دوره 10, شماره 1

بهار 1391

فهرست مطالب

علوم پایه

تنش گرمایی درگیاهان عبارت است از افزایش دما به بالاتر از سطح آستانه برای یک دوره زمانی که موجب خسارت تغییر ناپذیر(پایدار) در رشد ونمو گیاهان شود. در دماهای خیلی بالا همراه با آسیب شدید سلولی و مرگ سلول ها ممکن است در چند دقیقه اتفاق بیافتند که دلیل آن ، به هم ریختن ساختارهای سلولی است.خسارت مستقیم بر اثر تنش گرما شامل به هم ریختن ساختار پروتئین ها وافزایش سیالیت غشاهای سلولی وخسارت غیر مستقیم می باشد. نتیجه این اختلال ها، وارد شدن خساراتی به گیاه از جمله ممانعت از رشد آن می باشد.پژوهش حاضر ، به زمان وقوع امواج گرمایی یا پدیده های حدی اقلیمی استان قزوین طی دوره آماری 25 ساله (1982- 2007) پرداخته و تاثیرات تنش های گرمایی بر رشد و نمو گیاه ذرت مورد ارزیابی قرارداده است. نتایج نشان داد، درماه های خرداد، تیر و مرداد طی سال های 1985- 2000 و 2001 بیش ترین امواج گرمایی را دارد بنحوی که در تیرماه طی سال های 1983- 1985- 1987- 2003 و 2006 مشاهدات بیشتر و بالاخره در ماه مرداد نیز طی سال های 1983- 1997 و 2005 به وقوع پیوسته است تحلیل روزانه آن در ماه خرداد تنها 10 روز در تیرماه 63 روز و درمرداد ماه 50 روز از آن دما به بالای 38 درجه رسیده و درگیاه ذرت تنش ایجاد می شود؛ در بین این سه ماه بیش ترین تنش نیز مربوط به ماه تیر بوده که باعث کاهش کیفیت محصول و یا از بین رفتن گیاه شده است. وقتی امواج گرمایی افزایش یابد و از آستانه تحمل گیاه بالاتر رود بر روی محصولات تاثیر منفی گذاشته و در نتیجه باعث کاهش میزان تولید و یا در مواردی باعث از بین رفتن محصولات می شود.
محمود احمدی, هانیه میرحاجی, هانیه میرحاجی
PDF
جهت بررسی اثر مقادیر مختلف پودر نانو اکسید آن و کمپوست زباله شهری گرانوله گوگردی بر عملکرد و اجزای عملکرد گیاه آفتاب گردان در حاک شور- سدیمی ، آزمایشی در استان قم به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد.فاکتورهای آزمایشی شامل دو سطح کمپوست زباله شهری گرانوله گوگردی(صفر و 15 تن در هکتار) و دو سطح پودر نانواکسید آهن(صفر و 20 میلی گرم در کیلو گرم خاک) بود که در کرت هایی به مساحت 4 متر مربع اعمال و گیاه آفتاب گردان کشت شد. نتایج نشان داد که تیمارهای نانواکسید آهن و کمپوست زباله شهری گرانوله گوگردی موجب افزایش معنی دار عملکرد دانه به ترتیب معادل 4 و 22 درصد نسبت به شاهد شد. بیشترین افزایش عملکرد ماده خشک با کاربرد توام 15 تن در هکتار کمپوست گرانوله گوگردی و 20 میلی گرم در کیلوگرم خاک مشاهده شد. کاربرد نانواکسید آهن سبب افزایش معنی دار ارتفاع گیاه، قطر طبق و وزن هزار دانه گیاه آفتاب گردان شد. این روند افزایشی درا ثر کاربرد کمپوست زباله شهری گرانوله گوگردی روی ارتفاع گیاه، قطر طبق و وزن هزار دانه به ترتیب معادل 8، 18، و 15 درصد نسبت به شاهد شد.
عباسی قدسی, علیرضا آستارایی, حجت امامی, محمد هادی میرزاپور
PDF
در این مطالعه با استفاده از ایزوتوپ های پایدار کربن و اکسیژن ، دمای محیط رسوب گذاری و نوع دیاژنز و در نتیجه تغییرات عمده اقلیمی در دریای خزر بررسی گردیده است. به این منظور یک مغزه با طول 142 سانتی متر و از فاصله 12 کیلومتری ساحل از رسوب منطقه جنوب دریای خزر (نزدیک شهر لنگرود )، برداشت شده است . تعیین سن رسوب به روش اندازه گیری 210 Pb و Cs 137 انجام گرفت و نرم رسوب گذاری cm/year 9/0 مشخص گردید .جهت تعیین دمای محیط رسوب گذاری و روند دیاژنز ، نمونه ها به روش آنالیز طیف سنجی جرمی آنالیز گردیدند. بررسی روند کلی ایزوتوپ اکسیژن و کربن عمدتا بیانگر یک دیاژنز تدفینی خیلی کم عمق می باشد .محاسبه دمای آب دریا در زمان رسوب گذاری در منطقه مورد مطالعه در دریای خزر، با استفاده از سنگین ترین ایزوتوپ اکسیژن یعنی نمونه ای که کمترین دگرسانی را نشان می دهد ومربوط به 120 سال پیش می باشد، حدود؛ °C 21 بوده است.باتوجه به اندازه گیری دمای آب با استفاده از دستگاه CTDدر زمان نمونه برداری به نظر می رسد که تغییرات عمده اقلیمی خاصی نسبت به زمان حال مشاهده نمی شود.
ترانه شارمد, محمد حسین آدابی, عبدالرضا کرباسی, حسین باقری
PDF
به منظور شناخت منابع شوری آب زیرزمینی دشت لنجانات ، از منابع آب زیرزمینی (چاه)، آب سطحی (رودخانه زاینده رود) و پساب صنایع فعال در دشت در چهار فصل نمونه برداری شده است.نتایج حاصل از سنجش های صحرایی و آزمایشگاهی حاکی از افزایش تدریجی غلظت عناصر اصلی Cl ،Ca ،Na و SO 4 و و عناصر فرعی و نادر ،F ،Ba ،I ،Sr ،Br ،Li ،B و Si در مسیر جریان آب زیرزمینی از حاشیه دشت به سمت رودخانه زاینده رود و بخش میانی آبخوان است . بر این اساس بازه تغییرات هدایتی الکتریکی آب زیرزمینی دشت μS/cm 11390- 561 می باشد . یون کلر به عنوان شاخص شوری در آب های زیرزمینی ، با پارامتر هدایت الکتریکی و عناصر ،Mg Br ،Ca و Sr همبستگی بالا دارد که نشان دهنده نقش موثر آن در تغییرات کیفی آب زیرزمینی دشت است. نسبت های معرف و اندیس های اشباع محاسبه شده برای نمونه های آب زیرزمینی همراه با نمودارهای ژئوشیمیایی نشان می دهد که انحلال رسوبات تبخیری (هالیت و ژیپس) و فرایندهای تبادل یونی بیشترین تاثیر را بر ترکیب شیمیایی آب زیرزمینی دشت دارند. نسبت جرمی Cl/Br برای نمونه های آب زیرزمینی دشت لنجانات از 329 در حاشیه ارتفاعات تا 4492 درمیانه دشت بدست آمده است. داده های حاصل ، محدوده نسبت Cl/Br گزارش شده برای آب های زیرزمینی متاثر از انحلال نهشته های تبخیری را تایید می کند اما با بازه نسبت مذکور برای آب های زیرزمینی آلوده به پساب های خانگی همپوشانی دارد.
زهرا کی همایون, حمید رضا ناصری, محمد نخعی
PDF
به منظور بررسی تاثیر باقیمانده تعدادی از علف کش های سولفونیل اوره بر دو گیاه زراعی آفتابگردان و پنبه ،آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 16 تیمار ودر 4 تکرار به صورت مجزا برای هر کدام از گیاهان انجام شد. تیمارهای آزمایشی عبارت بودند از علف کش های : سولفورسولفورون(آپیروس) ، یدوسولفورون+ مزوسولفورون ( شوالیه )، کلروسولفورون (مگاتن ) ، سولفو سولفورون+ مت سولفورون متیل (توتال ) ، یدوسولفورون+مزوسولفورون + مفن پایر(آتلانتیس) در سه مقدار متفاوت و شاهد بدون مصرف علف کش . تیمار های علف کشی بر روی خاک سمپاشی شدند و خاک آلوده از عمق 30 سانتی متری پس از 4 ماه به گلخانه منتقل شد و سپس دو گیاه پنبه و آفتابگردان درگلدان های حاوی این خاک ها کشت شدند. ارتقاع ، طول ریشه ، وزن خشک ریشه ، ساقه و برگ ، سطح برگ و همچنین وزن خشک کل گیاه در مرحله 4 برگی مورد اندازه گیری قرار گرفت. نتایج نشان داد که تیمارهای علف کشی تقریبا در بیشتر صفات اندازه گیری شده در گیاه آفتابگردان اثر منفی داشتند و علف کش های سولفوسولفورون + مت سولفورون متیل و کلروسولفورون در مقادیر مصرف بالا( به ترتیب با 44 و 5/22 گرم ماده موثره در هکتار) بیشترین اثر سوء را بر روی این گیاه داشتند ، به طوری که به ترتیب سبب 97/82 درصد و 31/70 درصد کاهش وزن خشک آفتابگردان نسبت به شاهد بدون علف کش شدند. در مورد گیاه پنبه فقط ارتفاع و طول ریشه تحت تاثیر علف کش ها قرار گرفته بود و علف کش های سولفوسولفورون + مت سولفورون متیل و کلروسولفورون در مقادیر بالا بیشترین اثر منفی را بر روی ارتفاع و طول ریشه پنبه داشتند. باتوجه به نتایج به دست آمده می توان بیان کرد که احتمالا آفتابگردان گیاه حساس تری نسبت به پنبه در برابر باقیمانده علف کش های سولفونیل اوره است
حامد منصوری, اسکندر منصوری زند, مرتضی توکلی , محمد علی باغستانی
PDF
فن آوری مدیریت تلفیقی آفات به عنوان یک راهبرد محیط زیستی به منظور کنترل جمعیت آفات معرفی شد.هدف این مطالعه توصیفی – همبستگی تعیین عوامل موثر بر میزان دانش ، نگرش ،مهارت و سطح تمایلات باغداران شرکت کننده شهرستان دالاهو در برنامه مدیریت تلفیقی آفات است. 97 باغدار شرکت کننده به طور تصادفی به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. پرسشنامه ای محقق ساخته با توجه به مرور پیشینه نگاشته ها و جلسات غیررسمی با مشارکت کنندگان طراحی شد. روایی پرسشنامه با بهره گیری از پاتل متخصصان تایید گردید. ضریب آلفای کرونباخ 86/0 نیز نشان دهنده ی پایایی پرسشنامه است. نتایج رگرسیون گام به گام نشان داد که شرکت در کلاس ها، سابقه ی شغلی ، میزان تولید ، اعتماد بین فردی و منزلت اجتماعی بر دانش مدیریت تلفیق آفات باغداران موثر هستند علاوه بر آن نگرش باغداران در رابطه با مدیریت تلفیقی آفات به وسیله نشر اطلاعات، خلاقیت و دسترسی به ادوات باغبانی تحت تاثیر قرار می گیرد. همچنین نشر اطلاعات، میزان تولید، عضویت در تعاونی و خلاقیت روی مهارت در خصوص مدیریت تلفیقی آفات موثر هستند. در پایان رضایت شغلی ، سن و نشر اطلاعات روی سطح تمایلات باغداران شرکت کننده تاثیر گذار بودند. نتایج مطالعه حاضر توصیه هایی را برای سیاست گذاران مدیریت تلفیقی آفات با رویکرد مدرسه در مزرعه دارد. بر اساس این نتایج گسترش کلاس های فعال مدرسه در مزرعه در استان، برپایی کلاس های توجیهی جهت ارتقای دانش مدیریت تلفیق آفات کشاورزان طرف تماس (ریش سفیدان) و حمایت مالی از برنامه توصیه می شود.
فاطمه قربانی پیرعلیدهی, کیومرث زرافشانی, فرزاد جلیلیان
PDF
نفت خام مخازن تاحدود 7 درصد گوگرد دارد و بین50 تا 95 درصد این گوگرد به صورت تیوفن های مختلف می باشد. در اثر احتراق ترکیبات آلی گوگرد دار، اکسید های گوگرد تولید شده باعث بارش باران های اسیدی و آلودگی زیست محیطی می شود . در حال حاظر روش رایط برای حذف گوگرد به صورت هیدرودسولفوریزاسیون می باشد که علاوه بر صرف هزینه زیاد، مولکول های گوگرد به طور کامل از ترکیبات آروماتیک گوگرددار جدا نمی شوند، از این رو توجه محققان به روش گوگردزدایی بیولوژیکی معطوف شده است. دی بنزوتیوفن (DBT) به عنوان یک مولکول الگو جهت سنجش توانایی میکروارگانیسم ها در گوگرد زدایی مورد استفاده قرار می گیرد. باکتری هوازی شیمولیتوآوتوتروف اختیاری جداسازی شده از نقاط آلوده به ترکیبات نفتی اطراف اهواز (دارخوین ) ساختار پیوند کربن – کربن را نمی شکند و فقط گوگرد را از ساختمان (DBT) جدا می کند. باکتری مذکور نیازی به مواد آلی به عنوان منبع کربن و انرژی برای گوگردزدایی نفت خام ندارد.
احمد لاله, سلیمان امیری, غلامحسین ابراهیمی پور, جواد فخاری
PDF
در این تحقیق کارایی فرایند فیلتراسیون جریان رو به بالا با بستر لجن در حذف بیولوژیکی نیتروژن جهت تعیین زمان ماند بهینه بر اساس بیشترین راندمان حذف نیتروژن مورد ارزیابی قرار گرفت. فاضلاب مصنوعی شامل ترکیبات گلوکز و اوره به عنوان منبع کربن و نیتروژن و با نسبت COD/N درحدود 10 با غلظت 50 میلی گرم در لیتر نیتروژن بر اساس مجموع یون نیترات و نیتریت مورد استفاده قرار گرفت. تحقیق در دو فاز راه اندازی و بهره برداری انجام شد که در فاز بهره برداری برای تعیین زمان ماند هیدرولیکی بهینه بر اساس بیشترین راندمان حذف نیتروژن در خروجی سیستم ، جریان فاضلاب با دبی های 8/0، 0/1 ،2/1، 4/1، 8/1، 0/2 لیتر بر ساعت به سیستم اعمال گردید. با توجه به نتایج حاصل ، در ابتدا با افزایش دبی ، راندمان حذف نیتروژن افزایش می یافت، چنانچه میانگین درصد حذف نیتروژن پس از رسیدن سیستم به شرایط پایدار در دبی های 8/1، 0/1 و 2/1 به ترتیب 4/89 ، 92 و 1/95 درصد تعیین گردید ولی در ادامه به افزایش دبی به 4/1، 6/1، 8/1 و 0/2 لیتر بر ساعت میانگین در صد نیتروژن حذف شده کاهش یافته و به ترتیب به مقادیر 93، 88، 83 و 80 درصد رسید. لذا ، زمان ماند بهینه برای پایلوت USBF مقدار 40 ساعت در کل سیستم (معادل 5 ساعت در زلالساز) با بستر لجن و جریان رو به بالا، تعیین گردید.
مرتضی شاکری, حسین گنجی دوست, بیتا آیتی
PDF
در این پژوهش ارزش تفریحی ساحل رادیو دریا شهرستان چالوس و میزان تمایل به پرداخت (WTP) بازدید کنندگان این ساحل با استفاده از روش ارزشگذاری مشروط (CV) وپرسشنامه انتخاب دوگانه برای سال 1388 تعیین و اندازه گیری گردید . برای اندازه گیری میزان تمایل به پرداخت بازدید کنندگان از مدل logit استفاده کرده و بر اساس روش حداکثر درستنمایی ، پارامترهای این مدل برآوردگردید. نیایج نشان می دهد که 65 درصد افراد بررسی شده در این مطالعه حاضر به پرداخت مبلغی برای استفاده تفریحی از ساحل مورد نظر هستند و متوسط تمایل به پرداخت بازدید گنندگان برای ارزش تفریحی این ساحل 1169 ریال برای هر بازدید است . ارزش تفریحی ماهانه این منطقه ساحلی بیش از 75/37 میلیون ریال و ارزش کل تفریحی سالانه آن 453 میلیون ریال برآورد شده است . نتایج همچنین نشان می دهد که متغیرهای میزان پیشنهاد و درآمد بازدید گنندگان از نظر آماری در سطح یک درصد معنی دار شده که مهمترین عوامل موثر در میزان (WTP) بازدید گنندگان برای استفاده از ساحل است . کیفیت ساحل ( تمیزی ساحل و شفافیت آب ) از نظر بازدید گنندگان عامل بعدی در تاثیرگذاری برمیزان WTP بازدید گنندگان بوده ، بطوریکه از نظر آماری در سطح یک درصد معنی دار شده است. میزان تحصیلات عامل بعدی است که در سطح ده درصد معنی دار است. فاصله محل سکونت تا ساحل متغیر تاثیر گذار بعدی است که با علامت منفی و در سطح ده درصد معنی دار است.
غلامعلی شرزه ای, احمد سام دلیری
PDF