دوره 9, شماره 2

تابستان 1390

فهرست مطالب

علوم پایه

وجود مواد شیمیایی آلی در منابع آب سطحی علاوه بر تاثیر نامطلوب بر مصرف کنندگان این آب ها ، باعث کاهش مطلوبیت زیستگاه برای آبزیان و حتی نابودی آنها می شود.تعیین غلظت باقی مانده دیازینون در رودخانه تجن با هدف بررسی تاثیر پذیری غلظت این آلاینده از فعالیت های کشاورزی اطراف رودخانه ، با نمونه برداری از اردیبهشت ماه شروع و با گام زمانی سه هفته ای تا ماه مهر ادامه یافت. پس از نمونه برداری و انتقال نمونه ها به آزمایشگاه، غلظت دیازینون موجود در نمونه های آب توسط دستگاه کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC) اندازه گیری شد. حداکثر غلظت دیازینون به مقدار 47 میکروگرم بر لیتر در خرداد ماه و در ایستگاه سوم اندازه گیری شد. بررسی نتایج نشان داد که غلظت دیازینون در رودخانه تجن با شروع فعالیت های کشاورزی به خصوص شالیکاری های اطراف رودخانه ا فزایش می یابد و درتمام فصل تابستان با غلظت های متفاوتی بسته به زمان استفاده ظاهر می شود. با توجه به این که معیار توصیه شده توسط EPA برای آلاینده دیازینون جهت حفاظت از اکوسیستم رودخانه ، میانگین غلظت یک ساعته 17/0 میکروگرم بر لیتر می باشد که نباید بیشتر از یک بار در هر سه سال (معیار سمیت حاد) تجاوز کند، می توان نتیجه گرفت که غلظت آلاینده دیازینون در رودخانه تجن تحت تاثیر فعالیت های کشاورزی افزایش یافته و اکوسیستم رودخانه را به مخاطره می اندازد.
یوسفعلی احمدی ممقانی, نعمت اله خراسانی, خلیل طالبی جهرمی, سید حسین هاشمی, فاطمه بهادری خسروشاهی
PDF
این مطالعه به تعیین ارزش حفاظتی درختان گز حاشیه رودخانه فهلیان در شهرستانهای رستم و ممسنی (واقع در استان فارس ) و میزان تمایل به پرداخت افراد برای حفاظت از این درختان با استفاده از روش ارزشگذاری مشروط می پردازد. برای اندازه گیری میزان تمایل به پرداخت افراد از مدل لاجیت استفاده شد و بر اساس روش حداکثر درستنمایی ، شاخص های مدل برآورد گردید. نتایج نشان داد که 5/78 درصد افراد نمونه ، حاضر به پرداخت مبلغی برای حفاظت ازاین درختان می باشند. متوسط تمایل به پرداخت هر خانواده برای ارزش حفاظتی درختان گز، 5540 ریال درماه بدست آمد. ارزش حفاظتی سالانه این درختان در شهرستانهای رستم و ممسنی 165 میلیون ریال برآورد شد. این ارزش برای سیاستگزاران و تصمیم گیران توجیهی قابل قبول جهت حمایت های بیشتر از کیفیت و کمیت درختان گز بدست می دهد.
مهدی خسروی, محمود صبوحی
PDF
بی توجهی به اصول توسعه پایدار طی سال های گذشته موجب آسیب به جنگل های حرا شده است که عمدتا ناشی از پروژه های عمرانی در مناطق جنوبی کشور است . در مقاله حاضر ، اثرات کاهش جریانات جذر و مدی بر ساختار رویشی جنگل های حرادر پارک ملی – ساحلی نای بند مورد مطالعه قرا رگرفت که طی آن ، با استفاده از روش ترانسکت خطی ، ساختار گیاهی درختان پارک ملی – ساحلی نای بند با منطقه حفاظت شده مند مقایسه و میزان تخریب در این ناحیه مورد بررسی قرا رگرفت. در هر ترانسکت، از قطعات نمونه یک آری به عنوان واحد اندازه گیری به صورت تصادفی – سیستماتیک برای ثبت پارامترهای رویشی درختان و از میکروپلات های یک متر مربعی برای تعیین آمارهای نهال و ریشه های هوایی استفاده شد. 5 ایستگاه انتخاب شدکه 4 ایستگاه آن در منطقه نای بند و ایستگاه شاهد در مند قرار داشت. نتایج نشان داد که احداث جاده در منطقه حفاظت شده نای بند موجب کاهش جریانات آبی در بعضی از نقاط شده وعامل اصلی تخریب این اکوسیستم است. تعداد درختان خشک شده افزایش و درصد پوشش کانوپی، تعداد ریشه هوایی و تعداد نهال در منطقه مورد مطالعه کاهش نشان داد، به طوری که تراکم درختان حرا در دو ایستگاه 1 و 4 به ترتیب 60 و 34% کاهش و پوشش کانوپی این دو ایستگاه به ترتیب 40 و 51% کاهش داشت که چنین روندی درهیچ نقطه از ایستگاه 1 نهالی مشاهده نشد . نتایج این پژوهش نشان می دهد تقویت جریانات جذر و مدی در این منطقه ، یکی از مهم ترین راهکارها برای بهبود پوشش گیاهی جنگل های حرا در منطقه نای بند است.
طیبه زارع زاده مهریزی, کورس خوشبخت, عبدالمجید مهدوی دامغانی, جعفر کامبوزیا
PDF
مطالعه حاضر با هدف انتخاب یک سیاست کلان اقتصادی برای جلوگیری از فرسایش خاک در ایران انجام شد . این پژوهش برای انتخاب سیاست مناسب تنها به آثار زیست محیطی سیاست ها اکتفاء نکرده و در چارچوب یک الگوی تعادل عمومی به اندازه گیری آثار سیاست های مورد بررسی بر برخی شاخص های مهم اقتصادی همچون تولید کل واقعی پرداخته است. نتایج حاکی ازتاثیر بسیار مطلوب تر سیاست مالیات بر محصولات زراعی در زمین های شیب دار در مقایسه با سیاست یارانه به تولید محصولات زراعی در زمین های غیر شیب دار، از هر دو بعد زیست محیطی و اقتصادی است. در پایان، به عنوان راهکاری برای سیاست گذاری بیان شده است که اگر از مشکلات و موانع ا جرایی همراه با هر یک از سیاست ها صرف نظر شود، به گمان بسیار سیاست مالیات بر محصولات زراعی بالادست سیاست قابل پیشنهاد برای فائق آمدن بر مساله فرسایش خاک در زمین های شیبدار تحت کشت محصولات دیم کشور خواهد بود .
سید صفدر حسینی, محمد قربانی, محمد ترشیزی
PDF
با افزایش روند شهرنشینی ، محیط های طبیعی اطراف شهرها دستخوش تغییرات فراوان شده ، ماهیت طبیعی خود را از دست می دهند.این فضاهای طبیعی از سویی تحت تاثیر شهرها و از سویی دیگر با استفاده بی رویه شهرنشینان برای تفریح و تفرج، بتدریج در معرض تغییر و نابودی قرار می گیرند. هدف از این تحقیق حفاظت از محیط های طبیعی مجاور با شهرها است به گونه ای که علاوه بر محدود کردن گسترش شهر، سبب ایجاد تفرجگاه های طبیعی در حاشیه شهرها شده و با کم ترین میزان دخالت در محیط های طبیعی ، این امان برای شهرنشینان فراهم شده تا از آرامش و زیبایی طبیعت بهره ببرند. از مهمترین مناطق طبیعی مجاور با شهر تهران می توان به ارتفاعات البرز در شمال شهر تهران اشاره کرد. این ارتفاعات تامین کننده خدمات زیست محیطی و تفرجی فراوانی برای شهر تهران هستند. منطقه 1 نیز از جمله مناطق شمالی شهر تهران است که پتانسیل فراوانی برای ایجاد سایت های تفرجی دارد. در این تحقیق ارتفاعات بین دره دار آباد و پارک جمشیدیه به عنوان منطقه ای طبیعی در مجاورت با شهر تهران که در معرض گسترش و نفوذ شهر نیز قرارداشته ، به عنوان نمونه موردمطالعه انتخاب شده است. سپس با استفاده از نقشه ، عکس های هوایی و بازدید های میدانی ، دو مسیر برای پیاده روی و کوهنوردی مورد شناسایی قرار گرفته است که با استفاده از مطالعات محیطی همچون توپوگرافی ، پوشش گیاهی ، منابع آب ، فرسایش خاک و دید منظر چهار ایستگاه در مسیر کوهنوردی پیشنهاد و طراحی شده است.
امید بهمنی, مریم برنجی
PDF
هدف از این مطالعه مقایسه اثرات مثبت سیستم های مختلف تغذیه و قارچ شبه مایکوریزای Piriformospora indica بر عملکرد دانه و برداشت عناصر در گیاه ودانه رازیانه ، آزمایشی مزرعه ای در سال 1388 به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در منطقه تهران اجرا شد . طرح شامل دو فاکتور A و B بود فاکتور A شامل 5 سطح :تامین 100% نیتروژن موردنیاز گیاه از کود گاوی ، تامین 50% نیتروژن موردنیاز گیاه ازکودگاوی+ تامین 50% مابقی از کمپوست قارچ، تامین 100% نیتروژن مورد نیاز گیاه از کمپوست قارچ، 100% نیتروژن موردنیاز گیاه از کود شیمیایی اوره و تیمار شاهد فاکتور B در دو سطح شامل تلقیح با قارچ پیریفورموسپورا ایندیکا و عدم تلقیح . نتایج نشان داد که سیستم های مختلف تغذیه بر عملکرد دانه ، وزن خشک ، شاخص برداشت ، میزان نیتروژن گیاه ودانه معنی دار گردید. در حالی که اثر متقابل سیستم تغذیه ای قارچ بر هیچ یک از صفات اندازه گیری شده بجز شاخص برداشت معنی دار نبود. نتایج بیانگر آن است که بیشترین و کمترین عملکرد دانه از تیمار تغذیه با کود شیمیایی نیتروژن + تلقیح با قارچ و تیمار عدم کوددهی + عدم تلقیح با قارچ بترتیب به میزان 1559 و 632 کیلوگرم درهکتار بدست آمد.
احسان جمشیدی, امیر قلاوند, فاطمه سفید کن, ابراهیم محمدی گل تپه
PDF
تعیین غلظت آلاینده های هوای محیط پیش از ساخت وراه اندازی پروژه ها که از نیازهای رعایت استاندارد و حفظ محیط زیست می باشد، شرکت ها را موظف نموده تا با طراحی نرم افزارهای مهندسی حدود غلظت را برآورد نمایند. در هنگام طراحی پروژه ها، باید مواد آلاینده مورد مطالعه قرار گرفته و خروجی از تجهیزات اندازه گیری شوند. از آن جا که بعضی از آلاینده ها سبک تر و برخی سنگین تر از هوا می باشند، روش های مدل سازی آن ها با یکدیگر متفاوت می باشد . مدل های خروج مواد سمی عموما برای محاسبه اثرات مواد بر روی محیط زیست به کار می روند و بهترین مدل ، آن است که قبل ازوقوع حادثه خروج مواد را مدل نماید. در این تحقیق ، نتایج حاصل از مدل سازی غلظت آلاینده های H2S و.SO2 در سطح زمین توسط سه نرم افزار PHAST ،Cirrus و Shell Fred با نرم افزار طراحی شده مقایسه می گردد . این افزارها بر اساس مدل گوسین بوده و فرض بر خروج آلاینده ها از منبع نقطه ای می باشد. در این مدل ها فرضیاتی جهت ساده سازی انجام شده که بطور مستدل در پیش بینی نتایج تجربی برای منابع نقطه ای تکی و بالاتر از سطح زمین موفقیت آمیز می باشند. طبق نتایج حاصل ، نرم افزار جدید مشابه Cirrus بوده و در پایداری D قابل جایگزینی می باشد .
نادیا شریف زاده, بیتا آیتی, حسین گنجی دوست
PDF
هدف این مطالعه توسعه فرآیندی جدید برای تولید خمیر کاغذ با استفاده از کاه گندم است . خمیر کاغذهای سازگار با محیط زیست با هیدروکسیدپتاسیم از کاه گندم تهیه و خواص مکانیکی و نوری آن ها بررسی شد. خمیر کاغذسازی با قلیای فعال 16، 18 و 20 درصد و زمان پخت 60 و 90 دقیقه انجام شد. نسبت مایع پخت به کاه، زمان رسیدن به دمای بیشینه پخت و دمای پخت ، ثابت در نظر گرفته شد. افزایش قلیای فعال ، بازده و عدد کاپای خمیر کاغذها را کاهش داد. خمیر کاغذهای شیمیایی با بازده 73/53 – 71/48 درصد تولید شده با فرایند هیدروکسید پتاسیم ، ویژگی های کاغذسازی قابل قبول و مشابه فرآیند سودا نشان دادند. با پالایش کاغذها، شاخص مقاومت کششی ، طول پاره شدن و شاخص مقاومت در برابر ترکیدن کاغذهای درست ساز ، افزایش یافت . شاخص مقاومت در برابر پاره شدن و درجه روشنی خمیر کاغذهای پالایش شده کمتر از خمیر کاغذهای پالایش نشده بود. مایع پخت سیاه این فرآیند می تواند به عنوان کود برای تولید فرآورده های کشاورزی استفاده شود.
سید مجید ذبیح زاده, محمد تقی اسدالله زاده, مریم احمدی, حسین کرمانیان
PDF