بررسی اهلیسازی و استقرار گونه مرتعی بومی ملیکا( Melica persica ) برای استفاده در فضای سبز شهری

الهام نصرآبادی, محمد فرزام, منصور مصداقی, حامد علی لبافیان

چکیده


سابقه و هدف: با توجه به کمبود آب و قرار گرفتن ایران در کمربند خشکی، هزینه‌های نگهداری فضای سبز در ایران بسیار زیاد است. بیشتر گیاهان کاشته‌شده در فضای سبز شهری ایران غیربومی و پرمصرف هستند. در مقابل، گونه‌های بومی ضمن دارا بودن سازگاری‌های بیشتر به شرایـط خاک و نوسـانات دمایـی، نیاز آبی بسیار کمتری نیـز دارند. این پژوهش با هـدف اهلی‌سازی گونه گیـاهی ملیکا(Melica persica) ، بومی کوهستان‌های اطراف شهر مشهد، انجام شد.

مواد و روش‌ها: این گیاه به دلیل بومی بودن و زیبایی گل‌آذین و فرم رویشی مورد توجه قرار گرفت.  بذرها در اواخر خردادماه 1393 از روستای دهبار (طول جغرافیایی 59 درجه و 17 دقیقه و 23 ثانیه شرقی و عرض جغرافیایی 36 درجه و 15 دقیقه و 04 ثانیه شمالی و در فاصله 14 کیلومتری جنوب شهرستان طرقبه-شاندیز) جمع‌آوری و به سه روش کشت در پتری‌دیش (دمای ºC23-ºC27)، کشت گلدانی در فضای گلخانه و کشت مستقیم در زمین با طرح آزمایشی کاملا تصادفی کاشته شد.

نتایج و بحث: درصد جوانه‌زنی و سبز شدن در این سه روش به ترتیب 96، 5/58 و 5/25 بود. اندازه‌گیری استقرار و ماندگاری نهال‌ها در ماه‌های فروردین تا شهریور بررسی شد. فنولوژی در دو سال پیاپی 1393 و 1394 در عرصه طبیعی و نیز در دو روش کشت گلدانی و مستقیم در ایستگاه غدیر مشهد ثبت شد. در سال‌های مختلف 1393 و 1394 با توجه به نوسان درجه حرارت هوا ، دوره یا تعداد روز برای هر مرحله متغیر است که پایه‌ها در روش‌های مختلف در هر یک از مراحل غنچه‌دهی، گل‌دهی و بذردهی تقریباً درجه روز رشد GDD یکسانی دریافت کردند و میزان انرژی گرمایی مورد نیاز هر مرحله فنولوژیکی در سال‌های مختلف تقریباً ثابت بود. فقط در مورد کشت گلدانی وکشت مستقیم تفاوت زیادی در درجه حرارت کسب‌شده در مرحله اول وجود داشت که می‌توانست به دلیل شرایط کشت و شرایط اولیه محیطی متفاوت باشد. نتایج نشان داد که عوامل محیطی از جمله دما، بارندگی و رطوبت محیط می‌توانند در تاریخ بروز این پدیده‌ها تأثیرگذار، و در تأخیر، تعجیل یا توقف و حذف بروز یک پدیده زیستی مؤثر باشند. نکته مهمی که در ثبت فنولوژی گونه ملیکا در طبیعت و در محیط کشت دیده شد این بود که گونه‌ها در طبیعت نهایتاً تا اواخر مرداد پایدار بودند و بعد از آن اثر ناچیزی از آنها در طبیعت بود ولی در زمین غدیر واقع در بلوار فرودگاه گیاهان مرحله خواب موقت داشتند و سپس دوباره شروع به خوشه‌دهی، گل‌دهی و بذردهی کردند و در نهایت تا اوایل آذرماه پایدار بودند. هرچه بارندگی بیشتر باشد و آب بیشتری در اختیار گیاه قرار گیرد گیاهان از شادابی بیشتری برخوردارند و باعث طولانی‌تر شدن دوره رشد گیاهان شده و گیاهان رشد زایشی و رویشی طولانی‌تری دارند.

نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان‌دهنده قابلیت اهلی‌ شدن گیاه ملیکا برای کاشت در فضای‌ سبز شهر مشهد است. گونه ملیکا به خاطر فرمی که دارد می‌تواند برای منظرهای کوهستانی و باغ‌های صخره‌ای مناسب باشد و روش مورد قبول برای کشت و تکثیر این گونه، کشت گلدانی (کشت در فضای گلخانه و سپس انتقال به عرصه) است که درصد سبزشدن، استقرار و زنده‌مانی خوبی داشت و برای فصل‌های بهار و تابستان و پاییز زیبایی دارد.

سابقه و هدف: با توجه به کمبود آب و قرار گرفتن ایران در کمربند خشکی، هزینه‌های نگهداری فضای سبز در ایران بسیار زیاد است. بیشتر گیاهان کاشته‌شده در فضای سبز شهری ایران غیربومی و پرمصرف هستند. در مقابل، گونه‌های بومی ضمن دارا بودن سازگاری‌های بیشتر به شرایـط خاک و نوسـانات دمایـی، نیاز آبی بسیار کمتری نیـز دارند. این پژوهش با هـدف اهلی‌سازی گونه گیـاهی ملیکا(Melica persica) ، بومی کوهستان‌های اطراف شهر مشهد، انجام شد.

مواد و روش‌ها: این گیاه به دلیل بومی بودن و زیبایی گل‌آذین و فرم رویشی مورد توجه قرار گرفت.  بذرها در اواخر خردادماه 1393 از روستای دهبار (طول جغرافیایی 59 درجه و 17 دقیقه و 23 ثانیه شرقی و عرض جغرافیایی 36 درجه و 15 دقیقه و 04 ثانیه شمالی و در فاصله 14 کیلومتری جنوب شهرستان طرقبه-شاندیز) جمع‌آوری و به سه روش کشت در پتری‌دیش (دمای ºC23-ºC27)، کشت گلدانی در فضای گلخانه و کشت مستقیم در زمین با طرح آزمایشی کاملا تصادفی کاشته شد.

نتایج و بحث: درصد جوانه‌زنی و سبز شدن در این سه روش به ترتیب 96، 5/58 و 5/25 بود. اندازه‌گیری استقرار و ماندگاری نهال‌ها در ماه‌های فروردین تا شهریور بررسی شد. فنولوژی در دو سال پیاپی 1393 و 1394 در عرصه طبیعی و نیز در دو روش کشت گلدانی و مستقیم در ایستگاه غدیر مشهد ثبت شد. در سال‌های مختلف 1393 و 1394 با توجه به نوسان درجه حرارت هوا ، دوره یا تعداد روز برای هر مرحله متغیر است که پایه‌ها در روش‌های مختلف در هر یک از مراحل غنچه‌دهی، گل‌دهی و بذردهی تقریباً درجه روز رشد GDD یکسانی دریافت کردند و میزان انرژی گرمایی مورد نیاز هر مرحله فنولوژیکی در سال‌های مختلف تقریباً ثابت بود. فقط در مورد کشت گلدانی وکشت مستقیم تفاوت زیادی در درجه حرارت کسب‌شده در مرحله اول وجود داشت که می‌توانست به دلیل شرایط کشت و شرایط اولیه محیطی متفاوت باشد. نتایج نشان داد که عوامل محیطی از جمله دما، بارندگی و رطوبت محیط می‌توانند در تاریخ بروز این پدیده‌ها تأثیرگذار، و در تأخیر، تعجیل یا توقف و حذف بروز یک پدیده زیستی مؤثر باشند. نکته مهمی که در ثبت فنولوژی گونه ملیکا در طبیعت و در محیط کشت دیده شد این بود که گونه‌ها در طبیعت نهایتاً تا اواخر مرداد پایدار بودند و بعد از آن اثر ناچیزی از آنها در طبیعت بود ولی در زمین غدیر واقع در بلوار فرودگاه گیاهان مرحله خواب موقت داشتند و سپس دوباره شروع به خوشه‌دهی، گل‌دهی و بذردهی کردند و در نهایت تا اوایل آذرماه پایدار بودند. هرچه بارندگی بیشتر باشد و آب بیشتری در اختیار گیاه قرار گیرد گیاهان از شادابی بیشتری برخوردارند و باعث طولانی‌تر شدن دوره رشد گیاهان شده و گیاهان رشد زایشی و رویشی طولانی‌تری دارند.

نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان‌دهنده قابلیت اهلی‌ شدن گیاه ملیکا برای کاشت در فضای‌ سبز شهر مشهد است. گونه ملیکا به خاطر فرمی که دارد می‌تواند برای منظرهای کوهستانی و باغ‌های صخره‌ای مناسب باشد و روش مورد قبول برای کشت و تکثیر این گونه، کشت گلدانی (کشت در فضای گلخانه و سپس انتقال به عرصه) است که درصد سبزشدن، استقرار و زنده‌مانی خوبی داشت و برای فصل‌های بهار و تابستان و پاییز زیبایی دارد.


واژگان کلیدی


منظرسازی بومی، مقاوم به خشکی، طراحی منظر، سازگاری، زری اسکیپ.منظرسازی بومی، مقاوم به خشکی، طراحی منظر، سازگاری، زری اسکیپ.منظرسازی بومی، مقاوم به خشکی، طراحی منظر، سازگاری، زری اسکیپ.

تمام متن:

PDF

منابع و مآخذ مقاله


منابع

Anonymous, 2011. Missouri Department of Conservation and Shaw Nature Reserve. A Guide to Native Landscaping in Missouri. Missouri Botanical Garden. Available online at: http://missouribotanicalgarden.org/visit/family-of-attractions/shaw-nature-reserve/ gardens-gardening-at-shaw-nature-reserve/native-landscaping-for-the-home-gardener/native-landscaping-manual.aspx

Anonymous, 2015. Arboertum of University of Davis in California. Availabe online at: www.arboretum.ucdavis.edu

Azarnivand, H., Tarkesh, E.M., Basiri, M., Zare, CH.MA. and Saeedfar, M., 2012. The effect of GDD on phenology and growth of Onobrychis melanotricha. Rangeland and Watershed Journal. 65, 1-10. (In Persian with English abstract).

Azimi, M.S., Bakhshande, S.M., Sanadgol, A.A., Akbarzade, M., Qasriani, F. and Jafari, F., 2012. Effect of growing degree-day (GDD) and soil moisture on Stipa hohenackeriana in arid and semi-arid regions of Iran. Range and desert research of Iran Journal. 19, 321-332. (In Persian with English abstract).

Farajzade A.M., Khorani, A., Bazgir, S. and Ziayian, P., 2011. Identify and analyze the impact of climate parameters and indices of agricultural climatology phenological stages of wheat in Kurdistan. Planning and Spatial Journal. 15, 1-17. (In Persian with English abstract).

Hekmati, J., 2007. Landscape design engineering. Science agriculture of Iran Publishing. (In Persian)

Helfand, G.E., Park, J.S., Nassauer, J.I. and Kosek, S., 2006. The economics of native plants in residential landscape designs. Landscape and Urban Planning. 78, 229-40.

Jalili, A. and Jamzad, Z., 2009. Strategic Experience in Landscape Design and Green Spaces in Iran. Institute of Forests and Rangelands Publishing.

Mirhaji, S.T. and Sanadgol, A.A., 2005. Whole required temperature range of phenological stages a number of important species in grasslands research station Homand. Range and desert research of Iran Journal. 13, 212-221. (In Persian with English abstract).

Moghimi, J., 2004. Introducing Some of the Important Range Plant Species. Arvan Publishing Co. (In Persian).

Pahlevani, A.H., Mighani, F., Rashed, M.MH. and Baghestani, M.MA., 2007. Phenological stages of (Cynanchum acutum L). Research and development in agriculture and horticulture Journal. 20, 16-24. (In Persian with English abstract).

Schrader, W.L., 2000. Using transplants in vegetable production. Ucanr Publications

Shaban, M. And Abbasi, S., 2009. Choose resistant to drought species, a solution for arid and semi-arid deal with water crisis. The second regional conference on natural resources and the environment, Arsanjan. 2, 321-332. (In Persian).

Shushtarian, S. and Tehranifar, A., 2009. Evaluation of drought friendly ground cover plants in urban green space Mashad. Mashhad research. 1, 92-105. (In Persian with English abstract).

منابع

Anonymous, 2011. Missouri Department of Conservation and Shaw Nature Reserve. A Guide to Native Landscaping in Missouri. Missouri Botanical Garden. Available online at: http://missouribotanicalgarden.org/visit/family-of-attractions/shaw-nature-reserve/ gardens-gardening-at-shaw-nature-reserve/native-landscaping-for-the-home-gardener/native-landscaping-manual.aspx

Anonymous, 2015. Arboertum of University of Davis in California. Availabe online at: www.arboretum.ucdavis.edu

Azarnivand, H., Tarkesh, E.M., Basiri, M., Zare, CH.MA. and Saeedfar, M., 2012. The effect of GDD on phenology and growth of Onobrychis melanotricha. Rangeland and Watershed Journal. 65, 1-10. (In Persian with English abstract).

Azimi, M.S., Bakhshande, S.M., Sanadgol, A.A., Akbarzade, M., Qasriani, F. and Jafari, F., 2012. Effect of growing degree-day (GDD) and soil moisture on Stipa hohenackeriana in arid and semi-arid regions of Iran. Range and desert research of Iran Journal. 19, 321-332. (In Persian with English abstract).

Farajzade A.M., Khorani, A., Bazgir, S. and Ziayian, P., 2011. Identify and analyze the impact of climate parameters and indices of agricultural climatology phenological stages of wheat in Kurdistan. Planning and Spatial Journal. 15, 1-17. (In Persian with English abstract).

Hekmati, J., 2007. Landscape design engineering. Science agriculture of Iran Publishing. (In Persian)

Helfand, G.E., Park, J.S., Nassauer, J.I. and Kosek, S., 2006. The economics of native plants in residential landscape designs. Landscape and Urban Planning. 78, 229-40.

Jalili, A. and Jamzad, Z., 2009. Strategic Experience in Landscape Design and Green Spaces in Iran. Institute of Forests and Rangelands Publishing.

Mirhaji, S.T. and Sanadgol, A.A., 2005. Whole required temperature range of phenological stages a number of important species in grasslands research station Homand. Range and desert research of Iran Journal. 13, 212-221. (In Persian with English abstract).

Moghimi, J., 2004. Introducing Some of the Important Range Plant Species. Arvan Publishing Co. (In Persian).

Pahlevani, A.H., Mighani, F., Rashed, M.MH. and Baghestani, M.MA., 2007. Phenological stages of (Cynanchum acutum L). Research and development in agriculture and horticulture Journal. 20, 16-24. (In Persian with English abstract).

Schrader, W.L., 2000. Using transplants in vegetable production. Ucanr Publications

Shaban, M. And Abbasi, S., 2009. Choose resistant to drought species, a solution for arid and semi-arid deal with water crisis. The second regional conference on natural resources and the environment, Arsanjan. 2, 321-332. (In Persian).

Shushtarian, S. and Tehranifar, A., 2009. Evaluation of drought friendly ground cover plants in urban green space Mashad. Mashhad research. 1, 92-105. (In Persian with English abstract).

منابع

Anonymous, 2011. Missouri Department of Conservation and Shaw Nature Reserve. A Guide to Native Landscaping in Missouri. Missouri Botanical Garden. Available online at: http://missouribotanicalgarden.org/visit/family-of-attractions/shaw-nature-reserve/ gardens-gardening-at-shaw-nature-reserve/native-landscaping-for-the-home-gardener/native-landscaping-manual.aspx

Anonymous, 2015. Arboertum of University of Davis in California. Availabe online at: www.arboretum.ucdavis.edu

Azarnivand, H., Tarkesh, E.M., Basiri, M., Zare, CH.MA. and Saeedfar, M., 2012. The effect of GDD on phenology and growth of Onobrychis melanotricha. Rangeland and Watershed Journal. 65, 1-10. (In Persian with English abstract).

Azimi, M.S., Bakhshande, S.M., Sanadgol, A.A., Akbarzade, M., Qasriani, F. and Jafari, F., 2012. Effect of growing degree-day (GDD) and soil moisture on Stipa hohenackeriana in arid and semi-arid regions of Iran. Range and desert research of Iran Journal. 19, 321-332. (In Persian with English abstract).

Farajzade A.M., Khorani, A., Bazgir, S. and Ziayian, P., 2011. Identify and analyze the impact of climate parameters and indices of agricultural climatology phenological stages of wheat in Kurdistan. Planning and Spatial Journal. 15, 1-17. (In Persian with English abstract).

Hekmati, J., 2007. Landscape design engineering. Science agriculture of Iran Publishing. (In Persian)

Helfand, G.E., Park, J.S., Nassauer, J.I. and Kosek, S., 2006. The economics of native plants in residential landscape designs. Landscape and Urban Planning. 78, 229-40.

Jalili, A. and Jamzad, Z., 2009. Strategic Experience in Landscape Design and Green Spaces in Iran. Institute of Forests and Rangelands Publishing.

Mirhaji, S.T. and Sanadgol, A.A., 2005. Whole required temperature range of phenological stages a number of important species in grasslands research station Homand. Range and desert research of Iran Journal. 13, 212-221. (In Persian with English abstract).

Moghimi, J., 2004. Introducing Some of the Important Range Plant Species. Arvan Publishing Co. (In Persian).

Pahlevani, A.H., Mighani, F., Rashed, M.MH. and Baghestani, M.MA., 2007. Phenological stages of (Cynanchum acutum L). Research and development in agriculture and horticulture Journal. 20, 16-24. (In Persian with English abstract).

Schrader, W.L., 2000. Using transplants in vegetable production. Ucanr Publications

Shaban, M. And Abbasi, S., 2009. Choose resistant to drought species, a solution for arid and semi-arid deal with water crisis. The second regional conference on natural resources and the environment, Arsanjan. 2, 321-332. (In Persian).

Shushtarian, S. and Tehranifar, A., 2009. Evaluation of drought friendly ground cover plants in urban green space Mashad. Mashhad research. 1, 92-105. (In Persian with English abstract).


ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.