palette
تأثیر جاده جنگلی بر سنجه های تنوع زیستی درختی و درختچه ای در جنگل های ایران و تورانی (مطالعه موردی: جنگل های شهرستان پاسارگاد)

چکیده

سابقه و هدف: با توجه به ­اهمیت جاده ­های جنگلی و اثرهای مثبت و منفی آن­ها بر اکوسیستم جنگل، در این پژوهش به ­بررسی اثرهای جاده جنگلی بر سنجه­ های تنوع گونه ­ای مرتبط با درختان و درختچه­ ها در جنگل­های شهرستان پاسارگاد، پرداخته شد.

مواد و روش ­ها: پس از بررسی­ های میدانی، تعداد 30 پلات 400 مترمربعی (20متر×20متر) در امتداد جاده جنگلی درجه سه با فاصله طولی 100 متر در فاصله­ های 20 - 0 متری، 60 - 40 متری و 100 - 80 متری عمود بر دو طرف جاده پیاده گردید و گونه­ های درختی و درختچه ­ای موجود در آن­ها برداشت شد. سپس با استفاده از نرم ­افزارهای مربوطه، سنجه ­های تنوع، غنا و یکنواختی گونه ­ای محاسبه گردید و میانگین هر سنجه در فاصله ­های مشابه اندازه­ گیری شد. اثر فاصله از جاده روی سنجه ­های تنوع، غنا و یکنواختی با استفاده از آنالیز واریانس یک­طرفه در قالب رویه One Way ANOVA تعیین گردید و از آزمون دانکن نیز به ­منظور مقایسه چندگانه میانگین استفاده شد.

نتایج و بحث: نتایج آماربرداری از درختان در منطقه مورد مطالعه نشان داد که گونه تنگرس بیشترین و گونه ارملک (ریش بز) کمترین مقدار فراوانی را در پلات­ها دارند. با توجه به نتایج به ­دست آمده، میانگین مقادیر سنجه­ های تنوع، غنا و یکنواختی در فاصله ­های مختلف از جاده اختلاف معنی ­داری را نشان ندادند. همچنین نتایج تجزیه واریانس نشان داد که بین مقادیر سنجه­ های تنوع گونه­ ای بیان شده در فاصله ­های مختلف از جاده، اختلاف معنی­ داری در سطح اطمینان 95 درصد وجود ندارد.

نتیجه­ گیری: رقابت نوری یکی از عامل ­های تأثیرگذار بر استقرار درختان و درختچه ها می­ باشد. در منطقه مورد مطالعه به ­دلیل فاصله ­های زیاد درختان از یکدیگر، رقابت نوری وجود ندارد و بنابراین وجود جاده در این شرایط نمی ­تواند تأثیری بر رقابت نوری درختان داشته باشد. از طرفی نتایج نشان می­ دهد با افزایش فاصله از جاده، تراکم پایه­ های درختی و درختچه­ ای و همچنین سنجه­ های تنوع گونه ­ای اختلاف معنی ­داری را نشان نمی ­دهند. جاده ­های جنگلی درجه سه به ­دلیل نوع کاربرد و محدود بودن زیرسازی و روسازی و اکتفا به عملیات خاکبرداری و خاکریزی در آن­ها، در فصل­ های محدودی از سال قابل استفاده هستند و اثرهای منفی عامل ­های بیرونی نظیر حضور انسان محدود می­ شود. بنابراین افزایش فاصله از جاده جنگلی درجه سه در منطقه مورد مطالعه، تأثیری بر غنا، تنوع و یکنواختی گونه ­های درختی و درختچه ­ای ندارد.

واژگان کلیدی
اکوسیستم جنگلی، تنوع گونه ای، جاده جنگلی، غنای گونه ای، یکنواختی گونه ای.

منابع و مآخذ مقاله

Azizi, N., GhorbaniNahooji, M., Arman, M. and Sargazi, F., 2014. Biodiversity study of Bonab forest reservoirs in Arsanjan (Fars province). Biological Protection of Plants. 2(5),1-16. (In Persian with English abstract).

Baziari, M., Jalilvand, H., Kooch, Y. and Hosseini, S.A.A., 2011. Ecological effects of forest roads on biodiversity and herbal composition (Case study: Lireh-Sare forestry Plan, Glendrood and Makarood). Journal of Plant Research. 27(1), 41-51. (In Persian with English abstract).

BerenjiTehrani, F., Majnoonian, B., Abdi, A. and ZahediAmiri, Gh.A., 2014. Effects of forest roads on Plant, material, and organic carbon diversity (case study: Kheyrood forest of Noshahr). Forest Sustainability Development Journal. 1(1), 29-43. (In Persian with English abstract).

Bhatt, D. and Sanjit, L., 2005. How relevant are the concepts of species diversity and species richness.

Bioscience. 30(5), 101-104.

Deljooii, A., Abdi, A., Hasanvand, M., Sadeghi, S.M.M. and Keybandi, S., 2016. Impact area of forest roads on flora, biological formation and geographic distribution of plants. Journal of Forest Research and Development. 3(1), 77-89. (In Persian with English abstract).

FakhrAbadi, S., Jafarian, Z., Heidari, Gh.A. and Ghalichnia, H., 2015. Study of variability and species richness indices in different ways of rangeland management (case study: Pleur rangelands). Journal of Biological Protection of Plants. 3(6), 15-26. (In Persian with English abstract).

GhasemiAghbash, F., Abdi, A.A. and Heidari, M., 2017. Effect of forest roads on Iranian oak forest ecosystems in terms of sub-species diversity and physicochemical properties of soil. Journal of Biological Protection of Plants. 6(12), 59-76. (In Persian with English abstract).

Hossini, S. and Hossini, S.A.A., 2016. Investigation of the stabilized and unsterilized sliding zone of forest road excavation due to vegetation diversity. Natural Environment Journal, Natural Resources of Iran. 69(2), 361-375. (In Persian with English abstract).

Hossinzadeh, R., Soosani, J. and Razmahang, S., 2016. Investigation of the effect of road on the variation of wood species of Khorramabad oak forests (case study: Saman-e-Parak forests in Qhalegol region). Journal of Plant Research. 31(3), 80-91. (In Persian with English abstract).

Jafari, A. and Askari, Y., 2016. Comparison of different biodiversity indicators in different sampling plans (Case study: Quaternary forests of Chaharmahal and Bakhtiari province). Environmental Research. 7(14), 135-144. (In Persian with English abstract).

KaramiRad, S. and Abdi, A., Majnoonian, B., Etemad, V. and Sohrabi, H., 2014. Effect of forest road on grassland species and establishment of tree reforestation (case study: Kheyrood forest). Forest and Wood Products, Natural Resources Journal of Iran. 69(1), 29-40. (In Persian with English abstract).

Lee, M., Manning, P., Rist, J., Power, S.A. and Marsh, C., 2010. A global comparison of grassland biomass responses to CO2 and nitrogen enrichment. Philosophical Transactions of the Royal Society B-Biological Sciences. 365, 2047-2056.

Lotfalian, M., Riahifar, N., Fallah, A. and Hodjati, S.A., 2012. Effects of roads on understory plant communities in a froadleaved forest in Hyrcanian zone. Journal of Forest Science. 58(10), 446–455. (In Persian with English abstract).

Margalef, M., 1958. Information theory in ecology. General Systematics, 3, 36-71.

Menhenic, E.F., 1964. A comparison of some species individuals diversity indices applied to sample of field insects. Ecology. 45, 859-861.

Naghdipoor, R., Poorbabaee, H., Heidari, M. and Noori, M., 2014. Investigating the effects of forest road on vegetation and some physical and chemical properties of soils (case study: Shafarood Forests, Series 2). Ecology of Forests of Iran. 2(3), 49-64. (In Persian with English abstract).

Najafi, A., Hossini, S.M., Ezzati, S., Torabiverki, M. and Fakhkhari, M.A., 2010. Comparison of regeneration and biodiversity of trees in excavation trenches and jet roads with increasing distance (case study: Chamestan and Lavij forest, Noor). Journal of Science and Technology of Wood and Forest. 17(4), 139-152. (In Persian with English abstract).

Shannon, C.E. and Weaner, A., 1949. The Mathematical Theory of Communication. University of Illinois Press, USA.

Simpson, E.H., 1949. Measurement of diversity. Nature. 12, 1-20.

Zadsar, Z., Shataee, S., Habashi, H. and Lotfalian, M., 2011. The effect of age of forest roads and distance from roads on the diversity of trees and shrubs. M.Sc. Thesis. Forestry and wood technology, University of Agricultural Sciences and Natural Resources of Gorgan, Iran. (In Persian with English abstract).

Zeng, S.L., Zhang, T.T., Gao, Y., Li, B., Fang, C.M., Flory, S.L. and Zhao, B., 2011. Road effects on vegetation composition in a saline environment. Journal of Plant Ecology. 5(2), 206-218.


DOI: http://dx.doi.org/10.29252/jes.v18i3.30262
ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.