دوره 8, شماره 4

زمستان 1389

فهرست مطالب

علوم پایه

هدف اصلی این مقاله پرداختن به نقش و اهمیت اعمال عدالت در حفاظت از محیط زیست بینالمللی است، اگرچه به اعمال این مساله در سطح دولت و جامعه نیز اشاره خواهد شد.به عنوان مقدمه تفاسیري از عدالت از آتن باستان به علاوه تفاسیري نوینتر معرفی میگردند.این تفاسیر نشان میدهند که عدالت نه تنها در برگیرندهي نرمها ،قواعد و نهادهایی که آنها به واسطهشان اجرا میشوند پنداشته می گردد، بلکه هر دو اصل بنیادین انصاف و برابر نگري را نیز در اجراي قواعد به نحوي که یک گروه در جامعه به طورغیرمنصفانه بهرهمند یا محروم نگردددریرمیگیرد.در سطح بینالمللی جامعه مورد نظر، جامعه بینالمللی تشکیل شده از دولتهاي داراي حاکمیت مستقل است.اگر این دیدگاه از عدالت را در سطح بینالملل اعمال کنیم ، میبینیم که تضمین عدالت محیط زیستی بینالمللی صرفا مسالهي توسعهي استانداردهاي بینالمللی براي حفاظت از محیط زیست نیست.اجراي قواعد و مقررات ممکن است نتایج عادلانهاي به دست ندهند و در این هنگام است که ملاحظات انصاف و برابر نگري حائز اهمیت میشوند.در سطح ملی، دولتها بایستی تضمین کنند که قوانین حاکم بر حفاظت از محیط زیست به گونهاي اعمال شود که عدالت به طور مساوي براي همه اعضاي جامعه تضمین گرددو اجراي آنها منصفانه باشد.در سطح بینالملل، واقعیات سیاسی، اقتصادي و اکولوژیک به این معنی است که دستیابی به نظم بینالمللی مبتنی بر انصاف و برابر نگري در رابطه با محیط زیست آسان نیست و تلاشهاي جامعه بینالملل براي حل این مسالهبررسی میشوند.
ژانت بلیک
PDF
تعیین تبخیر تعرق واقعی یکی ازمهم ترین اجزاء مطالعه سیکل هیدرولوژی و طراحی ومدییت سیستم های آبیاری کشاورزی است. در این تحقیق کارایی مدل های هوشمند مثل منطق فلازی ، رگرسیون فازی و شبکه عصبی مصنوعی برای تخمین تبخیر و تعریق روزانه را بررسی و با مقادیر واقعی و مشاهده اندازه گیری شده در سیستم بر اساس گیاه مرجع چمن در منطقه اکباتان همدان در غرب ایران مقایسه گردیده است. داده های مورد استفاده درمدل های هوشمند عبارت است از حداکثر و حداقل درجه حرارت ، حداکثر و حداقل رطوبت نسبی ، سرعت باد و ساعت آفتابی در ایستگاه هواشناسی همدان ، مقدار Rmse در روش منطق فازی ، رگرسیون فازی و روش شبکه عصبی مصنوعی به ترتیب برابر با 72/0 ، 86/0 و 74/0 میلی متر در روز و هم چنین مقدار2R به ترتیب برابر 88/0، 86/0 و 84/0 می باشد . بر اساس نتایج بدست آمده روش منطق فازی بهترین روش در بین مدل های هوشمند استفاده شده برای بر آورد تبخیر و تعرق روزانه می باشد.
سید جواد ساداتی نژاد, سمیه انگبینی, محمد رضا مزدیان فرد
PDF
شتاب رشد شهر تهران پایتختی که روزانه با حدود دوازده میلیون جمعیت و ایده های بلند پروازانه توسعه سروکار دارد در طی دهه های اخیر موجب آسیب های فراوانی به محیط طبیعی از جمله مسیل ها شده است. رود دره ها در بستر کوهپایه البرز در شمال شهر تهران رابطه بین شهر و طبیعت بکر را برقرار مینمایدو متضمن گوناگونی گونه های گیاهی و جانوری می شوند.این کیفیت با فعالیت ها و دخالت های انسان ها و توسعه بی رویه شهر در معرض خطر قرار گرفته است. دو عنصر اصلی رود دره ها آب و خاک هستند.اگر هر کدام از این دو عامل توسط همجواری با فعالیت های انسان ها آلوده شوند، چرخه زیست محیطی سلامت خود و طبیعت توازن خود را از دست می دهند. بنابر این نیاز به بررسی و بازنگری قابلیت های محیطی الزامی شده تاتوسعه ها در چارچوب پایدار شکل گیرند. پژوهش در دست تحقیقی کیفی است که بر اساس روش پدیدار شناسانه شکل گرفته است . فرآیند وسیع گردآوری ادبیات کتابخانه ای در حوزه های نظریات مطرح و اطلاعات موردی در فرآیندی تحلیلی منجر به کشف اصول و ارزش های زیر ساخت های سبز گردیده اند. گام بعدی بررسی قابلیت های رود دره اوین – درکه به عنوان زیر ساختی سبز برای شهر تهران است. برای دستیابی به اهداف بالا ضروری است که اصول برنامه ریزی این رود دره و استراتژی های مربوط نیز ارایه شوند .
رضا سیروس صبری, رویا آزاده صبری
PDF
جنس Phalaris واجد گیاهانی علفی با توزیعی گسترده در مناطق معتدله دنیاست. مشکلات تاکسونومیکی متعددی در این جنس وجود دارد. به منظور روشن ساختن وضعیت تاکسونومی و روابط میان تاکسون های Phalaris در ایران ، مشتمل برPh. brachystachys Ph. minor, Ph. arundinaceae, و Ph. Paradoxa در مجموع 70 صفت کمی و کیفی ریخت شناختی مورد بررسی واقع شد. تاکونومی عددی بر روی 36 واحد جمعیتی از 5 تاکسون با در نظر گرفتن تنوع درون جمعیتی ، بین جمعیتی و بین گونه ای انجام شد.متغیرترین صفات ریختی در تعیین حدود گونه ها مشخص شدند. گونه ها تفاوت معنی داری در غالب صفات کیفی انتخاب شده نشان دادند. نتایج موید شباهت بالایی بین دو واریته Ph. Paradoxa است . علی رغم تنوع زیاد در زیستگاه های واحدهای جمعیتی مورد بررسی ، آن ها چهار توده مشخص را در نمودار رسته بندی مشخص ساختند.این امر کارآیی صفات ریختی انتخاب شده را در این بررسی نشان می دهد. کلید شناسایی برمبنای صفات مورد بررسی ارائه شده و روابط بین گونه ها مورد بحش قرار گرفته است .
مریم کشاورزی, مهناز خاکسار, مهوش سیفعلی, پریناز قدم
PDF
یک پایلوت راکتور بافلدار بی هوازی ، به منظور تصفیه فاضلاب صنعتی ضعیف 671/5±49/9 mg COD/L) و 350/1±36/8 ) mg BOD5/L مورد مطالعه قرار گرفت . کارکرد راکتور با زمان ماند هیدرولیکی 25 ساعت آغاز شد که به تدریج تا 33/3 ساعت کاهش یافت . بهترین عملکرد راکتور در نرخ بارگذاری آلی g COD/L.d 45/4، در زمان ماند هیدرولیکی 4 ساعت مشاهده شد که راندمان حذف COD برابر با 27/78% بدست آمدو بیشتر حذف COD در اتاقک اول حادث شد. در این شرایط برای پیش بینی غلظت سوبسترای خروجی (Se) و حجم اپتیمم راکتور (V) ، مدل های مونود و کینکتون – استور مورد بررسی قرا رگرفتند با استفاده ازمدل کینکنون – استور ، پارامترهای Umax و KB به ترتیب برابر با 2 و 2/14 g COD/L.d بدست آمدند در حالی که درمدل مونود، پارامترهای K و KS به ترتیب برابر با 1/54 g COD/g VSS.d و 0/21 g COD/L بدست آمدند . خط رگرسیونی معادله خطی رسم شده مدل کینکنون – استور دارای R2 برابر با 84/0 بود که پایین تر از مقدار بدست آمده برای مدل مونود با R2 برابر با 985/0 بود. در ضمن ، در مدل مونود، پارامتر های Y و Kd به ترتیب برابر با 0/073 1 g VSS/g COD و 0/008 d- و 1 بدست آمدند. این مطالعه اثبات کرد که مدل مونود مدل مناسب تر و کاربردی تر برای فرموله کردن مدل سینتیکی به منظور پیش بینی غلظت سوبسترای خروجی و حجم پاتیمم راکتور بافلدار بی هوازی تحت شرایط عملیاتی مشابه می باشد.
سید مهران ابطحی, علی ترابیان, علی وثوق, بابک جعفری, مهدی قلیزاده
PDF
اهمیت آزمایشات نشت ستونی به منظور ارزیابی خطر انتشار آلاینده ها از خاک به درون آب رو به افزایش است. در این مطالعه آزمایش نشت ستونی به منظور درک عمیق تر از سرونوشت ترکیبات PAHs در خاک و رفتار نشت آن ها طرح ریزی شد. ستون های 1 و 2 که به ترتیب حاوی 5 و 20 درصد خاک آلوده بودند. مطابق روش استاندارد تهیه شدند. شیرابه خروجی از ستون های خاک آلوده در نسبت های مشخصی ازL/S جمع آوری شد. نتایج نشان داد غلظت های اولیه فلورن ، فلورانتن و بنزو (آ) آنتراسن در شیرابه ستون دو نسبتا بالا می باشد. مقدار ترکیبات PAH رها شده در آب با افزایش ا ندازه مولکولی و یا آب گریزی آن ها کاهش یافت. در این مطالعه هم چنین اثر کربن آلی محلول بر نشت PAHs بررسی شد .. در ستون های 1 و 2 به ترتیب حدود 45/2 MPMS 67/0 درصد کل PAHها در خاک به درون آب نشت کرد. نتایج نشان داد غلظت بالای ترکیبات PAH در فاز جامد الزاما به مفهوم خطر جدی برای آب زیرزمینی در حین یک رویداد نشت (مانند بارندگی ) نبوده و ممکن است مقادیر قابل توجهی از آلاینده ها به مدت زیاد در خاک باقی مانده وبه داخل آب زیرزمینی نشت نکنند.
اکبر باغوند, علی دریابیگی زند, غلامرضا نبی بیدهندی, ناصر مهردادی
PDF
در دهه های پایانی قرن بیستم وشروع قرن بیست و یکم ، پایداری ازمباحث مطرح در کلیه عرصه ها و بخصوص درعصه فضاهای شهری و معماری است . آنچه که در این زمینه مغفول مانده ، وجه اجتماعی توسعه پایدار می باشد.در پژوهش و مقاله حاضر اصول پایداری مجتمع های مسکونی از بعد اجتماعی شامل عدالت ، زیباشناسی ، راحتی ، آسایش ، امینت ورشد کودکان ، هویت اجتماعی و سایر مسایل مشابه مورد بررسی قرا رمی گیرد. دراین راستا پایداری اجتماعی و مجتمع های مسکونی از نظر جامعه متخصصین و صاحبنظران ایرانی تحت بررسی قرار گرفته است تابا تلفیق تجربیات و نظریات ارزشمند تخصصی و تجزیه وتحلیل آنها ، عوامل موثر در اصول پایداری مجتمع های مسکونی استخراج گردد. روش تحقیق به کار گرفته شده، روش پیمایشی از نوع پیمایشی اکتشافی است که بر مبنای تحلیل ، توصیف و استخراج نتایج حاصل از پرسشنامه ها و کشف اصول پایداری و روابط بین این اصول از دید جامعه صاحبنظران انجام گرفته تادر نهایت ، اصول نظری پایداری مجتمع های مسکونی تعیین گردد . در مرحله بعد، بامقایسه آن با واقعیت خارجی ، اصول عملی و راه کارهای معماری به دست می آید.
اسماعیل ضرغامی, شهرام پوردیهیمی
PDF
بهره وری یکی از مهم ترین مفاهیم در طی دهه اخیر جهت افزایش تولید بوده است. رایج ترین تعریف از بهره وری عبارت است از نسبت ستانده ها به داده ها. اگر چه تعاریف دقیق تری توسط افراد و سازمان های گوناگونی در کشورهای مختخلف ارایه شده است. بهره وری کشاورزی نیز بوسیله نسبت ستانده های کشاورزی به داده های کشاورزی اندازه گیری می شود. عموما ارزش تجاری محصول نهایی بعنوان یک ابزار اندازه گیری داده بکار می رود. شاخص های متعددی در بهره وری کشاورزی اندازه گیری می شوند. ا ز جمله این شاخص ها می توان به بهره وری کل عوامل ، بهره وری زمین ، بهره وری نیروی کار ، بهره وری ماشین آلات ، بهره وری تولید ، بهره وری سرمایه وغیره اشاره کرد. در این تحقیق 9 شاخص بهره وری در زیر بخش زراعت و باغداری بعنوان بزرگترین و مهم ترین زیلر بخش در بخش کشاورزی مورد اندازه گیری و تجزیه و تحلیل قرار گرفت. اطلاعات مورد نیاز از منابع مختلف رسمی طی دوره 11 ساله از 1371 تا 1381 جمع آوری گردید . از داده های جمع آوری شده به منظور استخراج روند شاخص های بهره وری در زیر بخش زراعت و باغداری در طی سال های مورد مطالعه ، استفاده گردید. بعلاوه شاخص های بهره وری اندازه گیری شده در معرض تجزیه وتحلیل های پیشرفته آماری (تجزیه به مولفه های اصلی ) قرار گرفتند.
جعفر کامبوزیا
PDF
با توجه به تغییرات کمی و کیفی پساب تولیدی در واحدهای پتروشیمیایی که ناشی از تغییر طرفیت واحد و تخلیه ترکیبات جدید به واحدهای تصفیه پساب است، عملکرد واحدهای تصفیه پساب آن ها می باید در بازه های زمانی مختلف مورد بررسی قرار گیرد. در این تحقیق، بازدهی یکی از واحدهای تصفیه پساب صنعت پتروشیمی با نمونه برداری از پساب و اندازه گیری آلاینده های مهم در مدت شش ماه مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج نشان داد که فرآیندهای فیزیکی ، شیمیایی و بیولوژیکی مورد استفاده درواحد تصفیه پساب، باعث کاهش مقدار اکسیژن خواهی شیمیایی (COD) پساب تا حد mgL- 1 80 شده است .مقادیر متوسط بازدهی کلی حذف هیدروکربن ها ، مواد فرار آلی ، فنل ها و سولفیدها از پساب به ترتیب 77، 97، 8/99 و 2/94 درصد اندازه گیری شد. فرآیند های عریان سازی و اکسیداسیون شیمیایی قادر به حذف عمده ترکیبات آلی فرار (5/88 درصد ) و ترکیبات سولفیدی (5/78 درصد ) از پساب بوده اند. در حالی که سیستم تصفیه پساب موجود قادر به کاهش آلاینده های آلی بوده ولی مواد جامد معلق پساب طی مراحل مختلف تصفیه کمی افزایش یافته است، اگر چه مقادیر آن همچنان در محدوده استاندارد قرار گرفته است .
سهیلا شکراله زاده, فرشته گل محمد
PDF
علیرغم نرخ رشد بالای تولیدات ارگانیک در کانادا، این بخش هنوز سهم بسیار کوچکی از کشاورزی را به خود اختصاص داده است. تمرکز این مقاله تعیین عوامل مشوق یا مانع پذیرش فعالیت های ارگانیک ، به ویژه عوامل نهادی موثر بر تصمیم به ورود یا عدم ورود به کشاورزی ارگانیک، می باشد . داده های استفاده شده در این تحقیق از یک نمونه از کشاورزان متداول و ارگانیک در ساسکاچوان کانادا جمع آوری گردید. نتایج نشان داد که فقدان اطلاعات کشاورزان متداول در خصوص بسیاری از حوزه های فعالیت های ارگانیک وجوددارد و نهادهای مرتبط با کشاورزی ارگانیک در فر اهم نمودن اطلاعات برای کشاورزان ارگانیک بسیار مفید است. فقدان دانش و مهارت برای مدیریت یک مزرعه ارگانیک و فقدان فرصت های بازاری برای محصولات ارگانیک مهم ترین دلیل برای عدم کاربرد فعالیت های کشاورزی ارگانیک بوده است. به نظر می رسد، اعتقادات و نگرش های کشاورزان متداول عامل مهمی در تاثیر گذاری برتمایل به پذیرش فعالیت های ارگانیک هستند. علاوه بر این ، اثر بخشی و حمایت مقررات ارگانیک، مراکز گواهی و بازارها می تواند کشاورزان متداول را تبدیل به کشاورزی ارگانیک تشویق نماید دیدگاه های کشاورزان سنتی نشان داد که سازمان های خصوصی در ساسکاچوان برای توسعه بخش کشاورزی ارگانیک مهم هستند.
محمد خالدی , هومان لیاقتی, مریم محمد امینی, سایمن وسن
PDF
این تحقیق به منظور ارزیابی کیفی رودخانه قره سو که در شمال غربی ایران در استان اردبیل واقع شده است؛ انجام گرفت . نمونه برداری در طول یکسال بر روی 18 پارامتر فیزیکی ، شیمیایی و بیولوژیکی در 11 ایستگاه انجام گردید. نتایج حاصل از اندازه گیری ها با استفاده از روش های تحلیل چند متغیره تجزیه کلاستر مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفتند . بر اساس نتایج حاصل از تجزیه کلاسترایستگاه ها به سه گروه با آلایندگی زیاد ، آلایندگی (HP) آلایندگی متوسط (MP) و آلایندگی کم (LP) تقسیم گردیدند. در گروه HP ایستگاههای 10 و 11، در گروهMP ایستگاه 2 و بقیه ایستگاه ها در گروه LP قرار گرفتند. نتایج این مطالعه نشان دهنده سودمندی تکنیک های آماری چند متغیره در ارزیابی کیفی منابع آب ، تشخیص منابع و عوامل آلاینده برای مدیریت موثر کیفیت منابع آبی می باشد. بطوری که می توان از اطلاعات خوشه بندی شده در راستای کاهش تعداد ایستگاه های نمونه برداری در رودخانه استفاده نمود بدون این که اطلاعات چندانی از دست رود .
ابراهیم فتائی , سید مسعود منوری, امیر حسام حسنی, سید احمد میرباقری, عبدالرضا کرباسی
PDF