دوره 6, شماره 3

پاییز 1387

فهرست مطالب

علوم پایه

دانش و هنر معماري منظر بعنوان یک میان رشته، واسظه بسیاري از حوزه هاي تخصصی است . با ای ن وجود، در حالی که طراحی منظر (بعنوان شاخه اي از معماري منظر) بطور ذاتی بدنبال تبین ارزشها و باورهاي فرهنگی در ارتباط با جلوه هاي طبیعی و بصري است، شاهد مسایل زیادي در طراحی مناظر ایجاد شده هستیم . همچنین به رغم وجود توان بسیار زیاد در زمینه دانش و باور هاي محیطی و اکولوژیکی، در مناطر طرح شده ، بویژه از نظر هویت منظر و کیفیت طراحی محیطی مشکلات بسیاري وجود دارد . این موضوع به ویژه در ارتباط با ایران به دلیل دارا بودن فرهنگ و تمدن کهن و نیز تنوع بوم شناختی قابل توجه است. این مقاله تلاش می کند تا به معرفی و تبیین توان دانش ضمنی پردازش منظر در ایران و نیز بوم شناسی منظر در مدیریت و یا تعدیل بخشی از مسایل مطرح شده بپردازد. در این رابطه نیز پرسشهاي اصلی به شرح زیر است: مسایل کنونی طراحی منظر در ارتباط با بوم شناسی منظر کدام است؟ · چه مفاهیم و ارزشهاي متکی به کار برد توان هاي محلی و بومی می تواند به خلق و · ایجاد منظر درخور، زیبا با بهره هاي محیطی منجر شود؟ جنبه هاي گوناگون دانش منظر چگونه می تواند در روند طراحی، ساخت و · مدیریت منظر و نیز توسعه معماري منظر شهري و روستایی موثر باشد؟ در پاسخ به پرسشهاي بالا و در راستاي هدف (در زمینه هاي نظري و عملی )، امید زیادي به شناخت مفاهیم بوم گرایانه و یافتن گزینه هاي مناسب پوشش گیاهی، بسترسازي، کاربرد جداره ها و حائل هاي فیزیکی ( به ویژه در مناطق گرم و خشک ) و نهایتا ترویج کهن الگوهاي محیطی، روشهاي محلی و الکوهاي بومی وجود دارد . در این رابطه نیز نگارنده براي بسط چنین مباحث حساسی ، دو مفهوم اساسی "دانش ضمنی محیطی" و " الگوي واحه" 1 را معرفی و پیشنهاد می کند.
سید حسن تقوایی
PDF
با توجه به اهمیت منابع آبی در کشور ایران، نیاز است تا از بدنه هاي آب شیرین همچون سدها محافظت بیشتري گردد . یکی از مهمترین روشهاي حفظ این منابع آبی، انجام مدیریت صحیح در جهت کاهش فرسایش و تولید رسوب می باشد که لازمه آن آگاهی از مقدار رسوب زایی و نواحی داراي بحران فرسایشی در حوزه هاي بالادست سدها است . از این رو مطالعه حاضر، تهیه نقشه بهنگام فرسایش و رسوب در حوزه آبخیز سد دز با مساحت تقریبی 17320 کیلومتر مربع جهت علاج بخشی سد دز و درك درست از مدیریت فرسایش این نواحی را مد نظر قرار داده است . وسعت قابل توجه حوزه آبخیز موردنظر و عدم امکان انجام عملیات میدانی گسترد ه بدلیل ویژگیهاي طبیعی و صعب العبور بودن منطقه، موجب گردید تا استفاده از تصاویر ماهواره اي و سیستم اطلاعات جغرافیایی در تلفیق با عملیات میدانی محدود مورد توجه قرار گیرد . در این مطالعه با بررسی روشهاي مختلف مدلسازي فرسایش و با 9 پارام تر مؤثر انتخاب گردید . به منظور تأمین PSIAC رسوب، مدل تجربی Landsat- و IRS اطلاعات ورودي موردنیاز مدل، از داده هاي ماهواره اي نقشه هاي پایه موجود، عکسهاي هوایی، بازدید هلیکوپتري و نیز عملیات ، ETM+ زمینی بهره گرفته شد .کالیبراسیون مدل با داده هاي حاصل از بررسی مخزن سد و لحاظ ک ردن ویژگیهاي بومی منطقه مورد مطالعه این امکان را فراهم آورد تا با بهره و تلفیق لایه هاي اطلاعاتی مختلف، شناسایی و طبقه بندي مناطق GIS گیري از فرسایشی میسر گردد . نتایج حاصله در قالب نقشه ها و آمار فرسایش، ضمن شناسایی کلاسهاي فرسایشی و معرفی مناطق حاد فرسایش ی، راهگشاي مدیریت حوضه آبخیز و کنترل رسوب با نگرش ویژه بر اولویتهاي اجرایی می باشد.
سید حسین پورعلی, علی اکبر متکان, امین حسینی اصل
PDF
چکیده راسته بال غشائیان، با بیش از 115000 گونه توصیف شده، در برگیرنده حدود 10 % تنوع یکی از خانواده هاي مهم این راسته بوده که نقش Vespidae . زیستی سیاره می باشد مهمی را در کنترل بیولوژیک آفات گیاهی بازي می کند. در مطالعه حاضر، بررسی بهمراه تخمین برخی شاخصهاي اکولوژیک همبستگی Vespidae فونستیک زنبور هاي بین گونه اي در نیمه شمالی استان زنجان صورت گرفته است. نمونه ها با استفاده از کلیدهاي از اتریش مورد تایید نهایی Gusenleitner شناسایی موجود شناسایی شده و توسط دکتر به شرح زیر قرار گرفت. Ancistrocerus auctus, Antepipona deflenda, A. vagabunda*, Eumenes dubius crimensis*, E. mediterraneus, E. papillarius, Euodynerus disconotatus sulfuripes*, E. fastidiosus*, E. posticus*, Eustenancistrocerus amadanensis, E. israelensis*, Katamenes dimidiatus, Knemodynerus excellens, Parodontodynerus ephippium*, Stenodynerus chevrieranus, S. chitgarensis, Polistes dominula, P. Dominulus bucharensis*, P. Gallicus, P. Iranus, P. Nimpha irakensis*, Vespa orientalis, Vespula germanica تمام گونه هاي مذکور براي اولین بار از استان زنجان معرفی می شوند و تاکسون هاي ستاره دار ثبت جدید براي ایران می باشند. شاخصهاي همبستگی بین گونه اي بین تمام گونه ها ، Euodynerus posticus ب ا Ancistrocerus auctus تعیین شد. نتایج نشان داد که Euodynerus fastidiosus & با Antepipona vagabunda Eustenancistrocerus israelensis & Parodontodynerus ephippium & Eustenancistrocerus israelensis با Euodynerus fastidiosus ، با Eustenancistrocerus israelensis ، Parodontodynerus ephippium ب ا Polistes dominulus bucharensis و Parodontodynerus ephippium داراي بیشترین همبستگی بین گونه اي مثبت بودند. Eumenes mediterraneus استان زنجان، ایران ،
روح ا.. عباسی, شاهرخ پاشایی راد, ابراهیم ابراهیمی, مسعود شیدایی
PDF
این مقاله نگاهی کلی به حقوق بین الملل حفاظت از حیات وحش با هدف نشان دادن گستردگی و تنوع روش هاي موجود در آن دارد و به شرح زیر طبقه بندي می گردد. حفاظت از نظر زیست گاه، حفاظت از نظر تنوع گونه ها، حفاظت از طریق کنترل تجارب و حفاظت بعنوان بخشی از سیستم زیستی . حقوق بین الملل براي (a) حفاظت از حیات وحش تصویر کاملاً پیچیده اي را ارائه می دهد . از آنجا که آن در برگیرنده (b) ( آن براساس روش هاي متفاوتی است (و یا یک ترکیبی از آنها آن همچنین (c) مناطقی است که در داخل یا خارج از مرزهاي ملی نیز می گردد شامل مناطقی مانند اقیانوس منجمد و مناطق د ریایی بین المللی که از رژیم حقوق و موضوع حفاظت حیوانات که اجراي (d) بین المللی ویژه اي برخوردار است قانونی آن مرزهاي منطقه اي را محترم نمی شمارند. براي شفاف تر کردن، این مقاله قوانین مربوطه را به روش زیر مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهد : کاربرد کلی قراردادهاي جهانی؛ قراردادهاي بین المللی حفاظت از محل سکونت و یا انواع گونه ها؛ و قراردادهاي منطقه اي. سایر موضوعات مورد بررسی شامل استفاده از اصطلاحات علمی در یک مفهوم حقوقی و رابطه بین مراقبت از حیات وحش و شفاف سازي ماهیت (a) حقوق و رفاه حیوانات است . این تجزیه و تحلیل با هدف مسئولیت هایی که دولت ها بعنوان طرف هاي این قراردادها و اقداماتی که لازمست به ما کمک می کند تا مؤثرترین راهبردهاي لازم (b) براي اجراي آنها انجام دهند و را براي توسعه قوانین حفاظتی ملی و سایر تمهیدات آتی بکار بریم . با توجه به محدودیت فضایی قابل دسترسی، حفاظت از انواع گونه هاي زمینی تمرکز بررسی این مقاله می باشد، ولی قراردادهایی که اینجا مورد بررسی قرار می گیرد همچنین براي آب هاي مرکزي و منطقه اي طرف ها هم کاربرد دارد.
ژانت بلیک
PDF
برنامه ریزی و توسعه صنعت گردشگری و اکوتوریسم موضوع مهمی است که طرف های متفاوتی در آن وجود دارد. برقرار کردن تعادل بین نیازهای هر طرف و برنامه ریزی توسعه اقتصادی پایدار برای گردشگری و اکوتوریسم محلی یک وظیفه بسیار مهم می باشد . این مقاله قصد دارد به بررسی برنامه ریزی و توسعه گردشگری و اکوتوریسم به نحوی بپردازد که فراهم کننده حداکثرمنافع و حداقل تاثیرات منفی را داشته باشد. در مطالعه موردی، مقاله به بررسی نقاط قوت و ضعف برنامه ریزی گردشگری و به میزان کمتری به برنامه ریزی اکوتوریسم در ایران می پردازد و سعی می کند تا بهترین راه کارهای توسعه گردشگری و اکوتوریسم با توجه به توان بالقوه ایران را توصیه نماید. این مطالعه شامل قسمت های زیر : برنامه ریزی گردشگری ، برنامه ریزی اکوتوریسم، ظرفیت سازی پایدار بعنوان مهمترین ابزار برنامه ریزی و مطالعه موردی ایران می باشد.
ناصر علی عظیمی, عبدالحمید حاجی پور
PDF
طی سالهای 1384 و 1385، تعداد 14 و 7 توده فالاریس در مزارع گندم استانهای فارس و گلستان شناسایی شدند که بترتیب به علف کشهای فنوکساپروپ- پی اتیل و دایکلرفوپ متیل مقاومت نشان می دادند. به منظور مطالعه مقاومت توده های مذکور به علف کشهای یاد شده، آزمون زیست سنجی بر روی آنها در آزمایشگاه علف های هرز دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد. آزمون پتری دیش نشان داد که توده های فالاریس مقاوم دارای درجات مقاومت مختلفی به علف کشهای مورد آزمایش بودند با استفاده از پارامترهای برآورد شده از منحنی های غلظت- پاسخ، غلظت تفکیک کننده به میزان 04/8 و 05/1 قسمت در میلیون بترتیب برای علف کشهای دایکلوفوپ متیل و فنوکساپروپ- پی اتیل تعیین شد. سپس مطالعه ای برای بررسی مبنای بیوشیمایی مقاومت توده های مقاوم به بازدارنده های آنزیم ACCase ، در آزمایشگاه بیوشیمی دانشگاه کورودوبای اسپانیا انجام شد. آزمون زیست سنجی بیانگر وجود آنزیم استیل کوآنزیم آ مقاوم در توده های MR4-1 , AR-1 و SR3-1 بود.آنزیم ACCase استخراج شده از اندامهای هوایی این توده ها در مقایسه با توده حساس از مقاومت بالایی به هر دو علف کش برخوردار بود. با توجه به نتایج حاصل ، احتمالا مکانیسم مقاومت به بازدارنده های APP در سه توده بسیار مقاوم MR4-1 , AR-1 و SR3-1 به دلیل وجود آنزیم ACCase تغییر یافته در آنها می باشد. در مورد بقیه توده های مقاوم مورد مطالعه ، احتمالا سایر مکانیسم های مقاومتی مانند افزایش متابولیسم و یا فقدان جذب و انتقال علف کش دخیل هستند. همچنین نتایج بدست آمده از این پژوهش نشان داد که 7 توده دارای مقاومت عرضی به هر دو علف کش مورد مطالعه بودند.
جاوید قرخلو, محمد حسن راشد محصل, مهدی نصیری
PDF
« تخریب گرایی » یا وندالیسم به معنای تخریب اموال عمومی در سطح شهر ، نوعی پدیده بیمارگونه می باشد. این پدیده در سطح جوامع بشری از رشدی شتابان برخوردار گردیده است و برخورد با آن از جهات متفاوتی امکان پذیر می باشد. دانش های طراحی محیطی و طراحی شهری با رویکرد طراحی مجدد عرصه های همگانی و ارتقاء کیفیات محیطی در آنها به عنوان دانش های کلیدی در حل این معضل مطرح هستند. هدف از نوشتار حاضر، شناخت مفهوم تخریب گرایی و تعیین مهمترین کیفیت هنجاری محیطی وابسته به آن است. روش تحقیق بر مبنای « تحلیل محتوای» ادبیات طراحی محیطی و طراحی شهری و علوم مرتبط همچون روانشناسی و جامعه شناسی محیطی ،استوار است. در این ارتباط برخی مشاهدات محیطی در شرایط ایران و در جهت کشف و بازشناسی مظاهر وقوع تخریب گرایی صورت پذیرفته است تا بدین ترتیب نتایج عینی و ملموس قابل استخراج باشد. یافته های این نوشتار بر این امر دلالت می نماید که فلسفه استفاده از طراحی برای کاهش تخریب گرایی ، کاهش فرصت ها و قابلیت ها برای وقوع جرم است . شیوه ها و ابزارهایی همچون: « طراحی فضاهای قابل دفاع» ، « طراحی محیطی برای جلوگیری از تخریب گرایی » ، « ایجاد حس تعلق خاطر از طریق مالکیت، مشارکت و مسئولیت در فضا» و « مجموعه اقداماتی که منجر به زیباسازی محیط و فضای شهری » می شوند، می توانندبه میزان قابل توجهی مانع از بروز این پدیده در سطح شهر و فضاهای همگانی آنها شوند.
محسن فیضی, سید باقر حسینی, سینا رزاقی اصل
PDF
آنالیز مارکرهای RAPD در 22 گیاه ازگونه T.leptotes و 17 گیاه ازگونه T. incana به منظور بررسی تنوع ژنتیکی درون جمعیتی و میان جمعیتی و کاربرد این مارکرها در تفکیک گونه های Townsendia انجام گرفت. تعداد 100 پرایمرRAPD استفاده شد که از این میان تعداد 104 باند در گونه T.incana و 71 باند در گونه T.leptoteشناسایی شدند. تعداد 33 باند پلی مرف در گونه T.incanaمشاهده شد که از این میان 21 باند در تک گیاهان این گونه انحصاری بودند و 21 باند در 2 گیاه حضور داشتند . در گونه T.leptote تعداد 10 باند در تک گیاهان مطالعه شده انحصاری بودند. گونه T.leptote میانگین تنوع ژنتیکی بالاتری را در مقایسه با گونه T.incana نشان داد که توسط نمودارهای PCO و PCA تایید شد. آنالیزهای آماری تفاوت های ژنتیکی این دو گونه و کاربرد مارکرهای RAPD را در تفکیک آنها نشان دادند.
مسعود شیدایی, جانت ویتن
PDF
بعد از اجلاس ریو، سازمان محیط زیست به عنوان مسئول سیاست گزاری و گنجاندن مسایل محیط زیستی در برنامه های توسعه اقتصادی – اجتماعی ایران تعیین گردید.از آنجا که نگرش و درک زمینه ساز رفتار مناسب و یا نامناسب به جانب اهداف هستند، و باعث خلق رفتارها واقداماتی می شود که کلا در راستای اهداف است، واضح است که عملکرد سازمان محیط زیست دراین زمینه به ادراکات و دانش کارشناسان و کارکنان اش وابسته است . در این رابطه ، در این مطالعه ، نگرش کارکنان به جانب سرفصل های دستو رکار 21 اجلاس جهانی توسعه پایدار و محیط زیست بررسی گردید . تعداد پاسخگویان 120 نفر بود که ازجامعه آماری به طور تصادفی انتخاب شدند .تحلیل عاملی برای تعیین مولفه های زیر بنایی ادراکات کارکنان استفاده شد. بافته ها نشان داد که 8 عامل به عنوان مولفه های زیر بنایی توسعه پایدار 3/82 درصد واریانس را برآورد نموده اند. نتایج نشان داد که مهمترین بعد از نظر کارشناسان، حفاظت از منابع طبیعی و مدیریت محیط زیست است. لذا نتیجه می شود که نگرش ها به جانب محیط زیست بیش از بعد اجتماعی و اقتصادی گرایش دارند.
حسن صدوق ونینی, هادی ویسی, علی اشرف علیپور
PDF
این تحقیق به منظور امکان استفاده ، و جایگزینی لاستیک بازیافتی اتومبیل در ساخت تخته مرکب چوب، لاستیک انجام گرفته است. عوامل متغیر شامل : نسبت اختلاط پودر لاستیک به خرده چوب، در چهار سطح صفر، 25 ، 50، 75 درصد( بر مبنای وزن چوب خشک ) ، درصد چسب درسه سطح 5، 4، 3 درصد و وزن مخصوص در دو سطح 0/75 gr/cm3 , 0/55 cm/gr3 بوده است . ترکیب عوامل متغیر 24 حالت (تیمار) و مقاومت چسبندگی داخلی مطابق استانداردDIN در مقایسه با نمونه شاهد مورد آزمایش و بررسی قرا رگرفت. نتایج نشان می دهد که در صد اختلاط پودر لاستیک بر روی خواص فیزیکی و مکانیکی تخته مرکب تاثیر دارد و افزایش در صد پودر لاستیک چسبندگی داخلی را کاهش می دهد. اما افزایش وزن مخصوص و مقدار جسب سبب افزایش چسبندگی داخلی می شود بیشترین مقدار چسبندگی داخلی در درصد اختلاط سفر و 25 درصد پودر لاستیک 5% مقدار چسب و وزن مخصوص 0/75 gr/cm3 می باشد .
محمد غفرانی, علی ربیعی
PDF
تولید محصولات ارگانیک درجهان جایگاه ویژه ای یافته است و بازار این محصولات روز به روز در حال افزایش است. کشور ایران با دارا بودن تجربه دیرینه در امر کشاورزی و نیز شرایط مستعد برای کشت ارگانیک، می تواند به یکی از کشورهای مهم آسیا در تولید محصولات ارگانیک تبدیل شود. اما در حال حاضر دراین زمینه توفیقی به دست نیاورده است. انجام مطالعات هدفمند درجهت شناخت فرصت ها و تحلیل در جهت امکان تولید ارگانیک برای بازارهای داخلی و صادرات بسیار مهم و ضروری است به این منظور مقاله حاضر با استفاده از روش پیمایش و تعیین نقاط قوت، ضعف ، فرصت ها و تهدیدها SWOT به ارائه راه کارها و استراتژی درجهت تولید و توسعه انجیر ارگانیک درمنطقه استهبان استان فارس پرداخته است.
مجید جوانمرد, حسین محمودي
PDF
دراین تحقیق مقادیر روی موجود در بافت های کبد، عضله به عنوان مهمترین بافت خوراکی و پوست ماهی تجاری وابسته به کف ، با نام محلی شهری معمولی(Lethrinus nebulosus) تهیه شده از صیدگاه های بندرعباس و بندر لنگه در بازه زمانی پاییز 1386 تا بهار 1387 اندازه گیری شد. نمونه ها پس از آماده سازی و هضم بوسیله دستگاه مایکروویو با دستگاه جذب اتمی کوره ای THERMO مدل (FS 95 مورد انالیز قرار گرفتند. میانگین وزن ماهیان مورد مطالعه بر حسب گرم برابر با (3054- 308) 7/1320 و به ترتیب میانگین غلظت روی در بافت های کبد، عضله و پوست برابر با (856/0 – 039/0) 326/0 ، (265/0 – 041/0) 084/0 و (0508/0 – 0011/0 ) 0228/0 میکروگرم بر گرم وزن خشک بود. نتایج حاصل از تحلیل آماری نشان داد همبستگی مثبت بین وزن کبد و مقدار روی در کبد ( ug/g dw) وجود دارد (p< 0/05) تفاوت معنی داری بین مناطق از نظر مقدار روی موجود در پوست و نیز بین فصول از نظر مقدار روی در پوست و عضله وجود داشت(p< 0/05) . مقایسه میانگین غلظت روی موجود در این بافت ها با مقادیر ارائه شده در کشورهای دیگر سواحل خلیج فارس(قطر، عمان ، امارات متحده عربی ) نشان میدهد که مقدار روی کمتر از مقادیر گزارش شده دراین کشورهاست. بر اساس نتایج، غلظت های یافت شده در نمونه ها و مقادیر مجاز تعیین شده توسط مراجع جهانی، مقدار روی موجود دراین ماهیان تاثیر منفی بر سلامتی انسان ندارد.
مژده سعیدی, بهروز ابطحی, محمد صدیق مرتضوی, ناصر آقاجری, مهدی قدرتی شجاعی
PDF