تحليل حساسيت و ارزيابي آسیب‌پذیری آبخوان با استفاده از معیارهای هیدروژئولوژیک (مطالعه موردی : آبخوان دشت سرخون هرمزگان)

فاطمه ریاحی, احمد نوحه گر, حسن وقارفرد, مجید خلقی

چکیده


یکی از راه هاي مناسب براي جلوگیري از آلودگی آب هاي زیرزمینی، شناسایی مناطق آسیب پذیر آبخوان به آلودگی، بررسی تغییرات مکانی کیفیت آب زیرزمینی و مدیریت بهره برداري از منابع آب وکاربري اراضی است .در این پژوهش با استفاده از شاخص دراستیک که از ترکیب معیارهای تاثیر گذار هیدروژئولوژیکی و هیدرولوژیکی (عمق، تغذیه، محیط آبخوان، بافت خاک، توپوگرافی، ناحیه غیر اشباع و هدایت هیدرولیکی) مؤثّر برانتقال و یا عدم انتقال آلودگی تشکیل شده است ،ميزان آسيب‌پذيري آبخوان دشت سرخون استان هرمزگان مورد بررسي قرار گرفت.بر اساس نتايج بدست آمده 70 درصد وسعت منطقه داراي آسيب پذيري متوسط، 5/27 درصد آسيب پذيري زياد و 5/2 درصد داراي آسيب‌پذيري کم مي‌باشد. با توجه به دو نوع تحليل حساسيت تک پارامتري و حذف نقشه، در اين پژوهش، شاخص آسيب‌پذيري دراستیک بيشترين حساسيت را در هر دو روش تحليل حساسيت، به پارامتر اثر منطقه غيراشباع نشان داد. نتايج حاصل از تحليل تک پارامتري نشان داد که پارامتر عمق سطح ايستابي با وجود اينکه از مهم‌ترین مشخصه‌ها در برآورد ميزان آسيب‌پذيري می­باشد، ولي برخلاف انتظار تاثير کمتري برروي آسيب‌‌پذيري منطقه مورد مطالعه، در مقايسه با شاخص دراستيک داشته است و با وزن تئوريک اختلاف زيادي در حدود 12 درصد داشته و در مقابل پارامتر محیط آبخوان بیشترین تاثیر را بر آسیب پذیری منطقه نشان می دهد. به منظور صحت سنجی مدل از يون نيترات اندازه‌‌گيري شده از 9 چاه منطقه استفاده شد ونزدیک بودن مقادیر نتايج حاکي از دقت قابل قبول مدل درمنطقه مورد مطالعه مي باشد.


واژگان کلیدی


آبخوان سرخون-آسیب پذیری- تحليل حساسيت- معیارهای هیدروژئولوژی- مدل دراستيک

تمام متن:

PDF

منابع و مآخذ مقاله


- آب منطقه ای هرمزگان، 1389. گزارش بیلان آب زیرزمینی منطقه سرخون

- احمدی، ع.، آبرومند، م، 1388. بررسی پتانسیل آلودگی آبخوان دشت خاش ،شرق ایران با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی- فصل نامه زمین شناسی کاربردی، سال 5، شماره 11صفحه 1-10.

- استاد هاشمی، ز، 1387. تعیین آسیب‌پذیری آبخوان آبرفتی به روش DRASTIC در محیط GIS مطالعه موردی دشت همدان-بهار- پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی.

- اصغري‌مقدم، ا.، جميري، ر.، محمدي، ع. ١٣٨٦. منشاء غلظت بالاي فلوئوريد در آب‌هاي زيرزميني گدازه‌هاي بازالتي دشت‌هاي بازرگان- پلدشت و تأثير نامطلوب آن بر سلامتي اهالي منطقه- مجلة محيط شناسي دانشگاه تهران، دانشكدة محيط زيست، سال سي و سوم، شمارة41، صفحه25-32.

- باقرزاده، س.، کلانتری، ن،. مرادزاده، م،. رحیمی و همکاران. 1389. استفاده از GISبرای تحلیل حساسیت تک پارامتری روش های DRASTIC وsintacs جهت ارزیابی آسیب‌پذیری منابع آب زیرزمینی دشت بهبهان، همایش ملی ژئوماتیک. تهران

- تاکي، رضوان و همکاران، 1388. آناليز حساسيت روش شاخص – همپوشاني DRASTIC در فرايند آسيب‌پذيري سفره آب زيرزميني ( بررسي موردي : دشت قزوين )- نشريه مرتع و آبخيزداري، مجله منابع طبيعي ايران، دوره 62، شماره 3، پاييز 1388، صفحه 353-362

- ترنجیان، علی، 1388. بررسی مکان های آسیب پذیر به آلودگی دردشت بهار همدان با استفاده از GIS- پایان نامه کارشناسی ارشد دانشکده مهندسی آب، دانشگاه ابوعلی سینا

- درخشاني، رضا و همکاران، 1388. ارزيابي حساسيت آب‌هاي زيرزميني به آلودگي در دشت خاتون آباد با استفاده از سامانه‌ي اطلاعات جغرافيايي- فصلنامه زمين شناسي کاربردي، سال 5، شماره 4، صفحه 285-291

- عزیزی، فرحناز و محمدزاده، حسین، 1391. پهنه‌بندي آسيب‌پذيري و ارزيابي تغييرات مكاني كيفيت آبخوان دشت امامزاده جعفرگچساران با استفاده از شاخص DRASTIC و شاخص كيفيGWQI، فصلنامه مهندسي منابع آب، .سال 5، شماره 13، صفحه 1-14

-بی نام،1390. مطالعات طرح شناسائي و پايش کيفيت آب‌هاي زيرزميني دشت سرخون، جلد سوم گزارش کیفیت و آلودگی آب‌های زیرزمینی.

- ناصری، حمیدرضا و صارمی نژاد، فردوس، 1390. مقایسه آسیب‌پذیری آبخوان به روش‌های DRASTIC و منطق فازی مطالعه موردی دشت گل گیر مسجد سلیمان، فصل نامه جغرافیای طبیعی، سال چهارم، شماره 11، صفحه 17-34

- Babiker, I.S., Mohamad, M.A.A., Hiyama,T. & Kato,K.,2005, "A GIS-based DRASTIC model for assessing aquifer vulnerability in Kakamigahara Heights, Gifu prefecture, central Japan". Science of the Ttotal Environmental Research Laboratory, Ada, Oklahoma 74820, USA.

- El– Naqa, A., Hammouri, N. & Kioso, M., 2006, "GIS- based evaluation of groundwater vulnerability in the Russeifa area", Jordan: pRevista Mexicana de Ciencias Geologicas, vol. 23(3), 277-287.

-Jawed, I., Gorai, A.K., Poonam, T., Gopal, P., 2012. Approaches to groundwater vulnerability to pollution: a literature review. Asian J. Water Environ. Pollut. 9 (1), 105–115.

- Kabera, T.& Zhahui L., 2008, "A GIS Based DRASTIC MODEL for Assessing Groundwater in shallow Aquifer in Yuncheng Basin, Shanxi, China", Research Journal of Applied Sciences, vol. 3(3): 195-205

- Lodwick, W.A., Monson, W., Svoboda, L., 1990, "Attribute error and sensitivity analysis of map operations in geographical information systems: suitability analysis", International Journal of Geographical Information Systems, vol 4 (4): 413- 28.

- Lynch, S.D., Reynders, A.G. and Schulze, R.E.,1997, "A DRASTIC approach to groundwater vulnerability in South Africa", South African Journal of Science, 93 (2): pp. 59-60.

- Plymale, C. L.& Angle , M. P.,2002, "Groundwater pollution potential of Fulton County, Ohio", Ohio Department of Natural resources division of water, water resources section, Groundwater pollution potential report no.45.

- Ramos –leal, J.A.Rodriguez-castillo, R.2003, "Aquifer vulnerability mapping in the turbio river valley, mexico; A validation study" , Geofisica Internacional,vol.42(1): 141-156.

- Rosen, L., 1994, "A study of the DRASTIC methodology with emphasis on Swedish conditions". Ground Water, 32(2): 278 –85.

- Sener,E., Sener,S., Davraz.A., 2009, "Assessment of aquifer vulnerability based on GIS and DRASTIC methods: a case study of the Senirkent-Uluborlu Basin" (Isparta, Turkey). Hydrogeology Journal Official Journal of the International Association of Hydrogeologists, 10.1007/s10040-009-0497-0

- Shahid , S. & Hazarika, M. K.,2008, " Geographic Information System for the Evalution of Groundwater Pollution Vulnerability of the Northwestern Barind Tract of Bangladesh" , Environmental Research Journal, vol. 1(1-4): 27-34

-Todd, D. K., 1980, "Groundwater Hydrology", 2nd edition, John Wiley, New york, 535pp.


ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.