دوره 12, شماره 3

پاییز 1393

فهرست مطالب

علوم پایه

مدل‌سازی آلاینده‌های هوا کمک شایانی به درک درست از علل و گستره مشکل آلودگی هوا نموده و برای وضع قوانین صحیح و اتخاذ سیاست‌های کنترلی مناسب جهت بهبود کیفیت هوا ضروری می‌باشد. هدف این تحقیق مدل‌سازی سطح غلظت آلاینده CO در کشور ایران بر اثر انتشار منابع آلاینده این کشور بوده‌است. مدل‌سازی برای دو هفته با نوسانات آب و هوایی کم و زیاد در فصل زمستان انجام شده ‌است. مدل مورد استفاده در این مطالعه مدل CMAQ می‌باشد که یکی از مد‌ل‌های جامع جابجایی آلاینده‌ها و واکنش شیمیایی اتمسفر می‌باشد. از ورودی­های این مدل وضعیت هواشناسی و جوی منطقه است که این پارامترها توسط مدل هواشناسی WRF آنالیز و وارد مدل CMAQ می‌شود. نتایج مدل نشان‌دهنده­ توانایی مدل در براورد نوسانات CO بر اساس پارامترهای هواشناسی است اما سطح نتایج مدل کم‌تر از داده‌های اندازه‌گیری بوده که می‌توان این اختلاف سطح را به کیفیت پایین داده‌های انتشار و شبکه درشت بکار رفته نسبت داد. مقایسه نتایج دو هفته مورد بررسی بیان‌گر دقت بالاتر نتایج در هفته دارای تغییرات آب و هوایی کم‌تر است. از نتایج مدل حاصله می‌توان جهت تحقیقات آینده، مدل‌سازی با دقت بالاتر، پیش‌بینی غلظت آلاینده‌ها و تدوین راه‌کار­های کاهش آلاینده‌ها استفاده نمود.

محمد حسن محقق, نوشین دانش پژوه, هستی فرخ زاد, محمد ارحامی
PDF

دسته‌بندی هواویزهای جوی یکی از مباحث مهم در سنجش از دور هواویزها توسط ابزارهای فضابرد و هوابرد و زمین‌پایه است. تابع فازی قطبیده هواویزها معیاری از قطبش نور پراکنده‌شده خورشید توسط ذرات مایع یا جامد معلق در جو زمین است. در این مقاله توانایی دسته‌بندی هواویزهای جوی توسط پارامتر تابع فازی قطبیده برای جو شهر زنجان بررسی می‌شود. برای این کار، پارامترهای عمق اپتیکی هواویزها، نمای آنگستروم، سپیدایی پراکندگی تک‌باره و تابع فازی قطبیده هواویزها بررسی می‌شود. عمق‌اپتیکی هواویزها معیاری از میزان ذرات هواویزها در ستون قائم از جو زمین است. نمای آنگستروم معیاری کیفی از اندازه ذرات غالب در جو است که از داده‌های عمق اپتیکی هواویزها در سه طول‌ موج به‌دست می‌آید. سپیدایی پراکندگی تک‌باره معیاری از جذب ذرات هواویز جوی را نشان می‌دهد. تابع فازی قطبیده نیز معیاری از میزان قطبش خطی نور پراکنده‌شده از ذرات هواویز را نشان می‌دهد. این پارامترها از اندازه‌گیری شیدسنج خورشیدی قطبیده CE318-2 در بازه زمانی بهمن ۱۳۸۸ تا دی ۱۳۹۱ استخراج می‌شوند. نتایج نشان می‌دهند، بیشینه مقدار تابع فازی قطبیده همبستگی خطی بسیار خوبی (95/0=R) با پارامتر نمای آنگستروم دارد. هم‌چنین این پارامتر همبستگی خطی منفی ‌(76/0-=Rو 33/0- =R) به‌ترتیب با عمق اپتیکی هواویزها و سپیدایی پراکندگی تک‌باره دارد. بنابراین پارامتر تابع فازی قطبیده توانایی دسته‌بندی هواویزهای شهری-صنعتی که در ناحیه‌ کمربند غباری قرار دارند، را دارد.

علی بیات, حمیدرضا خالصی فرد, امیر معصومی
PDF

شاخص کیفیت خاک به کمّی کردن وضعیت خاک‌ها در کاربری‌های مختلف کمک می‌کند. هدف از این پژوهش، ارائه روشی نوین در زمینه یکی از چالش­‌های مهم محیط‌زیستی، یعنی مکان‌یابی خاک‌چال‌های دفن زباله‌های جامد شهری بر پایه تعیین شاخص کیفیت خاک بود. به‌دین منظور پس از بسط روش پیشنهادی، این روش برای انتخاب مکان مناسب دفن زباله‌های جامد شهر مرودشت به‌کار رفت. برای تعیین شاخص کیفیت خاک، نخست وظایف خاک در کاربری خاک‌چال تعیین شد که شامل چهار وظیفه ماده پوششی زباله‌ها، محیط و محفظه دریافت آن‌ها، محیط تجدید و نوسازی و سرانجام پوشش نهایی خاک‌چال بود. سپس برای هر یک از این وظایف، معیارهای مناسب قابل استخراج از واحدهای نقشه خاک تعریف شد. پس از استانداردسازی معیارها، وزن‌دهی آن‌ها به‌روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی انجام گرفت. با جمع‌بندی معیارهای استاندارد شده وزن‌دار، شاخص کیفیت خاک در هر واحد نقشه به‌دست آمد. نتایج روش پیشنهادی نشان داد که نزدیک به 8000 هکتار از واحدهای اراضی اطراف مرودشت برای اختصاص به خاک‌چال مناسب هستند که موقعیت این اراضی با نتایج حاصل از روش­های رایج محیط‌زیستی، یکسان است. لیکن در روش پیشنهاد شده تعداد معیارها کم‌تر بوده و زمان و هزینه کم‌تری صرف مکان‌یابی می‌شود. افزون بر این، ارزش خاک برای کاربری‌های سودمندتر مانند کشاورزی نیز در نظر گرفته خواهد‌شد.

مهناز اسکندری, مهدیl همایی, امین فلامکی
PDF

نتایج به‌دست آمده از آزمون آلایندگی همراه، به‌دلیل قرارگیری خودرو در شرایط واقعی رانندگی، بسیار قابل اطمینان‌تر از آزمون شاسی دینامومتر با سیکل‌های اروپا یا دیگر سیکل‌هایی است که تطابق آن‌ها با شرایط رانندگی ایران بررسی نشده‌است. در آزمون همراه دبی جرمی گازهای خروجی اگزوز و درصد حجمی آلاینده‌ها به‌صورت لحظه‌ای اندازه‌گیری می‌شود. این‌دو ممکن است در یک نقطه از مسیر موتور تا اگزوز یا هرکدام در نقطه‌ای مجزا اندازه‌گیری شود. در حالت اول دبی جرمی و مقادیر آلایندگی در هرلحظه متناظرند ولی در حالت دوم نیاز است که داده‌ها هم‌زمان شوند و اولین قدم در تحلیل داده نیز تعیین دبی جرمی متناظر با درصد حجمی آلاینده‌هاست. مناسب‌ترین روش هم‌زمان‌سازی استفاده از رابطه مستقیم NOx و فشار مطلق راه‌گاه ورودی موتور می‌باشد. عدم استفاده از الگوریتم‌های هم‌زمان‌سازی موجب بروز خطا به بزرگی سی‌درصد در ضرایب انتشار محاسبه‌شده، می‌شود. اطمینان از پوشش کلیة شرایط ترافیکی شهر در فرایند آزمون همراه ضروریست؛ لذا هر خودرو در مسیرهایی با سطح ترافیک و شیب مختلف، در دو حالت بدون کولر و کولردار آزمایش شده‌است. در نهایت ضرایب انتشار برای هر خودرو در شرایط ترافیکی مختلف بیان‌شده و اثر مواردی چون شیب و وضعیت کولر به‌صورت یک ضریب تصحیح در ضرایب انتشار مرجع لحاظ گردیده‌است.

 

احسان بنی طالبی, وحید حسینی
PDF

دست‌یابی ‌به رقابت‌پذیری، از دیدگاه بسیاری ‌از صاحب‌نظران مانند مایکل‌پورتر، مستلزم به‌کارگیری نوع‌ خاصی از الگوهای‌توسعه‌فضایی ازجمله‌"خوشه‌ای‌شدن"، به‌عنوان یک ابزار‌سیاست‌گذاری است؛ با این خردمایه که براساس مدل‌های مارشال‌-‌رومر، پورتر و جیکوبز، هم‌جواری شرط اصلی برای انتقال‌دانش(شکل‌گیری‌سرریزهای‌دانشی)،  تسهیل تولید نوآوری و در نتیجه رقابت‌پذیری است. لیکن پذیرفتن بی‌قیدوشرط ابزار سیاست‌گذاری"خوشه‌"، به‌منظور دست‌یابی به رقابت‌پذیری و تعمیم آن به کلیه‌ بسترها بی‌توجه به مسیرهای تاریخی، اقتصادی، نهادی و جغرافیایی پیموده شده ناممکن و غیرموجه خواهد بود؛ براین اساس فرض پژوهش پیش‌رو، بر آن قرار داده شده که جغرافیای رقابت‌پذیری تنها در شرایطی، بسته به دو عامل‌(1) نوع منبع‌دانشی مورداستفاده برای دست‌یابی به نوآوری ‌و‌ (2) نوع‌میان‌کنش واحدهای‌فعالیتی برای دست‌یابی به رقابت‌پذیری، تابعی از هم‌جواری‌کالبدی است. این‌که تا چه‌اندازه و در چه  ‌شرایطی واحدهای ‌رقابت‌پذیر وابسته‌به تجمع‌مکانی‌اند و آیا این تجمع‌ها از الگوی ‌توسعه‌ ‌خوشه‌ای پیروی می‌کند، پرسشی است که این پژوهش به محوریت آن شکل‌گرفته‌است. دراین‌رابطه پس از انجام مصاحبه‌های‌ عمیق با مدیران ‌واحدهای ‌فعالیتی رقابت‌پذیر، در خصوص ‌ترجیحات‌مکان‌گزینی، نوع منبع‌دانشی مورد استفاده و ویژگی ‌و‌ هدف از میان‌کنش‌های برقرار با سایر واحدهای فعالیتی، با استفاده‌از مدل‌سازی ‌معادلات ‌ساختاری و براساس داده‌های‌تجربی و آماری گردآوری شده، به استخراج برازنده‌ترین بیانیه‌ و چارچوب‌‌نظری توسعه‌ی‌فضایی رقابت‌پذیری با توجه به شرایط خاص بستر منطقه‌‌کلان‌شهری ‌تهران پرداخته خواهدشد؛ به‌علاوه  تحلیل‌های فضایی نقشه‌ای نیز در تشخیص تمایل واحدها به نوع خاصی از الگوهای‌مکان‌گزینی مورداستفاده قرارخواهد گرفت. برون‌داد این مطالعات ارائه‌ چارچوب‌سیاست‌گذاری‌توسعه‌ی‌فضایی‌رقابت‌پذیری کلان‌شهر تهران خواهد بود که به‌عنوان راهنمای عمل موثری در زمینه‌ تشخیص کارآمدی و سودمندی سیاست‌های توسعه فضایی برای تسهیل رقابت‌پذیری کلان‌شهر تهران به تفکیک رژیم‌های فعالیتی مختلف به‌شمار‌می‌آید. این چارچوب نشان‌دهنده‌ آن است که کارکرد رقابتی کلیه‌ی فعالیت‌ها همواره از خوشه‌‌ای‌شدن حاصل ‌نمی‌شود و برخی از فعالیت‌های‌رقابت‌پذیر با خوشه‌ها (پیوندهای میان‌بخشی) مرتبط ‌نیستند. برخی دیگر نیز تنها وابسته‌ به مکانی‌خاص بوده و برخی فارغ از قید مکان هستند.

محمدحسین شریف زادگان, سحر ندایی طوسی
PDF

منطقه بندرعباس در استان هرمزگان داراي چشمه‌هاي آب گرم متعددي است. اين چشمه‌ها از نظر ساختاري در زون زاگرس چين‌خورده و در سنگ‌هاي آهكي متعلق به كرتاسه تا ميوسن قرار دارند. نمونه‌برداري از آب چهارچشمه آب گرم و يك چشمه آب سرد، در دو نوبت فروردين و شهريورماه 1392، جهت بررسي زمين‌شيمي محيط‌زيستی آن‌ها انجام گرديد. درجه حرارت آب، pH،Eh  و هدايت‌الكتريكي در مظهر چشمه‌ها اندازه‌گيري شدند. تجزیه شيميايي آب چشمه‌ها جهت تعيين غلظت عناصر اصلي و جزئي با روش ICP-OES انجام گرديد. عناصري از قبيل جيوه، آرسنيك، بيسموت و آنتيموان با روش فلوئورسانس اتمی و با دقت ppb اندازه‌گيري شد. غلظت عناصر جزئي در آب چشمه‌ها بيش از حد مجاز استاندارد محيط‌زيستی است. غلظت اورانيوم، توريوم و عناصر نادر خاكي در آب چشمه‌ها بالا مي‌باشد. مطالعات هيدروژئوشيميايي بيان‌گر غلظت بالاي كلرايد در آب چشمه‌ها است. تيپ و رخساره چشمه‌هاي آب گرم و آب سرد از نوع كلروره سديك است و به صورت جوششي همراه با گاز H2S از زمين خارج مي‌شوند. منشاء‌يابي چشمه‌هاي گرم بندرعباس نشان داده‌است كه اين چشمه‌ها از يك مخزن هيدروترمال قديمي منشاء گرفته و غلظت بالاي كلرايد، نشان‌دهنده عميق بودن اين مخزن مي‌باشد.

 

گیتی فیروزی, محمد يزدی, پدرام ناوی, آیدا بیاتی
PDF

اهواز به عنوان کانون مرکزی جنوب غربی ایران، تحت تأثیر طوفان‌های گردو غبار خاورمیانه‌ای نشأت‌گرفته از عراق، عربستان سعودی، اردن، سوریه و همچنین آفریقا قرارگرفته است. هدف اصلی از این مطالعه بررسی میزان غلظت فلزات سنگین موجود در PM10 در طی روزهای عادی و گردو غباری در شهر اهواز بود. یک دستگاه نمونه‌بردار با حجم بالا برای جمع‌آوری نمونه از یک منطقه پرترافیک شهری انتخاب گردید. نتایج نشان داد که در طول روزهای گردو غباری متوسط غلظت PM10 در فصل بهار و تابستان به ترتیب 300 و 278 و در روزهای عادی به ترتیب 145 و126 میکروگرم در متر‌مکعب بود. محاسبات فاکتور غنی‌سازی نشان داد که فلز آلومینیوم با فاکتور غنی‌سازی پایین دارای منشأ زمینی بوده درحالی‌که فلز روی و سرب با میزان فاکتور غنی‌سازی بالا ریشه در منابع انسان ساخت مانند حمل‌ونقل و انتشارات صنعتی داشتند. در طول دوره مطالعه غلظت PM10 بالاتر از مقادیر استاندارد بود.

غلامرضا گودرزی, نادعلی علوی بختیاروند, محمد شیرمردی, محمد حیدری فارسانی, کامبیز احمدی انگالی, الهه زلقی, مهدی وثوقی نیری
PDF
پدیده گرد و غبار یکی از مخاطرات اقلیمی و زیست‌محیطی مهم در مناطق خشک تا نیمه‌خشک می‌باشد که زیان‌های جانی و مالی فراوانی برای انسان به‌همراه دارد. این مطالعه به‌منظور مقایسه غلظت فلزات‌سنگین در نمونه‌های خاک با گرد و غبار و نیز شناسایی منابع احتمالی فلزات‌سنگین موجود در گرد و غبار شهر کرمان صورت پذیرفت. بدین منظور طی ماه‌های اردیبهشت تا آبان 1391 در 35 نقطه از کرمان، مجموعاً 245 نمونه گرد و غبار با استفاده از تله‌های شیشه‌ای جمع‌آوری گردید. هم‌چنین جهت مقایسه نتایج گرد و غبار اتمسفری با خاک، 60 نمونه خاک سطحی (cm10-0) از مناطق برون شهری و 35 نمونه خاک از مناطق درون شهری کرمان تهیه شد. پس از آماده‌سازی نمونه‌ها، غلظت کل فلزات‌سنگین مس، سرب، روی، نیکل و منگنز بعد از هضم با اسید نیتریک 6 نرمال توسط دستگاه جذب‌اتمی اندازه‌گیری شد. هم‌چنین تحلیل خوشه‌ای و تحلیل اجزای اصلی روی نتایج صورت پذیرفت و منابع احتمالی فلزات‌سنگین در گرد و غبار شناسایی گردید. نتایج نشان داد که میزان غلظت عناصر در نمونه‌های گرد و غبار اتمسفری بیش از مقادیر خاکی است که حاکی از تأثیر عوامل انسانی است. هم‌چنین مشخص گردید که بین فلزات مس، سرب، روی و هم‌چنین مس، منگنز، نیکل همبستگی بالایی وجود دارد که نشان می‌دهد منبع این دو گروه فلزات متفاوت می‌باشد. هم‌چنین انجام تجزیه و تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) و تحلیل خوشه‌ای (CA)، این نتیجه را تأیید کرد و مشخص گردید که فلزات نیکل و منگنز منشاء طبیعی و فلزات مس، سرب و روی منشاء انسانی دارند. با‌ توجه به این‌که نقش اقدامات انسانی در افزایش غلظت آلاینده‌ها آشکار است، لازم است تا با اقدامات مدیریتی مناسب میزان تولید آلاینده‌ها در کارخانجات و صنایع مختلف کاهش یابد.
فریبا جعفری, حسین خادمی
PDF
ویتاین دی یکی از مواد ضروری در فرآیندهای متابولیکی و فیزيولوژیکی در بدن انسان می باشد. 25 هیدروکسی ویتامین D حساس نرین شاخص وضعیت ویتامین D و بازتاب مصرف آن در رژیم غذایی و تولید پوست است. با در نظر گرفتن اهمیت ویتامین D  در بدن به ويژه در زنان باردار و نوزادانشان این مطالعه به منظور بررسی اثر آلودگی هوا با سرم 25 هیدروکسی ویتامین D در زنان باردار و خون بندناف نوزادان در اصفهان انجام شد.این مطالعه مقطعی در سال 1391 در اصفهان بر روی 100 زن باردار و فرزندانشان انجام شد و برای بررسی شاخص کیفیت هوا از اطلاعات استگاه های سنجش آلودگی هوا استفاده شد. میزان اشعه ماورا بنفش و سرم 25 هیدروکسی ویتامین D  در نواحی با بالاترین آلودگی به طور محسوس پایین ترین بود و آنالیز رگرسیون چندگانه نشان داد که میزان شاخص کیفیت هوا با سرم 25 هیدروکسی ویتامین D ارتباط معکوس و معنی دار داشت.
رویا کلیشادی, پریناز پورصفا, فائزه شریفی قزوینی
PDF

در این تحقیق، میزان هزینه‌‌های خارجی ناشی از آلودگی هوای کلان‌شهر تهران در سال 1390 برای آلاینده‌های CO، SO2، NOx و PM برآورد شده‌است. به این‌منظور ابتدا با استفاده از رویکرد بالا به پایین میزان انتشار چهار آلاینده ذکر شده ناشی از مصرف فراورده‌های نفتی، گاز مایع و سوخت گازطبیعی از بخش‌های حمل و نقل، صنعت، خانگی و تجاری، ارتش و ادارات و هم‌چنین نیروگاه و پالایشگاه برآورد شده‌است. سپس هزینه‌های خارجی ناشی از این انتشار براساس قیمت‌های ارائه شده در مطالعه بانک جهانی و سازمان حفاظت محیط‌زیست ایران در سال 1381، از دیدگاه‌های مختلف محاسبه شده‌است. نتایج نشان می‌دهد که هزینه‌‌های خارجی ناشی از آلودگی هوای چهار آلاینده ذکر شده برای کلان‌شهر تهران در سال 1390 مبلغی در حدود 06/18هزارمیلیاردریال (براساس قیمت‌های ثابت 1381) می‌باشد. بیش‌ترین هزینه خارجی از دیدگاه آلاینده‌ها مربوط به آلاینده PM با سهم 83درصد و از دیدگاه بخش‌های تولید‌کننده آلاینده‌ها، مربوط به بخش حمل و نقل با سهم 94درصد و از دیدگاه سوخت مصرفی مربوط به فرآورده نفت‌گاز با سهم 72درصد می‌باشد. هم‌چنین مجموع هزینه‌های‌ خارجی آلودگی هوای ناشی از این چهار آلاینده 18/0 درصد از تولید ناخالص داخلی ایران و 71/0درصد از تولید ناخالص تهران برآورد شد. در این تحقیق از روش Cost Plus جهت واقعی‌سازی هزینه‌های خارجی با دو رویکرد نرخ تورم و نرخ ارز استفاده شده‌است که در رویکرد اول هزینه‌های خارجی 88/24هزارمیلیاردریال و در رویکرد دوم 74/66هزارمیلیاردریال برآورد شده‌است.

وحید اصفهانیان, محمودرضا مومنی, کامران ماهوتچی سعید, خسرو اشرفی, سید علی بدیعی
PDF

در این تحقیق عملکرد سیستم مدل‌سازی WRF/CAMx در پیش‌بینی غلظت آلاینده‌های گازی اولیه و ثانویه بر روی منطقه تهران مورد بررسی قرار گرفته‌است. هدف اصلی در این تحقیق، بررسی میزان تأثیرگذاری شرایط اولیه و مرزی استفاده‌شده برای گونه‌های آلاینده‌های مختلف، در پیش‌بینی و محاسبه غلظت آلاینده‌ها بوده‌است. به‌همین جهت مدل در دو حالت به‌ازای استفاده از شرایط مرزی متفاوت مورد اجرا قرار گرفته و به‌منظور صحت‌سنجی نتایج مدل در هر دو حالت اجرا، با اندازه‌گیری‌های غلظت آلاینده‌ها در ایستگاه‌های پایش موجود در شهر تهران مورد مقایسه قرار گرفته‌است. نتایج نشان‌دهنده تأثیر قابل توجه شرایط اولیه و مرزی در نتایج مدل‌سازی و محاسبه غلظت آلاینده‌ها می‌باشد. در هنگام استفاده از شرایط اولیه و مرزی ثابت صفر، مدل CAMx عملکرد ضعیفی در محاسبه غلظت آلاینده‌ها و ماکزیمم روزانه غلظت آلاینده‌ها خصوصا برای آلاینده‌های NO2 و O3 که عمدتاً در اثر واکنش‌های شیمیایی در اتمسفر تولید می‌‌شوند، نشان داده‌است. اما استفاده از داده‌های مدل MOZART جهت آماده‌سازی شرایط اولیه و مرزی، سبب بهبود عملکرد مدل در مدل‌سازی ماکزیمم غلظت روزانه آلاینده‌های مختلف شده‌است.

حسین شهبازی, وحید حسینی, یوسف رشیدی
PDF

مشکلات بهداشتی مرتبط با مواجهه آلودگی هوا اغلب موجب تحمل هزینه‌ها در مراقبت بهداشتی، غیبت از کار و از دست دادن شغل، موارد حادتری مانند ناتوانی‌های دائمی و مرگ می‌شود. شهر تبریز به‌دلیل وجود بسیاری از کارخانجات بزرگ صنعتی در آن و ورود بیش از ظرفیت خودروهای جدید به چرخه تردد شهری، به‌عنوان یکی از آلوده‌ترین شهرهای کشور به‌شمار می‌رود. لذا در این مطالعه سعی بر این است که کمّی‌سازی و مقايسه  اثرات بهداشتي آلاينده  SO2هوای شهر تبریز، انجام پذیرد. اطلاعات اخذ شده از سازمان محيط‌زيست و سازمان هواشناسي در برگیرنده داده‌های مربوط به 6 ایستگاه سنجش آلودگی هوای موجود در شهر تبریز در دوره 12ماهه از ابتدای فروردین تا آخر اسفند سال 1390 می‌باشد. در مرحله بعد اين داده‌ها توسط نرم افزار اکسل تصحیح دما و فشار، برنامه نویسی، پردازش (میانگین) و فیلترکردن، و پردازش نهایی گرديد و داده‌هاي پردازش‌شده به مدل AIRQ داده‌شد. تجمعی تعداد موارد مرگ برای آلاینده   SO2در شهر تبريز  108نفر می‌باشد. تعداد موارد مرگ قلبی عروقی منتسب‌به SO2، 105نفر برآورد گردیده‌است. به‌ازاء هر μg/m310 افزایش غلظت SO2، میزان خطر مرگ قلبی عروقی 8/0درصد افزایش می‌یابد. تجمعی تعداد موارد مرگ تنفسی برای آلاینده SO2 در شهر تبريز 17نفر می‌باشد. تجمعی تعداد موارد برای سکته حاد قلبی برای آلاینده SO2، 22نفر و تجمعی تعداد برآوردشده مراجعه به بیمارستان به‌علت  COPD ناشی از تماس با غلظت بالای μg/m3 10، SO2 حدود 12نفر می‌باشد.

پیمان طالبی پور, احمد جنیدی جعفری, فریده عتابی
PDF