دوره 12, شماره 4

زمستان 1393

فهرست مطالب

علوم پایه

ترکیب و تنوع گونه‌ای پوشش‌گیاهی مراتع تحت تاثیر عوامل محیطی مختلف بویژه خصوصیـات خاک می‌باشد. در بخش‌هایی از مناطق جلگه‌ای استان مازندران به‌دلیل وجود شرایط خاص، خاک منطقه شور است که محدودیت‌هایی را برای استقرار پوشش‌گیاهی ایجاد می‌کند. در این مطالعه ارتباط پوشش‌گیاهی و خاک در بخشی از مراتع جلگه‌ای ناحیه رویشی هیرکانی در شهرستان بهشهر در استان مازندران بررسی شد. پوشش‌گیاهی در امتداد ترانسکت صد متری و در پلات‌های یک متر مربعی نمونه‌برداری شد. نتایج آنالیز خوشه‌ای سبب تفکیک شش تیپ گیاهی در منطقه گردید. نتایج آنالیز واریانس نشان داد که شاخص‌های تنوع و غنای گونه‌ای تیپ گیاهی Artemisia sieberi-Medicago rigidula و Halocnemum strobilaceum-Juncus maritimus به‌طور معنی‌داری بیش‌تر از سایر اجتماعات بود. نتایج آنالیز RDA نشـان داد که شوری، بافت خاک و رطوبت از جمله مهم‌ترین خصوصیات خاک هستند که بر پراکنش تیپ‌های گیاهی منطقه اثر دارند. به‌طوری‌که افزایش شوری، آهک و درصد سیلت خاک سبـب استقرار تیپ‌های Salicornia europaea-Spergularia marina و Halocnemum strobilaceum-Juncus maritimus می‌شود. در خاک‌های با شوری کم‌تر اما مرطوب‌تر با کربـن آلی بیش‌تر و بافت رســی تیپ‌های Aeluropus littoralis و Hordeum marinum-Plantago psyllium مستقر شدند. کاهش شوری و رطوبت خاک دو تیپ Juncus maritimus و Artemisia sieberi-Medicago rigidula را درپی داشته است.

لاله آموزگار, جمشید قربانی, مریم شکری, سید حسن زالی
PDF

اقلیم کرة زمین می‌تواند به‌طور طبیعی یا تحت تأثیر فعالیت‌های انسانی تغییر کند. انسان مدرن با استفاده از سوخت‌های فسیلی و تولید گازهای گلخانه‌ای به این تغییرات اقلیمی دامن زده و سرعت گرمایش جهانی را تسریع کرده است. برای مواجهه با تغییرات اقلیمی دو راهبرد اصلی سازگار شدن و تعدیل شدت را می‌توان اختیار کرد. در بین موجودات زنده، گیاهان تأثیرات انکار­ناپذیری بر اقلیم داشته و به‌ویژه در محیط‌های شهری دارای اثرات متعادل‌کنندة متعددی می‌باشند. از جمله کارکردهای گیاهان یا فضای سبز شهری عبارتند از خنک‌سازی، تصفیة هوا، افزایش بازده مصرف انرژی، جذب امواج فرابنفش، کاهش جریانات آبی مخرب سطحی، جلوگیری از فرسایش خاک، کاهش دادن سرعت باد، میزان گرد و غبار و نیز آلودگی‌های شیمیایی، کارآمدی گیاهان در ارتباط با هرکدام از این کاکردها تابعی از صفات عملکردی ریختی و فیزیولوژیک آن‌ها می‌باشد. این مقاله مرور نسبتاً جامعی در مورد ارتباط بین کارکردهای مذکور، صفات عملکردی گیاهان و دورنمای مدیریت اثرات نوسانات اقلیمی در مناطق شهری ارائه می‌دهد. صفات عملکردی نظیر مورفولوژی سطح برگ، اندازه و ارتفاع گیاه، تراکم و الگوی پراکنشی گیاهان، شکل تاج‌پوش و شاخه‌بندی گیاه و نیز ویژگی‌های شکل رویشی و فیزیولوژیک گیاه از اهمیت بالایی در موفقیت گیاهان در رابطه با تعدیل­کنندگی یا کاهش تغییرات اقلیمی برخوردار می‌باشند. درنظرگرفتن دورنمای محیط‌های شهری در سایة تغییرات اقلیمی و جایگزینی گونه‌های شهری بر پایة صفات عملکردی به‌عنوان یکی از اولویت‌های مدیریت مناطق شهری از جمله ابرشهر تهران پیشنهاد می‌گردد.

الهام رجب بیگی, رامین عرفانیان سلیم, سید محمد جعفری
PDF

آرسنيک يک آلاينده محيطي است و می‌توان از طريق آب و خاک آلوده به گیاهان منتقل شود. بر این اساس گياهان (به‌ویژه غلات) یکی از راه‌های ورود آرسنیک به زنجیره‌غذایی انسان محسوب می‌شوند. در این مطالعه انتقال آرسنیک به محصولات کشاورزی و ریسک انتقال آن به انسان در آب‌های سطحی، خاک و گندم ناحیه آلوده به آرسنیک بیجار مورد بررسی قرار گرفت. غلظت آرسنیک آب 52/0 تا 64/484 میکرو­گرم بر لیتر و غلظت آرسنیک خاک 2/138 تا 2/1775 میلی‌گرم بر کیلو­گرم بود. هم‌چنین برخی از متغیرهای فیزیکی و شیمیایی آب و خاک که بر روی آلودگی آرسنیک مؤثر است اندازه‌گیری شدند. غلظت آرسنیک بخش هوایی نمونه‌های گندم 79/1 تا 58/30 و غلظت آرسنیک دانه‌های گندم 003/0 تا 08/0 میلی‌گرم بر کیلوگرم بود. بر پایه این نتایج، غلظت آرسنیک در آب و خاک رابطه معنی‌داری را نشان داد اما همبستگی غلظت آرسنیک خاک با مقدار تجمع آن در گندم معنی­دار نبود.

 

ناصر کریمی, محمد پرمهر, حمیدرضا قاسم پور
PDF

به‌منظور بررسي توانايي عصاره‌ ‌آبي پوسته ارقام برنج ايراني بر كنترل جوانه­زني و رشد گياهچه‌هاي سوروف، آزمایشی به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح بلوك كامل تصادفي با 3 تكرار و در دو شرايط آزمايشگاه و گلخانه مورد مطالعه قرار گرفت. در این تحقیق که در سال 1389 در گروه زراعت دانشکده‌ کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس اجرا شد، تأثیر عصاره‌ پوسته‌ 20 رقم برنج در 4 غلظت (شاهد، 5،10 و 15 درصد) بر جوانه‌زنی و رشد گیاه‌چه‌های علف‌ هرز سوروف، مورد آزمایش قرار گرفت. مطالعات آزمایشگاهی نشان داد که تعدادی از ارقام برنج تأثیر
 تحریک‌کننده و برخی دیگر اثر بازدارنده بر رشد علف هرز سوروف دارند. رقم خزر بیش‌ترین  بازدارندگی را بر درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی، طول ریشه‌چه، طول ساقه‌چه، وزن خشک ریشه‌چه و وزن خشک ساقه‌چه نشان داد. هم‌چنین ارقام اصلاح شده نسبت به ارقام بومی دارای خاصیت بازدارندگی بالاتری بودند، در حالی که ارقام بومی نقش مهمی در تحریک جوانه‌زنی دانه‌ سوروف ایفا کردند. نتایج تحقیقات گلخانه­ای نشان داد که رقم خزر باعث کاهش معنی‌دار درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی، طول ریشه‌چه، وزن خشک ریشه‌چه و ساقه‌چه و وزن خشک کل علف هرز سوروف (01/0P≤) گردید. رقم ندا بالاترین نقش کنترل‌کنندگی بر طول ساقه‌چه را نشان داد. این مطالعه نشان داد که ارقام مختلف تأثیرات متفاوتی را در بازدارندگی بر فاکتورهای رشدی سوروف داشته، که از این خصوصیت می‌توان به‌عنوان یک علف‌کش طبیعی استفاده نمود. هم‌چنین افزایش غلظت عصاره سبب افزایش تأثیر بازدارندگی و تحریک­کنندگی ارقام مختلف برنج بر علف هرز سوروف گردید.

کمال سادات اسیلان, سید علی محمد مدرس ثانوی, سعید قهاری, مهرداد مرادی قهدریجانی, مهدی پناهی
PDF

به‌منظور بررسی اثر مصرف بهینه کود بر میزان تجمع نیترات در غلاف، عملکرد تر غلاف و  خصوصیات کمّی لوبیا سبز (Phaseolus Vulgaris) ژنوتیپ Sunray، آزمایشی به‌صورت کرت‌های خردشده (اسپيلت پلات) با کمک طرح پایه  بلوك‌هاي كامل تصادفي در سال زراعی 1390 در مزرعه تحقيقاتي دانشكده كشاورزي ورامين در سه تكرار اجرا شد. در اين آزمايش كرت‌هاي اصلي شامل سطوح نیتروژن از منبع اوره با پوشش گوگردی: (یک)250 کیلوگرم در هکتار (دو) 300 کیلوگرم در هکتار (سه) 350 کیلوگرم در هکتار. كرت‌هاي فرعي شامل سه تيمار كودي پتاسیم و روی: (یک)120 کیلوگرم در هکتار پتاسیم (دو) محلول پاشی روی با غلظت شش در هزار (سه)120 کیلوگرم در هکتار پتاسیم و محلول پاشی با غلظت شش در هزار سولفات روی (بر اساس آزمون خاک). نتایج اثرات متقابل مقایسه میانگین نشان داد که بالاترین میزان نیترات در غلاف از تیمار مصرف 350 کیلوگرم در هکتار نیتروژن از منبع اوره با پوشش گوگردی و کاربرد 120 کیلوگرم پتاسیم با 4/185 میلی‌گرم در کیلوگرم به‌دست آمد و کم‌ترین مقدار نیترات در غلاف را تیمار 250 کیلوگرم در هکتار و کاربرد توأم پتاسیم و برگ‌پاشی روی با 4/76 میلی‌گرم بر کیلوگرم به‌خود اختصاص داد. بیش‌ترین تعداد چین در بوته، تعداد غلاف در بوته و غلاف در مترمربع از تیمار 250 کیلوگرم در هکتار نیتروژن و کاربرد توأم پتاسیم و روی به‌ترتیب با 1/17 بار، 6/210 عدد و 1680 عدد حاصل شد. بالاترین تعداد دانه در غلاف و طول غلاف از تیمار 250 کیلوگرم نیتروژن و روی به‌ترتیب با 18 سانتی‌متر و 6/5 عدد حاصل شد. بیش‌ترین و کم‌ترین میزان وزن صد دانه به‌ترتیب تیمار کاربرد 300 کیلوگرم در هکتار نیتروژن و مصرف توأم پتاسیم و روی با 2/46 گرم و تیمار 250 کیلوگرم در هکتار نیتروژن و مصرف روی با 1/36 گرم به‌خود اختصاص داد. بیش‌ترین سطح عملکرد تر غلاف از تیمار مصرف 250 کیلوگرم در هکتار و کاربرد توأم پتاسیم و برگ‌پاشی روی با2/4306 کیلوگرم در هکتار حاصل گردید و کم‌ترین مقدار به تیمار مصرف 350 کیلوگرم در هکتار نیتروژن از منبع اوره با پوشش گوگردی و کاربرد پتاسیم با 6/2298 کیلوگرم در هکتار تخصیص یافت. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که مصرف توأمان پتاسیم و روی از اثرات منفی نیترات دانه تا حدود بسیار زیادی می‌کاهد و با آزمایش‌های بیش‌تر می‌توان به کشاورزان توصیه نمود که با مصرف هم‌زمان کود اوره و پتاسیم و روی علاوه‌بر افزایش عملکرد می‌توان از میزان نیترات دانه کاست.

محمد نصری
PDF
فلزات‌سنگين مانند آرسنيک، آهن، روي، سرب، کادميوم، کروم، مس، منگنز و نيکل در هواي شهر تهران از طريق استنشاق هواي آلوده وارد سيستم بدن انسان شده و مشکلاتي را براي شهروندان ايجاد خواهد کرد. تهران کلان شهري است که با مشکلات محیط‌زيستی آلودگي هوا روبروست. در ميان خيابان‌ها، معابر و بزرگراه‌هاي شهر تهران، خيابان انقلاب يکي از پرتردد‌ترين آن‌ها مي‌باشد. اين خيابان از ميدان انقلاب اسلامي‌شروع شده و تا ميدان امام حسين‌(ع) ادامه مي‌يابد. دستاورد نهايي اين تحقيق، ارائه نتايج سنجش ميزان فلزات‌سنگين در تاريخ بهمن‌ماه 1391 و خرداد 1392 شامل: آرسنيک، آهن، روي، سرب، کادميوم، کروم، مس، منگنز و نيکل در هواي خيابان انقلاب شهر تهران در قالب نمودار و نقشه‌هاي GIS مي‌باشد. نتايج نشان مي‌دهد غلظت اغلب فلزات اندازه‌گيري شده به‌جزء آرسنيک و کرم، در حد مجاز خطوط راهنماي سازمان بهداشت جهاني مي باشد و نيز نرخ آلودگي در کل مسير از ميدان انقلاب تا ميدان امام حسين در يک ميزان بوده و اختلاف ناچيزي در برخي نقاط مشاهده مي‌شود. البته نرخ آلودگي در چهارراه وليعصر به نسيت ساير نقاط قابل توجه است.
عیرضا نورپور, غلامرضا نبی بید هندی, آرش صدری جهانشاهی
PDF

پایش و تحلیل شرایط خشکسالی یکی از نیازهای اصلی مدیریت منابع‌آب است. با توجه به مشکلات کمّی نمودن ویژگی‌های خشکسالی مانند تداوم، شدت و بزرگی خشکسالی، شاخص‌های متعددی در دهه‌های اخیر توسعه پیدا نموده‌اند. یکی از محدودیت‌های شاخص‌های رایج مانند شاخص بارندگي استاندارد شده (SPI)۱ عدم لحاظ بیلان آب براساس میزان تبخیر و تعرّق می‌باشد. شاخص بارش- تبخیر و تعرّق استاندارد شده (SPEI)۲ براساس بارش و تبخیر و تعرّق پتانسیل، بیلان آب را در محاسبه شاخص خشکسالی لحاظ می‌نماید. هدف از این مطالعه بررسی خشكسالي هواشناسی با استفاده از شاخص بارش-تبخیر و تعرّق استاندارد شده در 10 ایستگاه هواشناسی سینوپتیک در گسترة اقليم‌های مختلف کشور و مقایسه با شاخص بارش استاندارد شده می‌باشد. به این منظور داده‌های بارش و دمای ماهانه ایستگاه‌ها در بازه زمانی 1975 الی 2007 تهیه و شاخص‌های خشکسالی محاسبه گردید. مقایسه براساس مقادیر شاخص‌ها و رده‌های خشکسالی انجام شد. نتایج نشان داد شاخص بارش استاندارد شده و شاخص بارش-تبخیر و تعرّق استاندارد شده دارای همبستگی معنی‌دار بوده اما شاخص بارش تبخیر و تعرّق استاندارد شده پاسخ سریع‌تری نسبت به خشکسالی داشته است. هم‌چنین با افزایش مقیاس زمانی تداوم خشکسالی افزایش می‌یابد. با توجه به اهمیت تبخیر و تعرّق در بیلان آب در مناطق خشک و نیمه‌خشک، شاخص بارش-تبخیر و تعرّق استاندارد شده می‌تواند به‌عنوان شاخصی مناسب در مطالعات خشکسالی مورد استفاده قرار گیرد که مطالعات بیشتر در مقیاس‌‌های زمانی و مکانی را نیاز دارد.

کاظم نصرتی
PDF

سيب‌زميني از مهمترين محصولات زراعي است و به‌دليل داشتن ارزش غذايي بالا محصول بسيار مهمي در تغذيه کشورهاي در حال توسعه جهان به‌شمار مي‌رود. قارچ‌هاي ميکوريزا با برقراري رابطه همزيستي با گياهان باعث افزايش رشد آن‌ها مي‌شوند. هدف از اين مطالعه شناسايي قارچ‌هاي ميکوريزايي همزيست گياه سيب‌زميني و بررسي تأثير آن‌ها بر پارامترهاي رويشي اين گياه است. به‌همين منظور سه نمونه مرکب خاک و ريشه، از ريزوسفر بوته‌هاي سيب‌زميني سه مزرعه واقع در اطراف شهر اردبيل جمع‌آوري گرديد. از اين نمونه‌ها چهار گونه قارچ، Glomus aggregatum، Claroideoglomus etunicatum، Funneliformis geosporum و Funneliformis mosseae شناسايي شد و به‌عنوان اينوکولوم اوليه براي تکثير قارچ‌ها کشت گلداني شدند. با استفاده از اينوکولوم به‌دست آمده، هر آزمايش با سه تيمار، عبارت از همراه با ميکوريزا، همراه با کود شيميايي و بدون ميکوريزا و کود شيميايي (شاهد) انجام شد. بررسي آماري پارامترهاي رويشي نشان داد گياهان روييده در خاک حاوي قارچ‌هاي ميکوريزايي نسبت‌به گياهان رشد يافته در خاک داراي کود شيميايي و نيز خاک شاهد، اختلاف معني‌داري از نظر میزان وزن خشک‌وتر کل گياه دارند. اين نتايج نشان داد که استفاده از فلور طبيعي براي تقويت خاک و رشد بهتر گياه بر کودهاي شيميايي برتري دارد و مي‌تواند در کشاورزي پايدار مد نظر قرار گيرد.

سحر رستمی هیر, حسین ریاحی, سیما زنگنه
PDF

اهمیت و جایگاه آب در حوزه‌های اقتصادی، انسانی، کشاورزی و صنعت بر هیچکس پوشیده نسیت. در این راستا به‌کارگیری روش‌های مبتنی بر آبیاری با آب‌های با کیفیت پایین مانند پساب یک راهکار عملی و مناسب می‌باشد. هم‌چنین پساب می‌تواند به‌عنوان یک منبع غنی از مواد معدنی و آلی به‌منظور حاصلخیز نمودن خاک قلمداد شود. در تحقیق حاضر به­منظور ارزیابی اثرات استفاده از پساب، فاضلاب تصفیه‌شده شهری کرمان بر روی خصوصیات شیمیایی خاک در قالب دو نوع روش آبیاری شیاری و قطره‌ای در قیاس با آبیاری با آب چاه مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. در این پژوهش دور آبیاری 6 روز و آبیاری به مدت 6 ماه انجام پذیرفت. نمونه‌برداری‌ها از قسمت میانی جوی و در دو عمق 0-30 و30-60 سانتی‌متر در چهار تیمار آبیاری شیاری با آب چاه، آبیاری شیاری با پساب، آبیاری قطره‌ای با آب چاه و آبیاری قطره‌ای با پساب در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی و در 3 تکرار صورت گرفت. نتایج نشان‌دهنده کاهش میزان اسیدیته، افزایش شوری، افزایش فسفر-فسفاتی، افزایش نیتروژن نیتراتی و افزایش تجمع فلزات‌سنگین خاک آبیاری شده با پساب در مقایسه با خاک آبیاری شده با آب چاه می‌باشد. هم‌چنین نتایج بیانگر افزایش تجمع فلزات‌سنگین در اعماق خاک با استفاده از شیوه آبیاری شیاری نسبت‌به آبیاری قطره‌ای است.

محمد ذونعمت کرمانی, رسول اسدی, یار محمد بای, پوریا میرزا زنجانی
PDF

گرمای حداکثری پالئوسن-ائوسن (PETM) یک حادثه آب و هوایی کوتاه‌مدت است که در حدود 56 میلیون سال قبل اثرات شدیدی بر اکوسیستم‌های زیستی جهانی بویژه نانوپلانکتون‌های آهکی داشته است. بررسی بقاياي فسیلی نانوپلانکتون‌های آهکی در توالی‌های رسوبی ته‌نشین شده‌ طی برهه مذکور در حوضه رسوبي زاگرس، حكايت از حضور مجموعه نانوفسیلی غنی متشکل از 112 گونه متعلق به 31 جنس دارد که ثبت پراكندگي و فراوانی آن‌ها در طول ستون سنگي حكايت از وقوع رخداد PETM در محل گذر پالئوسن-ائوسن در اين حوضه رسوبی دارد. این حادثه که  به‌دليل آزادسازی ناگهاني کربن از سیستم اقیانوس-اتمسفر در نتیجه کاهش pH، کم‌شدن عمق موازنه کربنات (CCD) و انحلال سنگ‌هاي آهكي رخ داده، بر دسترسی کربن برای فتوسنتز و آهکی شدن کوکولیتوفورها تأثیرگذار بوده است. هم‌چنین گرچه اسیدی‌شدن اقیانوس (به علت بالارفتن CO2 اتمسفری) بر فیزیولوژی موجودات اقيانوسي آهک‌ساز مهم تأثیرگذار بوده لیکن نژادها و گونه‌های مختلف کوکولیتوفورها پاسخ‌های آهك‌سازي متفاوتی نسبت‌به آن نشان داده‌اند که در فراوانی و تنوع جوامع نانوفسیلی منعکس است. نرخ پائين‌تر آزادسازی کربن در طول PETM در مقایسه با امروز، اسیدی‌شدن شدیدتری را در اقیانوس‌های امروزی محتمل مي‌سازد. به‌علاوه، آزادسازی Pg 2000~ کربن به اتمسفر در دویست سال آینده نهایتاً منجربه آزادسازی Pg 4000-2000 کربن اضافی از رسوبات اقيانوسي خواهد شد که به مراتب بيشتر از آن‌چه در PETM رخ داده، خواهد بود كه می‌تواند به‌عنوان بازخوردي مثبت، گرم‌شدن زمين را شتاب بيشتري بخشد.

آذین آهی فر, انوشیروان کنی, حسن امیری بختیار
PDF

باد از جمله عوامل اقلیمی می‌باشد که از گذشته مورد توجه معماران بوده است. در برخی از موارد وجود جریان‌های باد در فضاهای باز شهری، به تهویه طبیعی کمک می‌نماید. از سویی در برخی از موارد، وجود باد در این فضاها سبب بروز مزاحمت و عدم آسایش افراد خواهد شد. از این رو در هر اقلیم، طراحان با آگاهی از میزان و شرایط آسایش باد می‌توانند در مورد نحوه کنترل و نحوه استفاده از باد در فضاهای باز شهری، تصمیم‌گیری نمایند. در این مطالعه قصد داریم با تکیه بر انجام محاسبات بر روی داد‌ه‌های اقلیمی شهر اصفهان و مقایسه آن با معیارهای آسایش باد، میزان آسایش حاصل از وزش باد در فضاهای باز شهری را برای شهر اصفهان به‌دست آوریم. در این مطالعه از سه معیار بوفورت، برودت هوا و پن واردن برای سنجش مطلوبت بادها استفاده شده است. نتایج حاصل از این مطالعه نشان می‌دهد که جریان باد تنها در ماه دی می‌تواند آسایش افراد در فضاهای باز شهری را مختل نماید و در طراحی فضاهای باز باید از شدت آن کاست. از سویی در ماه‌های خرداد، تیر و مرداد در صورت تقویت جریان باد در فضاهای باز تا سقف 6 متر بر ثانیه، آسایش ارتقاء خواهد یافت. باد در سایر فصل‌های سال وضعیتی مطلوب داشته و باعث آسایش خواهد شد از این رو طراحی این فضاها باید به‌گونه‌ایی باشد که جریان باد در این ماه‌ها در فضاهای باز و معابر، حفظ گردد.

سید حمیدرضا روضاتی, عبدالحمید قنبران
PDF

بر طبق آمارهای جهانی، بیماری زوال عقل، به‌عنوان بحرانی‌ترین معضل قرن 21، درصد بالایی از هزینه جوامع را به‌خود اختصاص داده است. این در حالی است که با توجه به روند رو به رشد جمعیت سالمند در کشور، توجهی همه جانبه به مشکلات این بیماری مورد نیاز است و از آن‏جا که بخشی از این رسالت بر عهده متخصصان شهرسازی و معماری است، بنابراین باید با ایجاد فضاهای شهری مناسب، بیماران را به حضور در فضاهای شهری تشویق کرد و در واقع مانع از انزواطلبی بیماران در خانه شد. در نتیجه "محیط" عاملی مهم در دستیابی به این هدف محسوب می‌گردد. در این پژوهش، پس از بررسی مفاهیم طراحی شهری و فضاهای شهری و کیفیت، ویژگی‌های بیماران روانی به‌ویژه مبتلایان به زوال عقل و نیازهای آنان مورد بررسی قرارگرفته و به‌ضرورت توجه به روان‌شناسی محیطی در راستای تأمین این نیازها در فضاهای شهری پرداخته شده و در نهایت مؤثرترین مؤلفه‌های کیفی محیط و راهبردهای اجرایی نمودن آن‌ها، جهت حضور مبتلایان به زوال عقل جهت طراحی فضاهای شهری پیشنهاد شده تا دستیابی به عرصه‌ای مطلوب جهت پاسخگویی به نیازهای آن‌ها فراهم آید.

فاطمه مقیمی, مهران علی الحسابی
PDF