سنجش غلظت فلزات سنگین در بافت‌های ماهی کفال طلایی (Liza aurata) در مناطق مختلف سواحل جنوبی دریای خزر

مهرنوش نوروزی, مصطفی باقری توانی, آمنه امیر جنتی, شقایق قدرتی

چکیده


سابقه و هدف: آلودگی به فلزات سنگین در آب‌ها از جدی‌ترین مسائل زیست‌محیطی در سطح جهان است. دریای خزر بزرگترین دریاچه جهان، در معرض آلاینده‌های صنعتی، کشاورزی و نفتی قرار گرفته است. از آنجاكه ماهيان بخش بزرگی از رژيم غذايي انسان را تشكيل مي‌دهند، این فلزات سنگین مي‌توانند از طريق تغذيه از ماهيان آلوده وارد بدن انسان شوند. هدف از انجام این پژوهش، بررسي ميزان تجمع پنج فلز سنگين و سمی سرب، کادمیوم، جیوه، آرسنیک و کروم در بافت‌های خوراکی (عضله) و غیر‌خوراکی (كبد و آبشش) ماهي كفال طلايي در فصول و مناطق مختلف حوضه جنوبی دریای خزر بود. همچنین تفاوت درصد این تركيبات با مقادیر سازمان بهداشت جهانی و بهداشت ملی استرالیا و شورای تحقیقات پزشکی مقایسه شد.

مواد و روش‌ها: به همین منظور نمونه‌های ماهی کفال طلایی بالغ، از 10 ایستگاه‌ (شامل آستارا، تالش، انزلی، رودسر، تنکابن، نوشهر، فریدون‌کنار، بهشهر، بندر‌ ترکمن و خواجه‌نفس) از مناطق مختلف نوار ساحلي نزدیک مكان‌هاي ورود پساب‌هاي شهري، کشاورزی و صنعتي و همچنين در كنار اسكله‌ها و صيدگاه‌هاي ماهی تهیه شد. پس از زیست‌سنجی، استخراج فلزات از بافت‌های مورد نظر به روش هضم با استفاده از مخلوط اسید و تعیین غلظت به‌ وسیله دستگاه جذب اتمي مجهز به سیستم کوره گرافیتی انجام شد.

نتایج و بحث: نتایج نشان داد میزان تجمع فلزات بین سه بافت معنی‌دار و به صورت کبد> آبشش > عضله بود. فلزات سنگین اندام هدف خود را بر اساس میزان فعالیت متابولیک آن اندام انتخاب می‌کنند و بافت عضله فعالیت متابولیک کمتری نسبت به آبشش و کبد دارد. بافت کبد تمایل به انباشتگی فلزات سنگین در مقادیر بالا را دارد. بالا بودن غلظت فلزات در بافت آبشش اولین نشان آلودگی در آب است؛  و اختلاط عناصر با مخاط آبشش، جابجایی کامل عناصر از لاملای آبشش (lamellae) را هنگام آماده سازی بافت برای آزمایش غیر‌ممکن می‌کند. همچنین عضله مکان اولیه ذخیره فلزات نیست، فلزات سنگین ابتدا در کبد ذخیره  و سپس به عضله منتقل می‌شوند. میزان تجمع فلزات به صورت سرب> کادمیوم> کروم> جیوه> آرسنیک بود. میزان تجمع فلزات سنگین بین ایستگاه‌های پژوهشی، در بافت عضله متفاوت و معنی‌دار بود. علت آن را می‌توان تفاوت در منابع آلاینده در مناطق نمونه‌برداری دانست. به‌طور کلی میزان تجمع فلزات سنگین در ماهیان کفال از سواحل جنوب غربی به سمت جنوب شرقی افزایش داشت. بر اساس آزمون پیرسون در شاخص وزن ماهی با میزان تجمع فلزات سنگین سرب، کادمیوم و آرسنیک، رابطه رگرسیون خطی معکوس وجود داشت. هیچ ارتباط معنی‌داری بین میزان تجمع فلزات با طول کل به جز فلز آرسنیک، وجود نداشت. همچنین به جز فلز سنگین کروم، بین میزان تجمع فلزات سنگین سرب، کادمیوم، جیوه و آرسنیک در بافت‌های ماهی، رابطه رگرسیون مثبت معنی‌دار تعیین شد (01/0>p).

نتیجه‌گیری: مقایسه تجمع فلزات سنگین در بافت عضله با حد مجاز استانداردهای جهانی (WHO/NHMRC) جز آرسنیک، سایر فلزات سرب، کادمیوم، جیوه و کروم بالاتر از حد مجاز اعلام شده بود. حداقل میزان جذب و تجمع این فلزات در عضله ماهی کفال یعنی عضو خوراکی در تغذیه مردم  است. از آنجاکه تجمع فلزات سنگین مورد بررسی بالاتر از حد مجاز استاندارد جهانی است، نشان‌دهنده افزایش آلودگی آب دریای خزر و به دنبال آن آبزیان نسبت به عناصر فوق است.


واژگان کلیدی


.Liza aurata ، دریای خزر، کفال طلایی، بافتهای خوراکی و غیرخوراکی ،

تمام متن:

PDF

منابع و مآخذ مقاله


Akbarzadeh, A. and Arbabi, M., 2011. Field studies to investigate the eutrophication problem in the Anzali wetland. Health System Research. 6(4), 698-707.

Al-Yousuf, M.H., El-Shahawi, M.S. and Al-Ghais, S.M., 2000. Trace metals in liver, skin and muscle of Lethrinus lentjan fish species in relation to body length and sex. Science of the Total Environment. 256, 8794.

Amini Ranjbar, Gh. and Sotudehnia, F., 2005. Investigation of heavy metals accumulation in muscle tissue of (Mugil auratus) in relation to standard length weight age and sex. Iranian Scientific Fisheries Journal.14, 1-18. (In Persian with English abstract).

APHA AWWA WEF, 1992. Standard Methods is a joint publication of the American Public Health Association (APHA), the American Water Works Association (AWWA), and the Water Environment Federation (WEF). 18th nd ed. American Public Health Association. Washington. p.10600. 3-13.

Askary Sary, A., 2010. The study of heavy metals (Pb

Hg and Cd ) in (Barbus grypus) and (Liza abu) in Karoon and Karkheh rivers. Scientific and Research Journal of Marine Biology. 4, 95-107. (In Persian with English abstract).

Bahnasawy, M., Khidr, A.A. and Dheina, N., 2009. Seasonal variations of heavy metals concentrations in mullet Mugil Cephalus and Liza Ramada (Mugilidae) from Lake Manzala Egypt. Journal of Applied Sciences Research. 5(7), 845-852.

Beheshti, M., 2011. Comparative study of concentration of heavy metals (Cu Fe Zn Mn) in muscle liver and gill organ of fish (Liza abu) in the Karoon and Karkheh rivers in Khoozestan province. Journal of Water and Wastewater. 3, 125-133. (In Persian with English abstract).

Canli, M. and Atli, G., 2003. The relationships between heavy metals (Cd Cr Cu Fe Pb Zn) levels and the size of six Mediterranean fish species. Environmental Pollution. 121, 129–136.

Carvalho, G.P., Cavalcante, P.R.S., Castro, A.C .L.

سنجش غلظت فلزات سنگین در بافتهای ماهی کفال طلایی...

پاییز ،3 فصلنامه علوم محیطی، دوره چهاردهم، شماره 212

and Rosaj, M.O.A.I., 2005. Preliminary assessment of heavy metal levels in Mytella falcate (Bivalvia, Mytilidae) from Bacanga river estuary, Sao Luis, State of Maranhao, Northeastern Brazil. Revista Brasileira de Biologia. 60, 1-7.

Coetzee, L., Du Preez, H.H. and Vuren van, J.H.J., 2002. Metal concentrations in (Clarias gariepinus) and (Labeo umbratus) from the Olifant and Klein Olifants River, Mpumalanga, South Africa: Zinc, copper, manganese, lead, chromium, nickel, aluminum and iron. Water SA. 28(4), 433-448.

Elsagh, A., 2010. Determination of some heavy metals in Rutilus frisii kutum and Cyprinus carpio fillet from south Caspian Sea. Veterinary Journal (Pajouhesh and Sazandegi). 89, 33-44. (In Persian with English abstract).

Esmaili Sari, A., 2002. Pollution Health and Environmental Standards. University Press, Tarbiat Modares, Tehran, Iran.

Filazi, A., Baskaya, R. and Kum, C., 2003. Metal concentration in tissues of the Black Sea fish Mugil auratus from Sinop-Icliman Turky. Human Experiment Toxic. 22, 85-87.

Gašpić, Z.K., Zvonarić, T., Vrgoč, N., Odžak, N. and Barič, A., 2002. Cadmium and lead in selected tissues of two commercially important fish species from the Adriatic Sea. Water Research. 36, 5023–5028.

Henry, F., Amara, R., Courcot, L., Lacouture, D. and Bertho, M.L., 2004. Heavy metals in four fish species from the French coast of the eastern english channel and Southern Bight of the North Sea. Environment International. 30, 675– 683.

Lakshmanan, R., Kesavan, K., Vijayanand, P., Rajaram, V. and Rajagopal, S., 2009. Heavy metals accumulation in five commercially important fishes of parangipettai Southeast Coast of India. Advance Journal of Food Science and Technology. 1, 63-65.

MAFF, 1995. Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries. Monitoring and surveillance of nonradioactive contaminants in the aquatic environment and activities regulating the disposal of wastes at sea 1993. Aquatic Environment Monitoring Report. Directorate of Fisheries Research Lowestof. p. 44.

Moopam, 1983. Manual of oceanographic observations and pollutant analyses methods. Regional Organization for the Protection of the Marine Environment (ROPME). p. 220.

Özparlak, H., Arslan, G. and Arslan, E., 2012.

Determination of some metal levels in muscle tissue of nine fish species from Beyşehir Lake Turkey. Turkish Journal of Fisheries and Aquatic Sciences. 12, 761770.

Pazooki, J., Abtahi, B. and Rezaei, F., 2009. Determination of heavy metals (Cd Cr) in the muscle and skin of (Liza aurata) from the Caspian Sea (Bandar Anzali). Environmental Science. 7(1), 21 -32.

Pourang, N., Tanabe, S., Rezvani, S. and Dennis, J., 2005. Trace elements accumulation in edible tissue five sturgeon species from the Caspian Sea. Environ Monitor Assess. 100, 89–108.

Solgi, E. and Esfandi Sarafraz, J., 2015. Determination of lead and cadmium in the edible tissue of (Liza aurata) in Bandar Anzali coast: Accumulation and risk consumption. Journal of Aquatic Ecology. 5 (1), 4334.

Taghavi jelodar, H., Sharifzadeh Baei, M., Najafpour, Sh. and Fazli, H., 2011. The comparison of heavy metals concentrations in different organs of (Liza aurata) inhibiting in southern parts of Caspian Sea. World Applied Science Journal. 14, 96-100.

Tuzen, M., 2009. Toxic and essential trace elemental contents in fish species from the Black Sea Turkey. Food and Chemical Toxicology. 47 (9), 2302-2307.

Varanasi, U. and Markey, D., 1978. Uptake and release of lead and cadmium in skin and mucus of Coho Salmon Comparative. Biochemistry and Physiology. 60, 187-192.

WHO, 1996. World Health Organization. Health criteria other supporting information. In: Guidelines for Drinking Water Quality 2nd ed 2. p. 388.

Yilmaz, B.A., 2005. Comparison of heavy metal levels of grey Mullet (Mugil cephalus) and sea Bream (Sparus aurata) caught in Iskenderun Bay (Turkey). Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences. 29, 257- 262.

مهرنوش نوروزی و همكاران

پاییز ،3 فصلنامه علوم محیطی، دوره چهاردهم، شماره 213

Concentration of heavy metals in tissues of golden gray mullet (Liza aurata) in different areas of the southern coast of the Caspian Sea

Mehrnoush Norouzi1*, Mostafa Bagheri Tavani2, Ameneh Amirjanati2, Shaghayegh Ghodrati2

Department of Marine Biology, Tonekabon Branch, Islamic Azad University, Tonekabon, Iran 2 Young Researchers and Elite Club, Tonekabon Branch, Islamic Azad University, Tonekabon, Iran

Received: January 18, 2016 Accepted: October 16, 2016

Citation: Norouzi, M., Bagheri Tavani, M. Amir Janati, A. and Ghodrati, SH. 2016. Concentration of heavy metals in tissues of golden gray mullet (Liza aurata) in different areas of the southern coast of the Caspian Sea. Environmental Sciences. 14(3), 201-214.

Introduction: Heavy metal pollution of water is one of the most serious environmental problems in the world and the Caspian Sea, the largest lake in the world, is exposed to high levels of industrial, agricultural and oil pollutants. Fish species are the ultimate consumer in the food pyramid in aquatic ecosystems. Since the fish form a large part of the human diet, heavy metals enter the human body through contaminated fish. This study was conducted to measure the concentration of five heavy metals, including lead, cadmium, mercury, arsenic, and chrome in the edible tissues (muscle) and non-edible tissue (liver and gill) of the gray mullet, Liza aurata and its seasons and living environment in the southern coast of the Caspian Sea. and also to compare their amounts with World Health Organization, Australian National Health and Medical Research Council, Food and Drug Administration standards.

Materials and methods: A total of 100 adult golden gray mullet were caught from 10 sites (Including Astara, Talesh, Anzali, Rudsar, Tonekabon, Nowshahr, Fereydunkenar, Behshahr, Bandar-e Torkaman and Hojanepes) in various coastal areas near inflows of urban, agricultural and industrial waste water and along the waterfront and fishing areas. After biometry, metals were extracted from the tissue using a mixture of acid digestion and determination was conducted by graphite furnace atomic absorption system.

Results and discussion: The results showed that the metal accumulation in tissue was different and significant, the concentration of the metals in the three tissues was as follows: liver>gill>muscle. Heavy metals choose their target organ based on its metabolic activity and this explains the reason why more metals accumulate in tissues such as the liver and gills compared to muscle tissue (with low metabolic activity). Liver tissue tends to be high in accumulation of heavy metals. The high concentration of metals in the context of the gills, is the first sign of contamination in the water. Mixing elements with gill mucus, full transposition of the lamella gill elements when preparing tissue for testing impossible to screw???. Metal concentrations in muscle are lower than those in liver because muscle is not the first storage place for these metals; heavy metals are first stored in the liver and then transferred to the muscle. Metal accumulation was as Pb> Cd> Cr> Hg> As. The study of heavy metals between stations, in muscle tissue was significantly different. This may be due to differences in pollutant sources in sampling areas. The accumulation of heavy metals increases from the southwest to the southeast coast. According to the Pearson test, there was the significant negative linear relationship between the Pb, Cd and As accumulation tissues by weight. Except for arsenic, there was no significant correlation between the metals with any total length. Moreover, there was a positive relationship (p<0.01) between the Pb, cd, Hg and As concentrations, with the exception of Cr.

Conclusion: comparison of the data obtained for muscle tissue with the global standard level (WHO /NHMRC) showed that the concentration of the heavy metals Pb, Cr, Cd, Hg was higher than the global standard level, except for As. The least metal absorption and accumulation is in the muscle of mullet that is a source of human nutrition, followed by aquatic to the above elements. Since the concentration of the heavy metals tested above was higher than the global standard, this reflects the increasing water pollution of the Caspian Sea

Keywords: Living environment, Toxic Heavy Metals, Edible and non-Edible Tissues, Caspian Sea, Liza aurata.


ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.