دوره 3, شماره 4

زمستان 1384

فهرست مطالب

علوم پایه

همزیستی با قارچهاي میکوریزي آرباسکولار وزیکولار باعث بهبود رشد و نمو در گیاهان بهوسیله افزایش جذب عناصر، بهبود بخشیدن رابطه آبی گیاهان و حفاظت از گیاهان در مقابل بیماريها میشود. در این مطالعه هشت ایستگاه براساس تنوع گونههاي گیاهی و ارتفاع در بخش غربی منطقه حفاظت شده خارتوران بین نقاط جغرافیایی N .گردید انتخاب 55 º 58 ' تا 55 º 59 º E و 35 º 53 ' تا 35 º 57 º در هر ایستگاه درجه اهمیت گونههاي گیاهی غالب و درصد همزیستی با میکوریزمحاسبه گردید. همچنین با جداسازي اسپورهاي قارچهاري میکوریزي در ریزوسفر این هشت ایستگاه 12 گونه قارچ آربوسکولارـ وزیکولار شناسایی گردید که به غیراز یک گونه بقیه متعلق به جنس Glomus هستند.
فرح کریمی, سیما زنگنه, مرتضی یوسف زادي, حسن زارع مایوان
PDF
در کشورهای توليد کننده نفت، اين ماده به عنوان يکی از مهم ترين آلوده کننده های محيط زيست به شمار می رود رها شدن نفت در آب و خاک می تواند سبب آسيب به موجودات زنده شود. يکی از راه های مناسب جهت کاهش آلودگی نفتی از خاک، زيست درمانی می باشد. برخی از ميکروارگانیسم ها قادرند از بعضی ترکیبات موجود در نفت به عنوان ماده غذایی استفاده کرده و آن را تبدیل به مواد ساده تر مثل آب و دی اکسید کربن نمايند. در اين تحقيق چگونگی تخریب زيستی نفت خام در خاک با مقياس نيمه صنعتی مطالعه شد. قطعه زمين هایی به ابعاد 1x2 متر و ارتفاع 70 سانتی متر از سيمان تهیه شد خاک آلوده به نفت خام سنگين (w/v) 2 درصد( MPP20000 ) در حدود 8/0 متر مکعب به هر خانه اضافه شد و مواد افزودنی از قبیل کود شيميایی فسفاته و نیتراته،کود حيوانی و تراشه چوب به خانه های نختلف اضافه شد و روند تخريب زيستی نفت در هر خانه در مدت 12 ماه مورد بررسی قرار گرفت. نتايج نشان داد که بیشترین کاهش به ميزان 65درصد در زمنی که به آن کود شيميایی و هم زمان تراشه چوب داده شده بود ديده شد. در زمينی که به آن کود حيوانی اضافه شده بود مقدار کاهش در حدود 60درصد و در زمینی که در آن فقط از کود شيميایی استفاده شده بود، کاهش نفت در حدود 55 درصد بود در نهايت در زمينی که در آن هيچ گونه از فاکتورهای مواد افزودنی اعمال نشده بود میزان کاهش در حدود 50 درصد بود. به اين ترتیب مشاهدات ما نشان داد که استفاده هم زمان از تراشه چوب و کود شيميایی و یا استفاده از کود حیوانی در خاک می تواند، راندمان تخریب زيستی نفت را بالا بببرد
داريوش مينایی تهرانی, علی حرفت منش, فرود آذری دهکردی
PDF
باکتری اکسیرم هالوفيل ، جداسازی شده از جزیره قشم با توليد بیوسورفکتانت قادر به امولوسیونه کردن و تجزیه نفت خام می باشد.پس از آزمايش های لازم اولیه و اين باکتری از لحاظ تاثیر فاکتورهای اساسی محيطی در تجزیه زيستی نفت خام مورد بررسی قرار گرفت. در اين مقاله نقش فاکتورهای محيطی حائز اهميت از جمله شوری،PH ، دما و دور دستگاه شيکر به منظور هوادهی محيط، حداقل مقدار منبع نتروژن و فسفر مورد بررسی قرار گرفت. نتايج شنان داد، محدوده غلظت نمک 15 تا 21 درصد، 2/8 PH،دمای 35 درجه سانتی گراد و دور شيکر rpm 140،حداقل مقدار منبع نتروژن 2/0 گرم 4SO (4NH) و حداقل غلظت منبع فسفر 1/0 گرم 4PO 2KH، مناسب ترين شرايط برای تجزیه زيستی يک گرم نفت خام توسط این باکتری می باشد. سپس با انجام آزمايشات وزن سنجی نفت خام روشن گرديد که باکتری در اين شرايط بهينه بعد از هفت روز نزديک به صد در صد نفت خام موجود را به مصرف می رساند.
غلامحسین ابراهيمی پور, جمشید فولادی, اتوسا فردوسی
PDF
نفت ترکيب پيچيده ای از انواع هیدروکربن ها است که در اعماق زمين تحت فشار دمای بالا اعماق شکل گرفته است. تا کنون مطالعات متعددی در سراسر دنيا وجود ميکروارگانيسم های بومی مخازن نفتی با شرايط دشوار مخزنی اعم از دمای بالا، شوری بالا و فشار بالا را به اثبات رسانده است. آرکی باکترها در واقع باکتری های باستانی با ويژگی های منحصر به فرد از لحاظ ساختار و ژنتيک بوده و در سومين عرصه حيات قرار دارند، قادر به تحمل اين شرايط ويژه و دشوار مخازن دشوار مخزنی می باشند مهم ترين آرکی های مخازن نفتی متانوژن ها می باشند که آرکی هایی هستند که قادر به توليد گاز متان به عنوان بخشی از متابوليسم داخلی خود می باشند. در اين مطالعه به بررسی حضور و رشد متاژون ها در دمای بین 20 تا 60 درجه سانتی گراد و نيز شوروری تا حد اشباع پرداختيم. گاز کروماتوگرافی و ميکروسکوپ فلورسنت برای بررسی رشد متانوژن ها در شرايط مختلف به کارئ گرفته شده است. کشت روش کاملا بی هوازی در bottle Serum با تنظي اتمسفر 2H+ 2CO انجام گرفت.
ميتراالسادات طباطبائی, مهناز مظاهری اسدی
PDF
بررسی وضعيت زيستی و تنوع گونه ای مهره داران استان اردبیل راهی برای شناسایی قابليت ها و تنگاهای محيط زيست طبیعی استان در جهت مدیریت حفاظت از گونه و زيستگاه است. در این مطالعه در گام نخست، بوم سازگان استان اردبیل به عنوان بسترهای زيستی، شناسایی و طبقه بندی و پس از تعيين حدود، عوامل زيستی(اقليم، منابع آب، پوشش گياهی و پناهگاه و امنيت) در آن ها بررسی شد. در گام بعدی مهره داران استان اردبیل به تفکيک رده ثبت شده و بر اساس موقعيت گونه، نوع زيستگاه و نوع تغذیه، طبقه بندی و طبق مقررات ملی، ضمائم CITES و فهرست IUCN مورد ارزيابی قرار گرفته و بر اين مبنا گونه های شاخص استان تعیین گرديدند. تعداد جمعيت گونه های شاخص بر حسب مورد با استفاده از روش های شمارش دسته جمعی، تعیین حداقل جمعيت و تخمین تراکم در واحد سطح ، برآورد و مناطق پراکنش آن ها در سطح استان مشخص و وضعيت زيستی آنها و گونه های همراه در اين زيستگاه ها مورد بررسی قرار گرفت. نتايج مطالعات نشان داد که استان اردبیل به علت تنوع زيستگاهی کم نظیر از تنوع گونه ای قابل ملاحظه ای برخوردار است. در اغلب زيستگاه ها چهار عامل عمده زيستی در اثر فعاليت های انسانی و شکار بی رویه در معرض تخریب قرار دارد. به همين جهت گونه های شاخص با کاهش شديد جمعيتی و بحران زيستی مواجه بوده و از مجموع 287 گونه مهره دار شناسایی شده ، از نظر مقررات ملی هشت گونه در خطر انقراض62 گونه حمايت شده می باشند . همچنین از نظر مقررات بین المللی 39 گونه در ضمائم CITES و 21 گونه در فهرست سرخ IUCN قرار دارند. همچنين نسل دو گونه آهو و ميش مرغ در زيستگاه های استان منقرض شده است.تخریب زیستگاه،عدم امنیت کافی و کاهش منابع غذایی عوامل اصلی نابودی گونه ها می باشند که تاثیر هر یک از این عوامل در این فرآیند به ترتیب 39،53 و 4 درصد برآورد شده است. حفاظت زیستگاه با ايجاد منطقه حفاظت شده در منطقه آق داغ و حفاظت گونه با ايجاد منطقه شکار ممنوع در کوهستان سبلان و کناره های ارس راهکارهای اساسی مديريتی برای حمايت و حفاظت از اجتماعات جانوری در استان اردبیل می باشند.
الهام شيخ جباری, حسین شيخ جباری
PDF
به منظور تعیین صفات مناسب جهت جداسازی جمعيت های شاه کولی در دو رودخانه هراز و گزافرود، در بهار 1383 مطالعه ای صورت گرفت 70 نمونه از رودخانه های هراز و گزافرود با استفاده از تور ساليک صید گرديد. در اين مطالعه 27 صفت ريخت سنجی مطلق 20 صفت ريخت سنجی نسبی و 10 صفت شمارشی مورد بررسی قرار گرفت با استفاده از روش تجزیه به مولفه های اصلی بهترین صفات جدا کننده جمعيت ها و ميزان جدایی جمعيت ها مشخص شد. در مورد صفات ريخت سنجی 8 فاکتئر با حدود 2/88 درصد تنوع صفات بین افراد انتخاب شد که شامل صفاتی نظير طول کل،طول فورک، ارتفاع بدن؛ طول سر و طول پيش فک می باشند. در مورد صفات شمارشی 4 عامل با حدود 75/71 درصد تنوع صفات بین افراد انتخاب شد که شامل صفات فلس هاس سابقه دمی، خارهای آبششی داخلی، و فلس های بالای خط جانبی می باشند. در مورد صفات نسبی ريخت سنجی 7 فاکتور با حدود 81 درصد تنوع صفات بین افراد انتخاب شد که شامل 1 صفت نسبی می باشند نتايج به دست آمده در اين پژوهش نشان داد که صفات ريخت سنجی و ريخت سنجس نسبی برای جدایی جمعيت ها مناسب تر است، در حالی که صفات شمارشی در بین جمعيت ها دارای همپوشانی زيادی است
حسین رحمانی, بهرام حسن زاده کيابی
PDF
در اين پژوهش سعی بر آن است تا با توجه به ضرورت تعامل طرح های توسعه در پهنه سرزمين که می تواند موجب تغییرات مخرب در حوزه های زيست محيطی گردد، با استفاده از تکنيک دلفی، مدل ارزيابی سلسله مرالتبی و شاخص های زيست محيطی حوزه البرز، عمل سنجش حمل محيطی انجام شود. نتايج اين پژوهش امکان ارزيابی و سياست گذاری،برنامه ريزی منطقه ای و استراتژيک را برای به حداقل رساندن آسیب پذیری محيط زيست در اثر انجام طرح های توسعه فراهم می سازد و می تواند شرايطی را ايجاد کند که با توجه به اولويت ها و حساسيت های شاخص های آسیب پذيری حوزه های زيست محيطی البرز، تعادل بین طرح های توسعه و محيط زيست امکان پذیر گردد.
محمدحسین شريف زادگان, حمید فتحی
PDF