دوره 3, شماره 3

پاییز 1384

فهرست مطالب

علوم پایه

برای تحقق توسعه واقعی ، باید بخش های اجتماعی ، فرهنگی و سياسی يک کشور به موازات يکديگر توسعه پیدا کنند. زيرا فرآیند توسعه از طريق اجرای برنامه ها و پروژه های در بخش های فوق امکان پذيز است. اين فرآيند را می توان يک فرآيند ارتباطی دانست. زيرا طی آن عاملان توسعه بخش های مذکور، با استفاده از روش های ارتباطی و اطلاع رسانی، برنامه های مورد نظر خود را به مخاطبان خويش منتقل می کنند. علاوه بر ماهيت ارتباطی، در اجرای برنامه های توسعه، توجه به پايداری محيط زيست نيز ضروری است. لذا مطالعه حاضر با کمک روش پژوهش تحليلی و مرور داده های ثانويه به تبیین ضرورت تحول الگوهای ارتباطی برای تحقق پايداری زيست محيطی مناطق روستایی و معرفی الگوی ارتباطی گزیداری برای اين منظور پرداخته است. چنانچه يک الگوی ارتباطی را متشکل از فرستنده پیام رسانه های ارتباطی، گيرنده و نظام باز خورد بدانيم، برای تحقق پایداری زيست محيطی مناطق روستایی تحول در اجزای الگوهای ارتباطی برای اين منظور ضروری است.برای مثال در زمينه سازمان ها تمرکز زدایی، رواج خصوصی سازی،گسترش سازمان های غیر دولتی و دخالت دادن نخاطبان اولويت بخشی به زنان، جوانان و فقرای روستایی اهميت بسیاری دارد. استفاده از روش های دو سویه، رسانه های ارتباطی بومی و رسانه های ارتباطی نوین لازم می باشد. در زمينه تحول در روش های بازخورد و ارزشيابی نيز استفاده از روش های مشارکتی و توانمند سازی توصیه می شود. بالاخره در زمينه محتوای پیام های توسعه نيز توجه به حفظ سلامت محيط از طرقی نظير تنوع زيستی؛حداقل استفاده از منابع انرژی تجدید ناپذیر ؛ جلوگیری از فرسايش؛ به حداقل رساندن آلودگی هوا، آب و بافت خاک؛ و کاهش مصرف مواد شيميایی سموم و کودهای، بسیار ضروری می باشد. ضمنا با توجه به ديدگاه تمام گرایانه، نمی توان محيط زيست را جدا از نظام اجتماعی در نظر گرفت و برای حفظ پايداری زيست محيطی، ضروری است تا عناصر اجتماعی نظيرکاهش نرخ مهاجرت از روستاها،بهبود درآمد افراد،فراهم آوری فرصت های اشتغال،تامین مسکن،فراهم آوری امکانات آموزشی و زیر ساخت های ارتباطی،کاهش فاصله اجتماعی و حفظ انگاره های بومی- فرهنگی نيز ساخت های ارتباطی،کاهش فاصله اجتماعی و حفظ انگاره های بومی- فرهنگی نيز باید مورد توجه قرار گيرند. مقاله حاضر با بررسی و تحليل موارد فوق به معرفی الگوی ارتباطی گزيداری برای تحقيق پايداری زيست محيطی مناطق روستایی می پردازد.
شيروان نوريپور سی سخت, منصور شاه ولی
PDF
تاکسونومی عددی 25 جمعيت متعلق به گونه های جنس Bromus بخش Genea به منظور شناسایی تفاوت های ميان جمعيتی و بین گونه ای و همچنين بررسی روابط فنتيکی گونه های اين بخش انجام گرفت بررسی های آماری اولیه نشان داد که دامنه تغییرات صفات کمی در گونه های مطالعه شده با آنچه در شرح گونه ها در فلورها ارائه شده متفاوت است و اينکه اختلاف معنی داری در میان جمعيت های مختلف يگ گونه در اين صفات وجود دارد. در نتيجه بايستی استفاده از اين صفات در شناسایی گونه های مطالعه شده با در نظر گيری تعداد جمعيت های بیشتری انجام پذیرد آناليز واريانس وجود اختلاف معنی داری را در ميانگين صفات کمی در میان گونه های مختلف Bromus بخش Genea نشان داد. در نتيجه از مجموعه اين صفات که برخی از آنها قبلا در تاکسونومی اين گونه ها به کار برده نمی شدند می توان در تاکسونومی بخش Genea استفاده کرد. تجزیه خوشه ای و رسته بندی گونه ها قرابت گونه های مطالعه شده را نشان داد
مسعود شيدایی, فاطمه فدایی
PDF
مطالعه و بررسی ترکيب فلورسيک گياهی از اهميت خاصی در مديريت حفاظت و تنوع زيستی برخوردار است . شبه جزيره ميانکاله به علت فون فلو ويژه موجود، دارای ارزش حفاظتی بالای است بنابراين مطالعه ای به منظور شناخت ترکيب فلورستيک و تعیین تيپ های گياهی موجود و نيز رسم پروفيل پوشش گياهی در ميانکاله در سال 1381 انجام شد تا نقش آنها از نظر غذاو پناهگاه برای حیات وحش مشخص شود برای تعيين و نامگذاری تیپ های گياهی، در هر واحد رويشی همگن تعداد 10 کوادرات 100 متر مربعی و 25متر مربعی بر اساس سطح حداقل و ماهيت پوشش گياهی برداشت گرديد. تعداد کل کوادراتها با توجه به زمان ، هزينه و دقت آمار برداری 70 عدد انتخاب شد.گونه های گياهی به همراه فراوانی و پوشش آنها در هر کوادرت گزارش گرديأ. نتاي} نشان داد که در ين منطقه 7 تيپ گياهی ماسه دوست، انار خالص،انار تمشک، انار سازو، سازو تمشک،سازوی خالص، شورپسند وجود دارد تيپ گياهی ماسه دوست با پوشش توسکای ييلاقی، پناهگاه و آشيانی مناسب برای پرنده شکاری می باشد. همچنین تیپ گياهی انار خالص که بیشتر بخش های مرکزی شبه جزیره را با حضور گونه انار اشغال نموده است زيستگاهی مناسب برای پرندگان است. بررسی ترکيب فلورستيک در تعيين توزيع گياهانی که به عنوان عذا برای وحوش استفاده می شود اهميت دارد
حمید اجتهادی, طیبه امینی, حبیب زارع
PDF
اين مقاله در چارچوب افزايش علاقمندی کشورهای در حال توسعه قرار می گيرد که از دهه 1980 به توسعه بخش های گردشگری پرداختع اند و تاثیرات اقتصادی و زيست محيطی را در روند جهانی شدن مورد بررسی قرار می دهد تمرکز اصلی مقاله بر روی تاثیرات اقتصادی توسعه گردشگری در مناطق مقصد گردشگری می باشد. در هر حال اين ها در رابطه با تاثیرات زيست محيطی قرار می گيرند تا هر نوع توسعه گردشگری پايدار را مشخص نمایند. تاثیرات اقتصادی گردشگری و مزيت ها و عدم مزيت های اقتصادی توسعه گردشگری در کشورهای در حال توسعه مورد بررسی قرار خواهد گرفت. مهم ترين نتيجه حاصل اين تجزیه و تحليل اين است که مدل اکوتوريسم همان مدلی است که می تواند توسعه اقتصادی پایدار را برای کشورهای در حال توسعه فراهم می کند . پروژه های اکوتوريسم پتانسيل فراهم کردن منابع مالی برای فعاليت های محافظتی را دارد که در غیر اين صورت ممکن بود اين فعاليت ها انجام نگيرد. اين مقاله نشان می دهد که گردشگری پتانسیل کافی دارد تا منافع و ضررهای اقتصادی به روشنی فهميده شده است. وقتی که مدل توسعه گردشگری را مورد بررسی قرار می دهند آم مدل از نظر زيست محيطی پایدارترين و مناسب آن کشور می باشد.
ناصر عظيمی
PDF
تنوع زيستی باکتری های غالب دریایی در 9 ايستگاه، در خط ساحلی شمالی خليج فارس از جزيره قشم تا بندر گناوه مورد بررسی قرار گرفت. نمونه گيری از آب و رسوبات ساحلی انجام شد . سفارش باکتری ها با تکنيک نشان داد که تعداد کل باکتری های قابل کشت در اين ايستگاه ها متغیر می باشد اين نتايج نشان دهنده تعداد نسبتا بالای جمعيت های باکتريایی در آب و رسوبات خليج فارس است. وقت های متوالی از نمونه ها بر روی پليت های حاوی محيط کشت تهيه شده است از آب استريل دريا، تلقيح شد. پس از انکوباسیون و رشد مناسب کلنی ها، از هر نمونه دو کلنی با بيشترين تعداد، جهت شناسایی انتخاب گرديد. با بررسی های مورفولوژيکی و بیوشيميایی و همچنین تعيين درصد گوانين و سيتوزين DNA،اعضای جنس های سود و موناس، ويبربو،آلتروموناس،فلاووياکتریوم، باسيلوس، مايکوباکتریوم و آلکاليجنس شناسایی گرديدند و اين گونه به نظر می رسد که در ايستگاه های مورد مطالعه جمعيت غالب را تشکيل می دهند.
علی ابوالحسنی سورکی, محمد رعایایی اردکانی, حسین کرمانیان
PDF
در اين آزمايش استفاده از پسماندهای آلی مختلف شامل: پوست درخت صنوبر الياف خرما و کمپرست لجن فاضلاب برای توليد گياهان زينتی با توجه ويژه به الياف خرما به عنوان يک بستر رشد برای گياهان سوزنی برگ مورد قرار گرفت گونه های گياهی مورد استفاده در اين آزمايش شامل: کاج ژاپنی،سرور نقره ای و سرو ناز و محلولهای بستر کشت شامل: 1)پوست درخت صنوبر2)پوست درخت صنوبر 15 درصد کمپوست فاضلاب.3)پوست درخت صنوبر 30 درصد کمپوست لجن فاضلاب.4)الیاف خرما.5)الیاف خرما15درصد کمپوست فاضلاب و6)الیاف خرما 30درصد کمپوست لجن فاضلاب، بودند قبل از شروع آزمايش خصوصيات فيزيکی و شيميایی بسترهای مورد استفاده مشخص شدو گياهانی با ارتفاع تقريبی 75 سانتی متر، در يک دوره زمانی يک ساله در آنها کشت شدند. گونه های گياهی در قالب طرح بلوک های تصادفی با شش تکرار در گلدان هایی با اندازه 1-7 کاشته شدند هدف اصلی اين آزمايش استفاده مجدد از پس ماندهای آلی جامد بود نتايج نشان داد که بسترهای حاوی 30درصد کمپوست لجن فاضلاب مناسب ترين بسترهای برای استفاده هستند گياهان رشد يافته در بسترهای الياف خرما در مخلوط با کمپوست اجن فاضلاب، نتايج مشابه ای را نسبت به آنهایی که در بستر پوست درخت صنوبر، رشد یافته بودند نشان دادند در مورد گونه های سرو نقره ای و سرو ناز ترکيبی از پوست درخت صنوبر با الياف خرما با 30درصد پس ماندهای آلی جامد، بهترین نتايج را نشان داد، اما به دليل کمتر بودن ارزش اقتصادی پوست درخت صنوبر نسبت به الياف خرما، استفاده از بستر ترکيبی پوست درخت صنوبر 30درصد کمپوست لجن فاضلاب ، توصيه می شود. همچنین نتايج داد که بستر الیاف خرما به تنهایی بستر خوبی برای پرورش گونه های سرو مورد آزمايش نيست.
امید نوری رودسری, سیده عذرا علی موسوی, بهرام اکبری
PDF
يکی از سوالات کليدی و مهم در مبحث تغييرات اقليمی در مقياس جهانی،تغييرات در میزان مواد آلی موجود در خاک در صورت ادامه گرمايش جهانی است.اين مقاله تلاش دارد تا تاثیر چنين نغييرات احتمالی را بر ذخاير کربن موجود در خاکهای جهان بررسی نمايد. تحقيق حاضر بر مبنای يکی از داده های مدل های اقليم جهانی (GCM) انجام پذیرفته است داده های درون يابی شده حاصل از مدل GCM داده های بارندگی و دمای خاک مدل شده به همراه داده های رقومی خاک و پوشش گياهی در مقياس جهانی در يکی از متداول ترين مدل های تعیین و پيش بینی رفتار و تغييرات کربن وارد شده تا بدان وسیله شرايط مطالعه تاثیر احتمالی تغییرات اقليمی را بر روی کربن آلی خاک(SOM) در طی صد سال آينده و تحت شرايط سناریوی متفاوت تغيير اقليم فراهم سازد. اين سه سناریو عبارتند از: سناریوی کنترل، سناريوی افزايش گازهای گلخانه (GHG) و سناريوی تاثیر مشترک گازهای گلخانه ای و هواويزها(4SO+GHG) نتايج اين تحقيق نشان می دهد که مناطق مختلف جهان نسبت به تغييرات اقليمی واکنش های متفاوتی را نشان داده و هر يک متناسب با سناریوی تبیین شده از دامنه تغییرات متفاوتی برخوردار می باشند. بر اساس اين نتايج ، سطح مواد آلی موجود در خاک های جهان در نتيجه تغيير در ميزان دما و بارندگی در هر سه سناريو، روندی کاهش خواهد داشت، البته ميزان تغييرات کربن در اکوسيستم بر اساس سناريوهای متفاوت می باشد،به طوريکه ميزان اين تغييرات تحت تاثیر سناريوی (GHG) نسبت به دو سناريوی دیگر بیشتر می باشد. اگر چه نتایج این تحقیق کاهش سطح مواد آلی موجود در خاک های جهان را با توجه به تغییرات دما و باران بیان می نماید،کماکان مجهولات متعدد در خصوص چنین تحقیقاتی به لحاظ مدل و داده های حاصل از آن مطرح می باشد.
عليرضا شکيبا, علی اکبر متکان
PDF
حذف نتروژن به عنوان يکی از معمولی ترين آلاينده های آب های سطحی و زيرزمينی حائز اهميت است بدين ترتیب نيتريفيکاسیون و دی نيتريفيکاسیون بیولوژيکی اقتصادی ترین روش برای حذف آنها می باشد. در اين تحقيق سعی گرديده تا ایجاد شرايط بهينه، درصد حذف نتروژن آمونياکی و COD در پساب های صنعتی حاوی نتروژن آمونياکی بالا (250-1000) و COD (800-2000) در دو راکتور جداگانه هوازی و بی هوازی به صورت ناپيوسته در 9 ليتر پساب مصنوعی به روش پس دی نيتريفيکاسیون مورد بررسی قرار گيرد.استفاده از سيستم ناپيوسته نيز به دليل بررسی نحوه حذف نتروژن در آن ، عدم نياز به بازگشت لجن،کيفيت مناسب بیولوژيکی پساب خروجی و ... می باشد. راکتورهای به کار رفته شامل دو راکتور هوازی(UCBR)وبی هوازی(MBS) می باشد که در اولی عمل اکسیژن رسانی با تزریق هوا از کف انجام شده و پس از انجام فرایند نیتریفیکاسیون نمونه پساب به منظور انجام فرایند دی نيتريفيکاسیون وارد راکتور دوم می شود.( UCBR) يک سيستم جدید است که مزایای زيادی نسبت به لجن فعال و فرايند بسترهای متحرک و ثابت بدون معايب هر کدام از اينها دارد که لایه بیوفيلم آن بر روی بسترهای متحرک تشکيل می شود. بررسی انجام فرايند نيت يفيکاسیون در زمان مانهای متفاوت (2-24 ساعت در هر دو راکتور) بهترین راندمان حذف آمونياک و COD در راکتور هوازی (UCBR)را در زمان ماند 20ساعت و به ترتيب برابر 23/83 درصد و 83 درصد نشان می دهد
مجید توکلی, منوچهر وثوقی
PDF