دوره 3, شماره 2

تابستان 1384

فهرست مطالب

علوم پایه

در شروع قرن بيست و يکم افزايش تقاضای آب موجبات کاهش نگران کننده سرانه منابع آب تجدید شونده را با توجه به محدوديت اين منابع در نقاط مختلف جهان فراهم آورده است.وضعيت اين ماده حياتی در مناطق خشک و نیمه خشک کره زمین از حساسیت بیشتری برخوردار بوده و هم اکنون در تعدادی از کشورهایی که در اين مناطق قرار گرفته اند تقاضای آب از امکانات منابع آب قابل استحصال تجاوز کرده در سال های آينده، تداوم افزايش ميزان تقاضاها،باعث تشديد محدوديت ها خواهد شد. بنابراين توجه جدی به مبانی مديريت منابع آب برای نظام برنامه ريزی و مديريتی را اجتناب ناپذير خواهد کرد. مقاله حاضر به بررسی وضعيت آب و قانونگذاری با توجه به تجربه های ادیان و ملل های مختلف خواهد پرداخت، تا بتوان با اطلاع رسانی همه جانبه و حل مشکلات به ارزيابی درست اقتصادی و مقررات مناسب متوسل شد تا از خسارات احتمالی جلوگیری شود.
عبدالعلی شرقی
PDF
آلودگی های نفتی رودخانه ها، چشمه های آب شيرين و خاک ها که می تواند ناشی از ترکيدن لوله های نفت، پساب کارخانجات مرتبط با صنايع نفتی و غیره باشد، يکی از مشکلات عمده تهديد کننده محيط زيست و همچنين بهداشت عمومی شده است. تلاش های زيادی در جهت رفع اين آلودگی ها به روش های مختلفی در کشورهای جهان صورت گرفته است. يکی از اين روش ها که هم از لحاظ اقتصادی کم هزينه و هم از لحاظ زيست محيطی بسیار مناسب می باشد، استفاده از باکتری ها در جهت رفع این آلودگی ها به روش های مختلفی در کشورهای جهان صورت گرفته است. يکی از اين روش ها که هم از لحاظ اقتصادی کم هزينه و هم از لحاظ زيست محيطی بسیار مناسب می باشد، استفاده از باکتری ها در جهت رفع آلودگی های نفتی است. در اين مطالعه يک سویه باکتریایی گرم مثبت هالوتولذانت از يک چشمه آب شيرين واقع در اطراف دزفول جداسازی شد که قادر است ترکيبات نفتی را به طور موثری مينراليزه نمايد اين سویه در طول رشد در ارلن های حاوی محيط نفت به عنوان تنها منبع کربن و انرژی، ابتدا توليد بیوسورفاکتانت نموده که موجب امولسيونه کردن نفت در فاز آبی محيط شده و سپس نفت خام موجود را با توليد بیوماس مصرف می کند که به تدريج رنگ محيط ها از تيره به روشن تغيير می کند. تاثیر فاکتورهای PH،غلظت نمک و غلظت های مختلف نتروژن و فسفر در تجزیه زيستی نفت خام توسط اين سویه مورد بررسی قرار گرفت. دو شاخص کدورت سنجی در طول موج nm 650 و سنجش پروتئين کل توليد شده، به عنوان شاخص های رشد و مصرف نفت در نظر گرفته شد.نتايج حاکی از آن بود که باکتری، اپتيمم رشد و فعاليت تجزیه کنندگی خود را در PH 5/8،غلظت نمک صفر تا پنج درصد،حداقل منبع نتروژن 292/0 گرمlC 4NH،و حداقل غلظت منبع فسفر 036/0 گرم4HPO 2Na،جهت مصرف يک گرم نفت خام دارا می باشد.
غلامحسین ابراهيمی پور, مريم امينيان, علی ابوالحسنی سورکی
PDF
برخورداری از محیط زیستی سالم وپاک برای هر فردی از اهمیت خاص برخوردار است. ماهیگیران به پاکی و آلوده نبودن آب اقیانوس ها و دریا،کشاورزان به خاک های غیر سمی و مصرف کنندگان به تولیدات پاک که به سلامتی آنها آسیب نرساند، اهمةيت قائل هستند. حفاظت اصولی از محيط زيست رهیافتی موثر و برخاسته از تجارب کارگزاران عرصه های زيست محيطی در سراسر جهان است و به نظر می رسد که در صورت توجه به استلزامات، چارچوب ها و روش های آن بتوان به حرکتی پايدار در حفاظت از محيط زيست امیدوار بود.با توجه به اين که ترويج و آموزش محيط زيست نقشی مهم و اساسی را در حفاظت اصولی از محيط زيست دارد،هدف مقاله بررسی مقوله ترويج و آموزش محيط زيست در قالب اين رهيافت می باشد
حسین محمودی, هادی ویسی
PDF
رشد جمعيت و افزايش شهرنشينی منجر به افزايش تقاضا برای توسعه راه های جدید می شود. ترافيک سنگين شرق تهران فشار زيادی را بر روی شبکه حمل و نقل اين شهر وارد می سازد و جاده قدیم تهران- رودهن جوابگوی اين مشکل نمی باشد . لذا نیاز به احداث جاده تهران- پرديس در شرق تهران احساس گريده است.از طرفی این جاده از منطقه حفاظت شده جاجرود و از مجاورت پارک ملی خجیر عبور می کند. این مناطق دارای ارزش های استراتژیک و اهمیت و اهمیت ملی هستند که به منظور حفاظت و حراست و ترمیم حیات جانوری و گیاهی و جلوگیری از انهدام تدریجی آنها انتخاب شده اند. لذا می توان احداث جاده جدید در مجاورت و یا داخل این مناطق را دارای اثرات بالقوه احتمالی زیست محیطی دانست. در این مطالعه برای اندازه گیری و محاسبه شدت و اهمیت اثرات جاده تهران- پردیس بر جانوران پارک ملی خجیر نسبت به انتخاب و اندازه گیری پارامترهای صدا و آلاینده های هوا در 10 ایستگاه اقدام گردید. همچنین از روش های ماتریس ساده و پاستاکیا برای پیش بینی اثرات و ارزیابی آنها در مقایسه با تعریض جاده موجود استفاده به عمل آمد. نتایج تحقیق نشان می دهد که احداث جاده جدید از پیامدهای منفی کمتر و اثرات مثبت بیشتری نسبت به تعریض جاده موجود برخوردار است. برای کاهش پیامدهای منفی طرح مورد نظر راهکارهای مدیریتی ارائه شده است.
مسعود منوری, شهنار قاضی میر سعید
PDF
در چند سال اخیر کاربرد سيستم بیوفيلمی از جمله راکتورهای بیوفيلمی با بستر متحرک در تصفيه بیولوژيکی فاضلاب های شهری و صنعتی توسعه یافته است. در اين مطالعه از پوکه های معدنی بسیار سبک به عنوان ساپورت بیوفيلم در راکتوری که دارای ويژگی های يک راکتور هوازی بود استفاده گرديد. فاضلاب ورودی به راکتور، محلول ساخته شده از ملاس قند همراه با مواد مغذی افزودنی بود که خوراک مناسبی برای رشد ميکرو ارگانيزم ها محسوب می گردد. آکنه هائی که 70 درصد حجم راکتور را پر نموده بودند از نوع پوکه های معدنی با ويژگی های خاص که مصارف صنعتی دارند انتخاب شدند. عملکرد آکنه ها به عنوان سطح فراهم شده برای رشد ميکرو ارگانيزم های بیوفيلمی مورد مطالعه قرار گرفت . نتايج به دست آمده مشخص می سازد که راکتور MBBR فوق قابليت حذف 82 درصد از COD محلول تحت بار ورودی 2m/COD gK 766/1 را داراست و در صورت کاهش زمان از 24 ساعت به 16 ساعت و در پی آن 12 ساعت حذف COD از 82 درصد به 76 درصد و به 66 درصد کاهش می یابد . همچنين مشخص گرديد که از کل راندمان حذف مواد کربنه 2/78 درصد مربوط به بیوفيلم و 8/21 درصد مربوط به ميکرو ارگانيزم های شناور است. اطلاعات آزمايشگاهی با رابط اصلاح شده nnoncaKin Stover مطابقت دارند و از اين طريق می توان مدل رياضی سيستم را ارائه نمود.
آزاد کاوسی, مهدی برقعی
PDF
اخیرا بروز زمین لغزش در اکثر نواحی شيبدار و به خصوص منطقه شمال کشور، در اثرر تغییر کاربری زمين و همچنین تخریب و یا کاهش پوشش جنگلی در آن، باعث به وجود آوردن خسارت ملی و منطقه ای فراوان شده است. در اين مقاله سعی شده است که ميزان افزايش پایداری توده های خاک مستعد به رانش در اثر تخريب جنگل های مخروبه شمال کشور با توجه به روش پایدارسازی خاک به شيوه بيشاپ در منطقه رحيم آبادی رودسر مورد بررسی قرار گيرد،تا به اين وسيله نقش مثبت اين گونه درختی غیر صنعتی در جنگل های شمال کشور مشخص تر گردد. حداقل پوشش گياهی مناسب برای پايدارسازی خاک با توجه به شيب منطقه 27 درجه و زاویه اصطکاک داخلی ذرات خاک 20درجه برای پوشش درختی انجيلی به ميزان 40درصد می باشد و کمتر از اين مقدار باعث ايجاد رانش در خاک به صورت کند و یا سريع خواهد شد.
قاسم حبیبی بی بالانی, باريس مجنونیان
PDF
در اين تحقيق يک باکتری اکستریم ها لوفیل نفت خوار توليد کننده بیوسورفاکتانت از درياچه نمکدان، واقع در جزیره قشم جداسازی شد. تعيين خصوصيات اوليه نشان داد که این باکتری متعلق به گروه آرکی باکتری ها بوده و علاوه بر آنکگه فوق العاده نکم دوست می باشد،قادر است با توليد بیوسورفکتانت نفت خام را به عنوان تنها منبع انرژی و کربن مصرف نماید. همچنین این باکتری بر روی ملاس چغندرقند به عنوان تنها منبع انرژی و کربن قادر به رشد می باشد لیکن در این شرایط تولید بیوسورفکتانت جهت امولوسیونه شدن نفت خام مشاهده نشد. اما در حضور گلسیرین به عنوان تنها منبع انرژی و کربن،رشد و توليد بیوسورفکتانت بسیار چشمگیر بوده است. همچنین تاثیر غلظت نمک در رشد و تجزیه نفت خام توسط این سویه مورد بررسی قرار گرفت بر اساس نتايج بدست آمده اين باکتری، بهترین تجزیه نفت خام را در محدوده غلظت 15 تا 21 درصد NaCI انجام می دهد.
غلامحسین ابراهیمی پور, جمشید فولادی, آتوسا فردوسی
PDF
با توجه به توسعه بی رویه و غیر اصولی شهرها، عدم وجود الگوهای صحيح مصرف و شد روزافزون توليد پسماندها و همچنین مشکلات و نارسایی های سيستم مديريت پسماندها، در حال حاضر منطقی ترين و کم هزينه ترين روش برای دفع پسماندهای شهری،دفن بهداشتی می باشد. علاوه بر اين، اصول و معیارهای مهندسی و زيست محيطی در رابطه با دفن پسماندها در بسیاری از محل های دفن رعايت نمی شود و روش دفن، اغلب به صورت غیر اصولی و غیر بهداشتی است از اين رو ايجاد مخاطرات زيست محيطی غیر قابل انتظار نيست. در اين تحقيق محل های دفن پسماندهای شهری هر يک از شهرهای استان تهران مورد بازديد قرار گرفته و ويژگی هایی نظير میزان پسماند ساليانه، عمق آب زيرزمینی،وسعت، شيب، جنس خاک، پوشش گياهی و ... بررسی گشته و مسائل و مشکلات محل های دفن شناسایی گرديأه است. همچنین با توجه به موارد بررسی شده از روش اولکنو جهت ارزشيابی محل های دفن پسماندهای شهری استان تهران تهران استفاده گرديأه است. ارزشيابی اماکن دفن بر اساس اين روش نشان می دهد که اکثر شهرها در وضعيت نسبتا مطلوب و بقيه تا حدودی قابل قبول و مابقی نيز غیر قابل قبول بوده اند
مسعود منوری
PDF