تهیه مدل ارزیابی فنی، زیستمحیطی و اقتصادي سناریو هاي مدیریت پسماند جامد شهري با استفاده ازANP و GIS (مطالعه موردي: شهر تهران)

مهدی قنبرزاده لک, نادر شریعتمداري, محمدرضا صبور, رضا قناتیان نجف آبادي, مهدی حیدری

چکیده


نتخاب شیوه مناسب مدیریت پسماندهاي شهري ، به گونه اي که به کم ترین مخاطرات
زیست محیطی بینجامد و از لحاظ فنی و اقتصادي قابلیت اجرایی بالایی داشته باشد، بدون
بهره گیري از روش هاي نوین مکانیابی و تصمیمسازي امري بسیار پیچیده و زمان بر خواهد
بود. گسترش سطحی سکونت گاه هاي شهري و بهتبع آن افزایش فواصل حمل زایدات تا مراکز
دفع، ارزش بالاي اقتصادي زمینهاي داراي کاربري آزاد در حواشی شهرها، تدوین و اجراي
قوانین و الزامات مربوط به کمترین فاصله سامانه هاي دفع از مراکز شهري ، و اعتراضات
اجتماعی از جمله چالشهاي موجود در زمینه احداث مراک ز دفع پسماند جامد شهري در
مجاورت مناطق مسکونی حاشیه شهرهاي بزرگ به شمار میرود. هدف نوشتار حاضر تهیه
مدلی است براي مکان یابی مناطق مستعد احداث سامانههاي دفع زایدات شهري ، و تعیین
بهترین سناریوي مدیریتی قابل اجرا در این مکانها. در این بررسی شهر تهران بهعنوان مطالعه
موردي انتخاب شده است. با اجراي مدل تهیه شده در این تحقیق براي شرایط محیطی شهر
تهران، ضمن بررسی ابعاد مختلف مدل، میزان حساسیت آن به عوامل مؤثر در تصمیم سازي
تحلیل شد. بدینمنظور، ابتدا لایه هاي اطلاعاتی گوناگون نظیر مناطق حفاظتشده، مناطق
نظامی، مناطق فرهنگی و تاریخی، توپوگرافی، رودخانه ها و دریاچه ها، گسل ها، اطلاعات
زمین شناسی و کاربري اراضی درخصوص منطقه مورد مطالعه تهیه شد و سپس با اعمال
معیارهاي مکان یابی و روي هم قرار دادن این لایهها، نقاط مناسب به دست آمد . در مرحله
بعد، در مقایسه نقاط اخیر با لایه کاربري اراضی طرح جامع شهر تهران، نواحی مستعد احداث
سامانه هاي دفع زایدات با کاربري آزاد مشخص شد. در نهایت با توجه به کمیت و کیفیت
زایدات تولیدي در شهر تهران، سناریوهاي مدیریتی مختلف شامل تعدادي از روش هاي
تولید کود کمپوست، زباله سوزي، تولید سوخت مشتق از ،(MRF) جداسازي و پردازش
و دفن ، به منظور اجرا در مناطق مستعد یادشده تعریف شد . ارزیابی (RDF) پسماند
و تعیین بهترین سناریو بهمنظور اجرا در شهر ANP سناریوهاي مذکور با استفاده از مدل
تهران، بخش پایانی این تحقیق را تشکیل می دهد. نتایج حاصله حاکی از برتري سناریوي اول
3079 ) بوده و پس از آن سناریوهاي دوم، چهارم و سوم به ترتیب با / (با وزن نرمالشده 0
0 قرار گرفتند. بهدلیل نزدیکی وزن / 0 و 2087 /2393 ،0/ وزنهاي نرمال شده 2441
اولویت هاي دوم و سوم، حساسیتسنجی روي آنها براساس ایجاد تغییرات انتخابی در وزن
خوشه هاي اصلیِ شبکۀ تصمیمسازي انجام شد. باتوجه به این نکته که در سناریوي چهارم
بخش عمده پسماند دفن میشود و بیشترین مخاطرات زیستمحیطی نیز در میان انتخاب ها
در این سناریو وجود خواهد داشت، با افزایش وزن معیار زیست محیطی ارجحیت سناریوي
چهارم کاهش می یابد. از طرفی با افزایش وزن معیار فنی، به دلیل تکنولوژي ساد ة مورد
استفاده در این سناریو، ارجحیت آن روند افزایشی نشان میدهد. سایر سناریو ها حساسیت
کم تري نسبت به تغییر وزن معیار ها داشتند و در اولویت آنها تغییري ایجاد نشد، بهگونه اي
که همواره سناریوي اول از سناریوي دوم برتر بوده و سناریوي دوم نیز بر سناریوي سوم
ارجحیت دارد.

واژگان کلیدی


مدیریت پسماند شهري، مکان یابی، سناریوي مدیریتی، مدل ارزیابی anp، GIS شهر تهران.

تمام متن:

PDF

ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.