دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علوم محیطی 3115-7173 12 3 2014 09 23 Optimized Socio-Spatial Development Framework for Yielding Competitiveness at the Level of Tehran Metropolitan Area(TMA) تدوین چارچوب توسعه‌ی اجتماعی- فضایی بهینه برای دست‌یابی به رقابت‌پذیری در سطح منطقه‌ کلان‌شهری تهران 97424 FA محمدحسین شریف زادگان دانشیار گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده معماری و شهرساری؛ دانشگاه شهیدبهشتی، تهران سحر ندایی طوسی دانشجوی دکتری گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده معماری و شهرساری؛ دانشگاه شهیدبهشتی Journal Article 2015 09 12 According to experts, competitiveness requires application of specific kinds of spatial development patterns like clustering, with a logic based on Marshal-Romer, Porter and Jacobes Models stating that proximity is the main requirement for knowledge transfer, formation of knowledge spillovers,facilitation of innovation production, and competitiveness. Thus, unconditional acceptance of "clustering" policy-making tool is impossible and unjustified without regard to historical, economic, institutional and geographical paths. Therefore, the hypothesis of the present study was that competitiveness geography is a function of context based on two factors, i.e., first. The type of knowledge source, and two. Second. type of interaction of active units. This study investigated two questions, i.e, to whatextent and under what conditions competitive units are dependent on spatial aggregation, and if these aggregations follow clustering development pattern. After in-depth interviews with managers of competitive active units, the type of knowledge source used, and interactions with other active units, the most appropriate statement and theoretical framework of competitiveness spatial development were extracted using Structural Equation Modeling with regard to specific conditions of Tehran. Also, spatial map analysis was used in determining the willingness of units toward a specific type of location pattern. The output of these studies was the presentation of a policy-making framework for competitiveness spatial development. This framework shows that competitive application of all activities is not always resulted by clustering, and some competitive activities are not related to clusters (cross-sectoral links). Some others are dependent on a specific location and some are independent of location. دست‌یابی ‌به رقابت‌پذیری، از دیدگاه بسیاری ‌از صاحب‌نظران مانند مایکل‌پورتر، مستلزم به‌کارگیری نوع‌ خاصی از الگوهای‌توسعه‌فضایی ازجمله‌"خوشه‌ای‌شدن"، به‌عنوان یک ابزار‌سیاست‌گذاری است؛ با این خردمایه که براساس مدل‌های مارشال‌-‌رومر، پورتر و جیکوبز، هم‌جواری شرط اصلی برای انتقال‌دانش(شکل‌گیری‌سرریزهای‌دانشی)، تسهیل تولید نوآوری و در نتیجه رقابت‌پذیری است. لیکن پذیرفتن بی‌قیدوشرط ابزار سیاست‌گذاری"خوشه‌"، به‌منظور دست‌یابی به رقابت‌پذیری و تعمیم آن به کلیه‌ بسترها بی‌توجه به مسیرهای تاریخی، اقتصادی، نهادی و جغرافیایی پیموده شده ناممکن و غیرموجه خواهد بود؛ براین اساس فرض پژوهش پیش‌رو، بر آن قرار داده شده که جغرافیای رقابت‌پذیری تنها در شرایطی، بسته به دو عامل‌(1) نوع منبع‌دانشی مورداستفاده برای دست‌یابی به نوآوری ‌و‌ (2) نوع‌میان‌کنش واحدهای‌فعالیتی برای دست‌یابی به رقابت‌پذیری، تابعی از هم‌جواری‌کالبدی است. این‌که تا چه‌اندازه و در چه ‌شرایطی واحدهای ‌رقابت‌پذیر وابسته‌به تجمع‌مکانی‌اند و آیا این تجمع‌ها از الگوی ‌توسعه‌ ‌خوشه‌ای پیروی می‌کند، پرسشی است که این پژوهش به محوریت آن شکل‌گرفته‌است. دراین‌رابطه پس از انجام مصاحبه‌های‌ عمیق با مدیران ‌واحدهای ‌فعالیتی رقابت‌پذیر، در خصوص ‌ترجیحات‌مکان‌گزینی، نوع منبع‌دانشی مورد استفاده و ویژگی ‌و‌ هدف از میان‌کنش‌های برقرار با سایر واحدهای فعالیتی، با استفاده‌از مدل‌سازی ‌معادلات ‌ساختاری و براساس داده‌های‌تجربی و آماری گردآوری شده، به استخراج برازنده‌ترین بیانیه‌ و چارچوب‌‌نظری توسعه‌ی‌فضایی رقابت‌پذیری با توجه به شرایط خاص بستر منطقه‌‌کلان‌شهری ‌تهران پرداخته خواهدشد؛ به‌علاوه تحلیل‌های فضایی نقشه‌ای نیز در تشخیص تمایل واحدها به نوع خاصی از الگوهای‌مکان‌گزینی مورداستفاده قرارخواهد گرفت. برون‌داد این مطالعات ارائه‌ چارچوب‌سیاست‌گذاری‌توسعه‌ی‌فضایی‌رقابت‌پذیری کلان‌شهر تهران خواهد بود که به‌عنوان راهنمای عمل موثری در زمینه‌ تشخیص کارآمدی و سودمندی سیاست‌های توسعه فضایی برای تسهیل رقابت‌پذیری کلان‌شهر تهران به تفکیک رژیم‌های فعالیتی مختلف به‌شمار‌می‌آید. این چارچوب نشان‌دهنده‌ آن است که کارکرد رقابتی کلیه‌ی فعالیت‌ها همواره از خوشه‌‌ای‌شدن حاصل ‌نمی‌شود و برخی از فعالیت‌های‌رقابت‌پذیر با خوشه‌ها (پیوندهای میان‌بخشی) مرتبط ‌نیستند. برخی دیگر نیز تنها وابسته‌ به مکانی‌خاص بوده و برخی فارغ از قید مکان هستند.

https://envs.sbu.ac.ir/article_97424_5e9a1c88869d7704217b25623091ad68.pdf