عنوان منشأ زمین‌شناسی این ذرات، تداعی می‌کند. غالب فلزات سنگین، عناصر سمی و رادیو‌اکتیو موجود در غبارها دارای غنی‌شدگی بالا هستند. این غنی‌شدگی تحت‌تاثیر مواد هیدروکربنی و فرایند‌های بالادستی صنعت نفت، جنگ‌های مکرر و استفاده از سلاح‌های شیمیایی و میکروبی دارای عناصر رادیواکتیو، تجمع در ذرات رس به واسطه توانایی جذب بالای برخی فلزات سنگین، خشک‌شدگی تالاب‌ها و زمین‌های منطقه منشا و ایجاد شرایط تبخیری است که غالبا به‌صورت انسان‌زاد بوده‌اند. نتیجه‌گیری: خاستگاه غبارهای وارده به خوزستان غالبا از دریاچه‌ها و تالاب‌های خشک‌شده و رسوبات دریاچه‌های قدیمی هستند و غنی‌شدگی‌های بالا و ایجاد میزان غیر‌معمول در عناصر در گرد‌و‌غبارها به‌دلیل توانایی جذب بالای عناصر توسط ذرات رسی، ناشی از مواد هیدروکربنی، آثار جنگ تحمیلی و خشک شدن تالاب‌ها است که غالبا انسان‌زاد است.

https://envs.sbu.ac.ir/article_97849_43df1271f869519e2d181677962f6617.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 15 2 2017 06 22 Adsorption and desorption of herbicides in soil under field and laborat conventional spraying (CS) methods, and to laboratory samples. After inspecting the adsorption and desorption behaviour of herbicide by batch and centrifugal methods, diory conditions جذب و واجذب علفکش ها در خاک در شرایط مزرعه و آزمایشگاه 111 128 97825 FA الهام نوشادی گروه خاک شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران مهدی همایی گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران محمد محمودیان شوشتری گروه آب، دانشکده مهندسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Journal Article 2016 06 29 Introduction: Contamination from agricultural inputs, particularly herbicides, is one of the most important environmental challenges and the use of modern technologies such as herbigation has intensified this problem. Thus, employing optimal management strategies based on knowledge of herbicide behaviour and processes in soil is necessary. The objective of this study was to assess quantitatively the herbicide adsorption-desorption behaviour in soil in the laboratory and under real field conditions. Materials and methods: Consequently, metribuzin was applied to the experimental plots using the herbigation (HRB) and conventional spraying (CS) methods, and to laboratory samples. After inspecting the adsorption and desorption behaviour of herbicide by batch and centrifugal methods, different models of equilibrium adsorption were fitted to the data. Results and discussion: Results indicated that, due to the low amount of organic matter and clay in the soil, herbicide adsorption was generally weak in all three types of treatment and that the overall process followed the Freundlich model. The results further showed that in all three treatments because of the adsorption mechanism’s weak hydrogen bond, a large portion of the adsorbed molecules desorbed after four washing cycles. However, in the laboratory and herbigation treatments, the amount desorbed was relatively less and, due to the diffusion of molecules into inter-aggregate pores, a small hysteresis can be seen. Conclusion: In conclusion the results show, the adsorption amount in laboratory and herbigation treatments is greater than conventional spraying treatments due to a higher moisture level in the soil and increased hydrophilic sites on organic matters and diffusion within the inter-aggregate pores. Therefore, the methods of pesticide application affect the adsorption and desorption behaviour of it. So pesticide application by herbigation is suggested in order to reduce losses and increase efficiency in the field. سابقه و هدف: آلودگی ناشی از کاربرد نهاده‌های کشاورزی به‌ویژه علف‌کش‌ها یکی از چالش‌های زیست‌محیطی عصر حاضر است و به‌کارگیری فناوری‌های نوین همچون سم-آبیاری این مشکل را دوچندان کرده است. بنابراین، گزینش راهبردهای بهینه مدیریتی با تکیه بر شناخت سرنوشت سموم در خاک بسیار ضروری است. هدف از این پژوهش، بررسی کمّی رفتار جذب سطحی و رهاسازی علف‌کش‌ها در خاک در شرایط واقعی مزرعه و در آزمایشگاه است. مواد و روش‌ها: بدین منظور، علف‌کش متری‌بیوزین به خاک کرت‌های آزمایشی در مزرعه به دو روش سم‌پاشی معمولی (Conventional Spraying: CS) و سم-آبیاری (Herbigation: HRB) و در محیط آزمایشگاه افزوده شد. پس از بررسی رفتار جذب و واجذب علف‌کش به روش‌های پیمانه‌ای و سانتریفیوژ، مدل‌های مختلف جذب تعادلی به داده‌های به دست آمده برازش داده شدند. نتایج و بحث: نتایج نشان داد که به دلیل مقدار کم ماده آلی و رس در خاک، به‌طور کلی جذب سطحی علف‌کش در هر سه نوع تیمار ضعیف است و روند کلی آن از مدل فروندلیچ پیروی می‌کند. نتایج نشان داد از آنجایی‌که در هر سه تیمار مکانیسم جذب سطحی علف‌کش از نوع پیوند هیدروژنی ضعیف است، بخش عمده علف‌کش جذب شده پس از چهار مرحله شست‌وشو رهاسازی می‌شود. اما در تیمارهای آزمایشگاهی و سم-آبیاری، مقدار رهاسازی نسبتاً کمتر بوده و پسماند کمی به دلیل پخشیدگی مولکول‌های علف‌کش به درون منافذ بین خاک‌دانه‌ای و به دام افتادن در این منافذ مشاهده می‌شود. نتیجه‌گیری: به‌طور کلی نتایج این بررسی نشان داد که مقدار جذب سطحی علف‌کش در تیمارهای آزمایشگاهی و سم-آبیاری به دلیل وجود رطوبت بیشتر در خاک و در نتیجه افزایش مکان‌های آب‌دوست ماده آلی و نیز پخشیدگی مولکول‌های سم به درون منافذ بین خاک‌دانه‌ای، بیشتر از تیمار سم‌پاشی معمولی است، و بنابراین روش کاربرد سم بر رفتار جذب سطحی و رهاسازی آن تاثیرگذار است. بنابراین کاربرد سم به‌صورت سم-آبیاری به منظور کاهش هدررفت و افزایش کارایی آن در مزرعه پیشنهاد می‌شود.

https://envs.sbu.ac.ir/article_97825_244dd582e88ecd261f3822b36441640b.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 15 2 2017 06 22 Isolation and molecular identification of hydrocarbon-degrading bacteria from soil around Tabriz refinery جداسازی و شناسایی مولکولی باکتری‌های تجزیه کننده هیدروکربن‌های نفتی از خاک پالایشگاه تبریز 129 140 97827 FA زهرا علیپور اسداباد گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران منصوره ملکیان گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران محسن سلیمانی گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران حسین میردامادیان گروه میکروبیولوژی، دانشگاه آزاد فالورجان، اصفهان، ایران Journal Article 2016 06 30 Introduction: A wide range of organic chemicals enter into the environment, intentionally or unintentionally, creating public concern. Petroleum hydrocarbons represent one of these organic pollutants threatening various hazards to terrestrial and marine ecosystems. We need cost effective technologies for restoration of contaminated sites, and bioremediation is one the methods which has been used in recent decades. In this method, microrganisms and plants are used to remove, degrade or stabilize pollutants. Biological methods are economically more acceptable than physical and chemical methods. The current study aims to identify the best bacteria for decomposing petroleum hydrocarbons in the soil at Tabriz refinery. Material and methods: In this study, oil contaminated soils were collected from a refinery in Tabriz and, in order to identify them, a synthetic Bushnell Haas Mineral Salts medium (BHMS) was used. After the enrichment process, separation and purification were performed. Two strains were selected for molecular identification based on the higher growth in a medium containing crude oil. Molecular identification of the selected strains was conducted after DNA extraction and sequencing of the 16S rRNA gene. The growth of bacteria in both light and heavy diesel was recorded using a spectrophotometer at wavelengths of 560 nm. To assess the production of a biosurfactant, several tests including a drop collapsing test, oil displacement test as well as emulsification activity and cell surface hydrophobicity were performed. Results and discussion: The sequences obtained were compared with those of the National Center for Biotechnology Information (NCBI). The isolated bacteria with 98% similarity belonged to Pseudomonas aeruginosa and Achromobacter spanius. Both bacteria showed growth in all the three oil components, however,Achromobacter spanius had higher growth rate compared to Pseudomonas aeruginosa. The latter could decompose 67 percent of light diesel in 9 days. Although both bacteria could produce a biosurfactant, Achromobacter spanius had higher hydrophobic cell surface and emulsification activity. Conclusion: In the current study we introduced Achromobacter spanius as an efficient bacterium for the decomposition of heavy and light diesel and crude oil. Based on the results, it is recomended that the ability of the identified bacteria in petroleum contaminated terrestrial and aquatic environments be investigated further. سابقه و هدف: طیف گسترده‌ای از مواد آلی شیمیایی عمداً یا سهواً وارد محیط زیست می‌شوند که نگرانی‌های عمومی را پدید می‌آورند. هیدروکربن‌های نفتی از شایع‌ترین آلاینده‌های زیست‌محیطی هستند که نشت‌شان به اکوسیستم‌‌های دریایی و خشکی به‌عنوان یک خطر بزرگ مطرح است. هم اکنون برای بازسازی مکان‌های آلوده، به فناوری‌های باصرفه اقتصادی نیاز است. یکی از روش‌هایی که در دهه‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته زیست‌پالایی است. در این روش از میکروارگانیسم‌ها و گیاهان برای رفع، حذف یا تثبیت مواد آلاینده استفاده می‌شود. روش بیولوژیک نسبت به روش‌های فیزیکی و شیمیایی از نظر اقتصادی مقرون به صرفه‌تر است. این بررسی برای شناسایی و تعیین بهترین باکتری تجزیه‌کننده مواد هیدروکربن نفتی در خاک پالایشگاه تبریز انجام شد. مواد و روش ها: در این بررسی خاک‌های آلوده به مواد نفتی از پالایشگاه تبریز جمع‌آوری و برای شناسایی و جداسازی باکتری‌های تجزیه‌کننده نفت خام از محیط سنتزی پایه نمکی بوشنل هاس (BHMS) استفاده شد. پس از مرحله غنی‌سازی، از محیط کشت جداسازی و خالص‌سازی شدند. از بین سویه‌هایی که در محیط کشت حاوی نفت خام رشد بیشتری داشتند، دو سویه برای شناسایی انتخاب شد. شناسایی مقدماتی سویه‌های جداشده بر اساس رنگ‌آمیزی گرم، هوازی یا بی‌هوازی بودن، شکل کلونی و ویژگی‌های میکروسکوپی انجام گرفت. سویه‌های انتخاب‌شده به روش مولکولی با استخراج DNA و توالی‌یابی ژن ۱۶S rRNA شناسایی شدند. میزان رشد باکتری‌ها در دیزل سبک، دیزل سنگین با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتر در طول موج ۵۶۰ نانومتر قرائت شد. برای بررسی تولید بیورسورفکتانت از آزمون‌های گسترش نفت خام، انهدام قطره، فعالیت آمیزندگی و سنجش آب‌گریزی سطح سلولی استفاده شد. نتایج وبحث: مقایسه توالی به‌دست‌آمده با توالی‌های نوکلئوتیدی موجود در بانک‌های اطلاعاتی Ribosomal ,NCBI Database Project و Eztaxon نشان داد که سویه‌های موجود با ۹۸ درصد قرابت به باکتری‌های spanius Achromobacter و Pseudomonace aeruginosa تعلق داشتند.هر دو باکتری به ترتیب بیشترین رشد را در دیزل سنگین، دیزل سبک و نفت خام نشان دادند. اما باکتری A. spanius در هر سه مواد نفتی نسبت به باکتری P. aeruginosa رشد بیشتری داشت. باکتری A. spanius توانست ۶۷ درصد دیزل سبک را در مدت نه روز تجزیه کند. مثبت بودن آزمون‌های گسترش نفت خام و انهدام قطره نشان داد که باکتری‌های شناسایی‌شده مولد بیوسورفکتانت هستند. با توجه به اعداد به‌دست‌آمده، باکتری‌ A. spanius که بهترین رشد در مواد هیدروکربنی را داشت، دارای بالاترین ضریب هیدروفوبیسته سطح سلولی و فعالیت آمیزندگی نسبت به باکتری P. aeruginosa نیز بود. نتیجه‌گیری: A. spanius به‌عنوان باکتری کارآمدتر برای تجزیه هر سه مواد نفتی (دیزل سنگین، دیزل سبک و نفت خام) معرفی می‌شود. با توجه به نتایج حاصل از این تحقیق، بررسی پتانسیل باکتری‌های شناسایی شده در محیط‌های آبی و خاک‌های آلوده به هیدروکربن‌های نفتی برای پاک‌سازی این آلاینده‌ها توصیه می‌شود.

https://envs.sbu.ac.ir/article_97827_b63e163fe8e91c97686d6a36822e79eb.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 15 2 2017 06 22 Oil pipeline route optimization using multi-criteria analysis in GIS بهینه سازی مسیرخطوط انتقال نفت با بکارگیری پارامترهای مکانی و روش های تصمیم گیری چند معیاره در GIS 141 162 97829 FA شهرام محمدی گروه سنجش از دور و GIS ،مرکز مطالعات سنجش از دور و GIS ،دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران علی اکبر متکان گروه سنجش از دور و GIS ،مرکز مطالعات سنجش از دور و GIS ،دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران سید حسین پورعلی گروه سنجش از دور و GIS ،مرکز مطالعات سنجش از دور و GIS ،دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران بابک میرباقری گروه سنجش از دور و GIS ،مرکز مطالعات سنجش از دور و GIS ،دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران پروین احمدپور گروه سنجش از دور و GIS ،مرکز مطالعات سنجش از دور و GIS ،دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2016 10 01 Introduction: According to distribution requirements and the broad distance between production and consumption centres in Iran, linear infrastructure development plays an important role and should be considered as a vital necessity. Routing problems include many factors which are often incompatible with each other and incompatibility amongst parameters causes significant delays in the process of routing. Hence, it is of interest that use of the new utilities in Geographic Information Systems (GIS) to optimize the routing process can resolve the difficulties faced in decision-making steps. Material and methods: This study aims at optimizing oil pipeline routes from wells drilled to the refinery by using different scenarios and to consider is ORness and ANDness. In the beginning preparation stage all necessary spatial data Like, Geology, land cover, slope, Dem, Fault, Main, River, stream which are required to find the optimal route for establishment of oil transmission line have been collected than Standardization and Preparation by using reducing and Increasing linear weighting function. AHP process has been hired in order to find spatial weight of each parameter’s effectiveness in terms of cost of establishment and oil line interaction with its surrounding environment. Ordered weighted average (OWA) method has been applied to integrate spatial data and achieve the result, cost layer. Dijkstra's algorithm has then been used to find the optimal route between the location of wells and refineries. Results and discussion: The results show that with increase in the value of α, the amount of cost, average slope and height of the oil transit route increase. In scenarios with, higher values are given to high-value pixels. While higher order weights are assigned to values with a lower numerical value in the same position. Therefore, the length of the route from the All (AND) scenario to the At least one (OR) scenario decreases. Because the Dijkstra's algorithm is a single-objective algorithm and aims at extracting the path with the least cost. Because at every move, Choose a pixel with the lowest Accumulative cost as the direction of motion and do not pay attention to the length of the route. Conclusion : By comparing the existing route and the paths obtained from the Dijkstra's algorithm in different scenarios based on the factors of length, cost, mean slope and height of the route extracted In Almost All, Most, and Half (WLC) scenarios, are better than the other options in terms of techno-economic and environmental conditions in study area. Other scenarios have produced better results than some of the existing ones in some of the factors. Providing Various Results, With ORness and tradeoff this method has great flexibility in estimating the needs and priority of decision makers in the field of petroleum industry to design optimal transmission lines. سابقه و هدف: با توجه به وسعت و فواصل زیاد بین قطب‌های تولید و مصرف در کشور، توسعه زیرساخت‌های خطی به عنوان ضرورتی حیاتی مطرح می‌باشد. از آنجایی که در مسئله مسیریابی عوامل و معیارهای متعددی درگیر بوده که اغلب با یکدیگر ناسازگار بوده و برای گروه‌های تصمیم‌گیری در این زمینه مشکلاتی ایجاد می‌کنند و اغلب فرآیند مسیریابی را به تاخیر می‌اندازند، به همین خاطر بهره‌گیری از روش‌های نوین نظیر سامانه اطلاعات مکانی برای بهینه‌سازی فرآیند مسیریابی خطوط انتقال نفت می‌تواند منجر به حل بسیاری از مسائل پیچیده‌ای بشود که در تصمیم‌گیری با آن مواجه هستند. مواد و روش‌ها: هدف از این پژوهش بهینه سازی مسیر خطوط انتقال نفت از چاه حفاری شده به پالایشگاه با استفاده از سناریوهای مختلف با در نظر گرفتن ریسک پذیری و ریسک گریزی می باشد. ابتدا مهمترین معیارهای مکانی نظیر، زمین شناسی، پوشش کاربری، شیب طولی، مدل رقومی ارتفاع، معدن، گسل، رودخانه و آبراهه که در استخراج مسیر بهینه و هزینه احداث و اثرات متقابل آن با محیط اطراف موثر هستند، جمع‌آوری و با استفاده از توابع خطی وزنی کاهشی و افزایشی استاندارد سازی و آماده سازی شدند. سپس برای وزندهی به پارامترهای مورد نظر از روش تحلیل سلسله مراتبی که یکی از روش های دانش بنیان می باشد، استفاده شد. جهت تلفیق پارامترهای مکانی از عملگرهای روش میانگین مرتب شده وزنی و برای یافتن مسیر بهینه بین موقعیت چاه و پالایشگاه، از الگوریتم دایجسترا استفاده شد. نتایج و بحث: نتایج بدست آمده نشان می دهد که با افزایش مقدار α، مقدار هزینه، متوسط شیب و ارتفاع مسیر عبوری نفت افزایش می‌باشد. در سناریوهای با مقادیر کمتر از1 > α ارزش بیشتر به پیکسل‌های دارای مقدار عددی بالا داده می‌شود. بعبارت دیگر با افزایش مقدار α و کاهش درجه خوش بینی،وزن‌های ترتیبی کوچکتر و کوچک‌تری به ارزش‌های بالای معیارها اختصاص پیدا می‌کند. در حالی که وزن‌های ترتیبی بزرگتر به مقادیر دارای ارزش عددی پایین در همان موقعیت اختصاص داده می‌شود. به همین خاطر مقدار طول مسیر از سناریو All (AND) به سمت سناریو At least one (OR) کاهش می یابد. به این دلیل که الگوریتم دایجسترا یک الگوریتم تک هدفه بوده و هدف آن استخراج مسیر با کمترین هزینه می‌باشد. زیرا در هر گام حرکت پیکسلی که دارای کمترین هزینه تجمعی باشد را به عنوان جهت حرکت انتخاب می کند و مقدار طول مسیر را در نظر نمی‌گیرد که همین مورد یکی از مهم‌ترین عیوب الگوریتم می‌باشد. نتیجه گیری: با مقایسه بین مسیر موجود و مسیرهای بدست آمده از الگوریتم دایجسترا در سناریوهای متفاوت برا اساس چهار فاکتور طول، هزینه، متوسط شیب و متوسط ارتفاع مسیر استخراج شده در سناریوهای Almost All ، Most و Half (WLC) از نظر کلیه فاکتورها و معیارهای فنی- اقتصادی و زیست‌محیطی در شرایط بسیار مناسب‌تری قرار دارند. سناریوهای دیگر در برخی از فاکتورها نتایج بهتری نسبت به مسیر موجود ایجاد کرده‌اند. با ارائه نتایج گوناگون با سطح ریسک و جبران پذیری این روش از انعطاف‌پذیری بالایی در برآورد ساختن نیازها و اولویت تصمیم گیران در حوزه صنعت نفت برای طراحی بهینه خطوط انتقال برخوردار است.

https://envs.sbu.ac.ir/article_97829_cbe2313dd6b973452161f2bcb6aa4310.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 15 2 2017 06 22 Identification of effective morphological traits on rice cultivars yield under moisture stress condition using multivariate statistical methods شناسایی صفات اگروفیزلوژیکی موثر بر عملکرد ارقام برنج تحت تنش رطوبتی با استفاده از روش های آماری چند متغیره 163 180 97831 FA سعید بخشی پور گروه کشاورزی اکولوژیک، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران جعفر کامبوزیا گروه کشاورزی اکولوژیک، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0000-0002-2777-3885 کوروس خوشبخت گروه کشاورزی اکولوژیک، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران عبدالمجید مهدوی دامغانی گروه کشاورزی اکولوژیک، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران مریم حسینی چالشتری موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران Journal Article 2017 05 29 Introduction: One of the main problems in rice cultivation and production is the lack of water resources, especially during periods of low rainfall which affect vegetative growth rate and the level of yield. Drought stress has been well documented as an effective parameter in decreasing crop production, and developing and releasing new varieties which are adapted to water deficit conditions can be a constructive approach to overcoming unsuitable environmental conditions. Hence, the characterization of genetic diversity and germplasm classification for parental selection in breeding purposes is of great importance.Materials and methods: In order to evaluate the adaptation of rice genotypes to drought stress and to identify tolerant and sensitive genotypes, 20 genotypes were studied using a factorial randomized complete block design with three replications at the Rice Research Institute (Rasht). During growth stages, some traits were recorded such as plant height, total and fertile tiller number, flag leaf area, panicle length, filled and empty grain number, 100-grain weight, number of days to maturity and yield.Results and discussion: Mean comparison showed that the lowest percentage changes in traits among local varieties (Hashemi, Alikazemi and Sangjo) and improved cultivars (Dorfak, Sepidrood and Shiroodi) respectively. Cluster analysis using Ward’s minimum variance and squared Euclidean distance for agronomic traits divided the genotypes into two groups. The separated varieties were grouped in clusters with high quality on the basis of morphological traits and this guides us to select the most different and the best for hybridization programmes, especially to hybridize with local varieties in order to create new varieties resistant to stress. The result of factor analysis based on the principal component showed that factors three and four accounted for 73- 85 of total variance. Conclusion: For the selection of genotypes with high yield and stress tolerance in rice, total and fertile tillers, days to maturity, flag leaf area, panicle length and 100-grain weight could be considered through estimating suitable selection indices for these traits. local and improved cultivars. The study found that the different groups show genetic variation in rice genotypes سابقه و هدف: یکی از مشکلات زراعت برنج کمبود منابع آب است به‌ویژه در دوره‌هایی که کاهش ریزش باران بر رشد رویشی و عملکرد آن تأثیر می‌گذارد. تنش خشکی به‌عنوان عامل موثری بر کاهش تولید در گیاهان شناخته شده است که در این باره شناسایی و گسترش ژنوتیپ‌های سازگار به تنش یکی از راهکارهای غلبه بر شرایط نامساعد محیطی است. بنابراین شناخت کافی از تنوع ژنتیکی و طبقه‌بندی ژرم‌پلاسم‌ها در انتخاب والدین مناسب برای اهداف به‌نژادی لازم و ضروری است. مواد و روش‌ها: این تحقیق برای شناسایی ژنوتیپ‌های متحمل و حساس برنج به تنش خشکی با 20 ژنوتیپ بومی و اصلاح‌‌شده برنج به‌صورت فاکتوریل با طرح کامل تصادفی با سه تکرار در موسسه تحقیقات برنج کشور (رشت)، اجراء شد. طی مراحل رشد صفات ارتفاع بوته، تعداد پنجه کل، تعداد پنجه بارور، مساحت برگ پرچم، طول خوشه، تعداد دانه پر و پوک، وزن صد دانه، تعداد روز تا رسیدگی و عملکرد اندازه‌گیری شدند. نتایج و بحث: نتایج مقایسه میانگین نشان داد که کمترین درصد تغییرات اکثر صفات در ارقام محلی مربوط به هاشمی، علی‌کاظمی و سنگ‌جو و در ارقام اصلاح‌شده به درفک، سپیدرود و شیرودی تعلق داشت. تجزیه کلاستر به روش واریانس مینیمم وارد و معیار فاصله‌ای اقلیدسی برای صفات زراعی ژنوتیپ‌های مورد بررسی را در دو گروه قرار داد. تفکیک گروه‌ها عمدتاً بر اساس ارقام اصلاح‌شده و ارقام بومی و خوش‌کیفیت بود. در این تحقیق مشخص شد که بین گروه‌های مختلف ایجاد‌شده در ژنوتیپ‌های برنج بر مبنای صفات مورفولوژیک تنوع ژنتیکی وجود دارد و می‌توان از متفاوت‌ترین و پر‌محصول‌ترین ژنوتیپ‌های برنج در برنامه‌های دو‌رگ‌گیری به‌ویژه برای تلاقی با ژنوتیپ‌های موجود برای ایجاد ارقام جدید مقاوم به تنش استفاده کرد. نتایج حاصل از تجزیه به عامل‌ها نشان داد که 3 و 4 عامل اصلی و مستقل طی دو سال، تحت شرایط نرمال و تنش 73 الی 85 درصد از تغییرات کل داده‌ها را توجیه می‌کنند. نتیجه‌گیری: برای گزینش ژنوتیپ‌های با عملکرد دانه بالا و متحمل به تنش رطوبتی در برنج، می‌توان به صفات تعداد پنجه کل و بارور، تعداد روز تا رسیدگی، مساحت برگ پرچم، طول خوشه و وزن صد دانه توجه کرد و از طریق برآورد شاخص‌های گزینشی مناسب، گزینش‌های هم‌زمانی برای صفات مذکور انجام داد.

https://envs.sbu.ac.ir/article_97831_aaaa5055921deb0cc0e3a99a210cc059.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 15 2 2017 06 22 Endurance evaluation of apple rootstocks for fe deficiencyinduced chlorosis through iron hunger and bicarbonate stress ارزیابی تحمل به کلروز در برخی پایه های سیب به دو روش گرسنگی آهن و تنش بی کربنات 181 198 97834 FA محمدرضا دادپور گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران شهنام اشتری گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران شاهین اوستان گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران فریبرز زارع نهندی گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2017 06 08 Introduction: Nowadays, the use of chemical fertilizers containing iron (Fe) in order to compensate for iron deficiency symptoms in apple orchards may be inevitable, but is not compatible with organic farming. Most of Iran’s temperate zone fruit orchards are located in limestone areas and iron deficiency symptoms are observed in these areas. As a result, growers use significant quantities of fertilizer containing iron that, in addition to the cost, disrupt the balance of nutritional elements in the soil. Material and methods: The study was carried out in order to find rootstock resistant to iron deficiency through the two methods of iron hunger and bicarbonate stress and to evaluate the endurance of iron deficiency-induced chlorosis in nine hybrid apples, Gami Almasi hybrid apple trees and Malling Merton 106 and their progeny were used in terms of aquiculture. Mean comparison was performed using the Duncan test at a 5% probability level using SPSS software. Results and discussion: In general, the results showed that Gami Almasi root stock was more tolerant to Fe deficiency-induced chlorosis compared to Malling Merton 106 and their progeny. Chlorophyll index, chlorophyll fluorescence, total chlorophyll content, total iron and active iron of sixth leaves from the final bud were found to have a significant difference with the Maling Merton 106 and, at times, with their progeny. The pH and Ec of the pots' drainage were influenced by the type of root stocks. Conclusion: In both methods investigated in the study of Gami Almasi, in comparison with other bases of the chlorophyll index, the visual rating of iron-deficiency, the concentration of chlorophyll in leaf from the sixth the end of the bud and the concentration of total and active iron in leaves showed better performance. سابقه و هدف: امروزه استفاده از کودهای شیمیایی حاوی آهن برای رفع علائم کمبود آهن در باغ‌های سیب به امری اجتناب‌ناپذیر تبدیل شده است، در حالیکه این امر جایگاهی در کشاورزی ارگانیک ندارد. اکثر باغ‌های میوه سردسیری ایران در مناطق آهکی استقرار یافته و علائم کمبود آهن در این اراضی به‌وفور قابل مشاهده است و مصرف مقادیر قابل‌توجهی کود شیمیایی حاوی آهن علاوه بر هزینه‌بر بودن، می‌تواند تعادل سایر عناصر غذایی خاک را نیز بر هم ‌زند. مواد و روش‌ها: به ‌منظور شناسایی پایه‌های مقاوم به کمبود آهن از دو روش گرسنگی آهن و تنش بی‌کربنات برای بررسی تحمل به کلروز ناشی از کمبود آهن در 9 پایه‌ سیب هیبرید گمی آلماسی و مالینگ مرتون 106 و والدین آنها در شرایط آبکشت استفاده شد. مقایسه میانگین‌ها با استفاده از آزمون دانکن در سطح احتمال پنج درصد با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS انجام شد. نتایج و بحث: به طور کلی نتایج نشان داد که پایه گمی آلماسی در مقایسه با پایه‌های مالینگ مرتون 106 و کلون‌های حاصل از هیبرید آنها نسبت به کمبود آهن ناشی از بی‌کربنات و گرسنگی آهن محتمل‌تر بود. از نظر آماری شاخص کلروفیل، غلظت کلروفیل، آهن کل و آهن فعال برگ‌های ششم از انتهای جوانه در پایه گمی الماسی اختلاف معناداری با پایه مالینگ مرتون و گاه با نتاج هیبرید این دو پایه داشت. pH و Ec آبشویه گلدان‌ها تحت‌تاثیر نوع پایه قرار گرفته بود. نتیجه‌گیری: در هر دو روش بررسی پایه والد گمی آلماسی در مقایسه با سایر پایه‌ها از نظر شاخص کلروفیل، درجه‌بندی ظاهری ناشی از کمبود آهن، غلظت کلروفیل برگ ششم از انتهای جوانه، غلظت آهن کل و فعال برگ‌ها عملکرد بهتری را نشان داد.

https://envs.sbu.ac.ir/article_97834_80129ba51baa7bd8ec23379e68fac4fd.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 15 2 2017 06 22 Water resource management at Tabarkabad dam in Quchan city: using orthogonal polynomials to solve stochastic dynamic programming problems مدیریت منابع آب در سد تبارک آباد قوچان: کاربرد چندجمله ای های متعامد برای حل مسائل برنامه ریزی تصادفی پویا 199 216 97838 FA سعید عظیمی فرد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران حمید محمدی گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران 0009-0008-3471-7583 محمود صبوحی صابونی گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران 0000-0002-0454-0368 سامان ضیایی گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران Journal Article 2017 07 08 Introduction: The lack of efficient use of water as a production input has led to wastage of a significant amount of this input, which is financed at a great cost. Most provinces of the country have been facing water crisis for decades. Symptoms of this water crisis have been observed in some plains of Khorasan Province since the early 1970s, and this crisis has intensified in the last decade due to the lack of proper management of water resources. Therefore the present study, using a dynamic approach, studies the management of water resources in the Tabarkabad Dam in Quchan. Materials and methods: In this paper we put forward an easy-to-implement methodology for solving deterministic or stochastic dynamic programming problems within a standard optimization package such as GAMS. We found that the use of orthogonal polynomials was especially helpful in implementing approximation methods for the iterative computation of the infinite-horizon value function, due to their superior convergence properties over standard polynomials. This method is described using the case study of Tabarkabad Dam in Quchan city. For this purpose, data related to the Tabarkabad Dam were collected through the National Dams Information System for the years 2008-2016. Also, data relating to the estimation of the agricultural water demand function in Quchan city were obtained through a questionnaire prepared by the Ministry of Jihad-e-Agriculture. Results and discussion: Based on the results, comparing the actual and simulated values for the dam reservoir (state variable) and water release (control variable), it is determined that the simulations performed with orthogonal polynomial Chebyshev approximation were appropriate. Finally, based on the results, the netpresent value of water allocated to agriculture at Tabarkabad Dam in the studied period is 1471205 Rials and the allocation of water is equal to 24.745 million cubic meters per year. Conclusion: Considering the results obtained and the proper approximation of simulated values, we can use the proposed method of this study to solve stochastic dynamic programming problems, especially in the field of water resource management. Also, by using the annual allocation of water and taking account of other regional constraints, we can provide a suitable cropping pattern for the sustainable use of agricultural water for the coming years in the fields covered by the Tabarkabad Dam. سابقه و هدف: عدم استفاده کارآمد از آب به‌عنوان یک نهاده تولید باعث شده است که مقدار قابل‌توجهی از این نهاده که با هزینه‌های زیاد تأمین و استحصال‌شده، هدر رود. اغلب استان‌های کشور چندین دهه است که با بحران آب روبه‌رو هستند. علائم بحران آب از اوایل دهه ۱۳۵۰ در بعضی از دشت‌های استان خراسان نیز مشاهده شد و در دهه اخیر به دلیل عدم مدیریت صحیح منابع آب، این بحران تشدید شده است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با رویکردی پویا، به بررسی مدیریت منابع آب در سد تبارک‌آباد شهرستان قوچان می‌پردازد. مواد و روش‌ها: در این پژوهش از یک روش آسان کاربرد برای حل مسائل برنامه‌ریزی پویای تصادفی در نرم‌افزار Gams استفاده‌شده است. این روش با استفاده از چندجمله‌ای‌های متعامد، که برای حل مسائل تقریب مفید هستند، و با استفاده از تکرار محاسبات در افق بی‌نهایت، به ویژگی‌های یک چندجمله‌ای استاندارد همگرا خواهد شد. این روش با استفاده از نمونه موردی سد تبارک‌آباد قوچان شرح داده‌شده است. برای این منظور، داده‌های مربوط به سد تبارک‌آباد، برای سال‌های 1395-1386 از طریق سامانه ملی اطلاعاتی سدهای کشور جمع‌آوری شد. همچنین، داده‌های مربوط به تخمین تابع تقاضای آب کشاورزی در شهرستان قوچان، از طریق پرسش‌نامه هزینه تولید سازمان جهاد کشاورزی به دست آمد. نتایج و بحث: بر اساس نتایج به‌دست‌آمده و با مقایسه مقادیر واقعی و شبیه‌سازی‌شده برای مخزن سد (متغیر حالت) و رهاسازی آب (متغیر کنترل)، مشخص می‌شود که شبیه‌سازی‌های انجام‌شده با روش چندجمله‌ای متعامد چیبیشف، با تقریب مناسبی انجام‌شده است. درنهایت بر اساس نتایج، ارزش حال خالص آب تخصیصی به کشاورزی در سد تبارک‌آباد در دوره موردبررسی برابر با 1471205 ریال بوده و آب تخصیصی نیز معادل 745/24 میلیون مترمکعب در سال اندازه‌گیری شده است. نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج به‌دست‌آمده و تقریب مناسب مقادیر شبیه‌سازی‌شده، می‌توان از روش پیشنهادی این پژوهش برای حل مسائل برنامه‌ریزی تصادفی پویا، به‌ویژه درزمینه مدیریت منابع آب، بهره برد. همچنین، با استفاده از مقدار آب تخصیصی سالانه، و با توجه به سایر محدودیت‌های زراعی منطقه، می‌توان الگوی کشت مناسبی جهت استفاده پایدار از آب کشاورزی برای سال‌های آتی در زمین‌های تحت پوشش سد تبارک‌آباد ارائه داد.

https://envs.sbu.ac.ir/article_97838_e041c229814809989e28e98f31267eec.pdf