تدوین استراتژی‌های بهینه (مناسب) زیست محیطی صنایع نفت و گاز به روش SWOT در پارس جنوبی 2

عبدالمجید زارعی, روح الله کاظمی

چکیده


سابقه و هدف: با توجه به گستردگي صنايع نفت و گاز و نقش موثر این صنایع در ایجاد آلودگی‌های زیست‌محیطی، تدوین یک برنامه استراتژیک برای بهبود عملکرد زیست‌محیطی ضروری است. بدین منظور اقدامات انجام‌شده در راستای کاهش عوارض زیستی در محدوده قابل‌قبول و در چارچوب قوانین و مقررات سازمان محیط زیست بررسی شده است. دستيابي به سطح معيني از درجه اطمينان، نياز به استفاده از روش‌های پيشرفته دارد. بنابراين تدوين يك استراتژي برای كاهش جنبه‌ها و پیامدها‌ی زيست‌محيطي در صنايع مختلف به‌خصوص صنعت نفت و گاز به عنوان يك ضرورت انكارناپذير است كه باید به آن توجه كرد.

مواد و روش‌ها: هدف از این پژوهش تدوین استراتژی‌های زیست‌محیطی در صنایع نفت و گاز پارس جنوبی 2 است که می‌تواند زمینه تدوین و ارائه برنامه مدیریتی راهبردی مناسب در جهت رعایت هرچه بیشتر قوانین و مقررات زیست‌محیطی برای واحدهای مشابه را در منطقه فراهم کند. در این پژوهش ابتدا مهم‌ترین عوامل درونی و بیرونی از کمیته طوفان مغزی شناسایی و توسط 20 نفر از کارشناسان تکمیل شد. در مرحله بعد چک‌لیست نهایی توسط 10 نفر از مدیران سازمان بر اساس طیف لیکرت نمره‌دهی شد. اوزان عوامل داخلی و خارجی، با تشکیل ماتریس  IFE1 و EFE2 محاسبه شد. برای تدوین استراتژی‌ها و تعیین وضعیت موجود از روش SWOT3 بهره گرفته شده است. از ماتریس ارزیابی اقدام و موقعیت استراتژیک (SPACE)، به‌عنوان ابزاری شناخته‌شده و تکنیکی موثر و مناسب برای توسعه و بازبینی استراتژی‌های شرکت و ایجاد تعادل بین عوامل درونی (ضعف‌ها و قوت‌ها) و بیرونی (فرصت‌ها و تهدید‌ها)، استفاده شده است.

نتایج و بحث: نتایج به‌دست‌آمده از ماتریس ارزیابی عوامل داخلی و خارجی بیانگر آن است که سازمان (پالایشگاه مورد بررسی) دارای نقاط قوت بیشتری نسبت به ضعف‌های موجود و فرصت‌های بیشتری نسبت به تهدیدها است. بنابراین باید سازوکارهایی را در پیش بگیرد تا تهدیدها را از بین برده و نقاط ضعف خود را به حداقل برساند. بنابراین نوع استراتژی‌های مناسب برای توسعه و بهبود پالایشگاه مذکور در زمینه مسایل زیست‌محیطی باید از نوع استراتژی‌های تنوع بخشي باشد. در نهایت 11 استراتژی انتخاب و نمره‌دهی شد که استراتژی بهبود شرایط زیست‌محیطی منطقه با امتیاز 23/6 و استراتژی اصلاح و بازنگری برنامه‌های مدیریتی و به حداقل رساندن آلاینده‌های محیطی با امتیاز 23/5 و استراتژی توسعه و ارتقاء کیفیت مدیریت پساب و پسماند با استفاده از فناوری‌های نوین زیست‌محیطی با امتیاز 01/5 به ترتیب به عنوان برترین استراتژی‌ها اولویت‌بندی شدند.

نتیجه‌گیری: یافته‌ها و نتایج نشان‌دهنده جایگاه سازمان در موقعیت رقابتی است و باید استراتژی‌های حفظ، نگهداری و ثبات را در جهت کاهش صدمات زیست‌محیطی به کار گیرد. 


واژگان کلیدی


استراتژی- محیط زیست – SWOT- QSPM

تمام متن:

PDF

منابع و مآخذ مقاله


منابع :

- امینی، م؛ مولایی، ن؛ ترابی، ح . 1389 . طراحی و تدوین استراتژی شرکت حفاری شمال، فصلنامه علمی پژوهشی مدیریت منابع انسانی در صنعت نف، 12: 128- 113

- نخعی کمال آبادی، عیسی و همکاران. (1389). "انتخاب استراتژی‌های بهینه بر اساس تحلیل SWOT و روش فرآیند شبکه ای (ANP) مطالعه موردی پتروشیمی اراک".فصل نامه مدیریت صنعتی دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد واحد سنندج- سال پنجم/شماره11.

- - دیوید، ف. (1389). مدیریت استراتژیک. مترجمان: پارساییان، و اعرابی،س.م. چاپ 18، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ص 688

- طبیبی، سیدجمال الدین و محمدرضا ملکی، (۱۳۸۲)، برنامه‌ریزی استراتژیک، انتشارات مولفین

- قدمی، مصطفی و همکاران. 1390. "تعیین استراتژی‌های توسعه شهرهای متکی برصنعت استخراج نفت با استفاده از روش SWOT،آنالیز IEA و ماتریس QSPM نمونه موردی شهر دوگنبدان" .

- محرم نژاد، ن. ( 1391). "مدیریت و برنامه‌ریزی محیط زیست". چاپ فن آوران. تهران: انتشارات دی نگار، ص 285.

- محرم نژاد، ا. (1385). " مدیریت و برنامه‌ریزی محیط زیست". چاپ میزان، انتشارات مولف،ص 343.

- هانگر؛ ه و ویلن، ت ا . (1389). مبانی مدیریت استراتژیک. ترجمه اعرابی، م.رضوانی،ح ر، چاپ رسام، چاپ اول، تهران: دفتر پزوهش های فرهنگی، ص 346.

- حامدی، ناصر؛ مداح ساداتیه، سیدرضا (1386). "شرح واحد‌های فرایند‌ی و تاسیساتی پالایشگاه‌های گازی پارس جنوبی" تهران سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی، واحد تهران

- مقدم، مهدی.( 1393). " تدوین استراتژی‌های زیست محیطی شرکت نفت و گاز اروندان با استفاده از تکنیک تجزیه و تحلیل سلسله مراتبی و روش تحلیلی SWOT (مطالعه موردی: منطقه نفتی دارخوین) ".دانشگاه آزاد اسلامس واحد علوم تحقیقات اهواز- استاد راهنما دکتر کتایون ورشوساز

- وکیلی، علی. 1391. "ارائه یک مدل SWOT برای انرژی نفت خام و گاز طبیعی دریای خزر". فصل نامه مطالعات انرژی/سال نهم/شماره 32/ ص145-125.

- H.Row, R. Mason and K.Dickel,( ,1982). "Strategic Management and Business Policy: Methodological Approch,Reading Massachuustts",Addison-Wesley Publishing co.

- Nahman A.,L .Godfrey(2010) "Economic Instrument For solid waste management in South Africa: Opportunities and constraints", Resources, Conservation and Recycling, 54(8): 521-531.


ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.