ارزیابی حفاظتی و بوم‌شناختی گیاهان پارک ملی بمو

محمد رضا کنعانی

چکیده


سابقه و هدف: پارك‌هاي ملي به‌منظور جلوگيري از انقراض گونه‌هاي گياهي و جانوري و به‌عنوان ذخيره‌گاه‌هاي ژنتيكي گونه‌هاي گياهي و جانوري در هر كشور ارزشمند و یکی از مهم‌ترین پشتوانه‌های اساسي براي احياي طبيعت هستند. پارك ملي بمو با وسعت 48075 هكتار در مجاورت شهر شیراز قرار دارد. این تحقیق برای نخستین بار به ارزیابی حفاظتی و اکولوژیک گياهان آوندی آن می‌پردازد.

مواد و روش‌ها: نقشه‌ها و زيستگاه‌هاي مختلف، طی سال‌های 1378تا 1390 مورد بررسی کتابخانه‌ای و پیمایش صحرایی قرار گرفتند. گياهان بر اساس فلورهای موجود ایران (فارسی و لاتین) و کشورهای همسایه در محل هرباریوم دانشگاه شهید بهشتی شناسايي شدند و همچنین برخی گونه‌هااز طریق مقایسه  با نمونه‌های هرباریوم ایران و هرباریوم موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور (TARI) شناسایی شدند.

نتایج و بحث‌: از مجموع 1830 نمونه جمع‌آوری‌شده، تعداد 534 گونه شناسايي و ثبت شد. ارزیابی حفاظتی گونه‌‌ها نشان داد که 129 گونه در وضعیت کمتر نگران‌کننده (LC)، 7 گونه آسیب‌پذیر (VU)، 1 گونه در خطر انقراض (EN) و 397 گونه فاقد اطلاعات کافی حفاظتی (DD) بودند. همچنين وضعيت بومزادی فلور منطقه نشان داد كه سهم گونه‌های انحصاری منطقه نسبت به کل گونه‌های انحصاری ایران، 1/5 % است و از 74 گونه‌ی بومزاد استان فارس، تعداد 26 گونه (1/35%) آن در محدوده‌ی منطقه‌ی پژوهش رویش داشتند. بررسی بوم‌شناختی شکل زیستی نشان داد که کاموفیت‌ها با 2/53 % بیشترین و پس از آن تروفیت‌ها با 7/21 % شکل زیستی غالب را به خود اختصاص دادند. نتایج داده‌های مربوط به کورولوژی منطقه نشان داد که ناحيه ايران-توراني با فراواني 4/51% و سپس نواحی ایران و آناتولی و مدیترانه‌ای به ترتیب با 7/21% و 2/14% بيشترين عناصر گیاهی را به خود اختصاص دادند.

نتیجه‌گیری: مقایسه فلور مناطق همجوار با پارک ملی بمو و بررسی‌های روایی و چشمی نشان داد که نقش حفاظتی توانسته بود برخی گونه‌های دارویی، خوراکی و دامی را از معرض خطر دور نگه دارد. همچنین به‌نظر می‌رسد نقش کاهش بارندگی‌ها و آتش‌سوزی‌های سال‌های اخیر، عمدتا روی گیاهان یک ساله چشمگیرتر بوده است. بنابراین نیاز به حفاظت و آموزش درباره حفظ گونه‌های گیاهی و استفاده بهینه از گیاهان در مناطقی مثل استان فارس که محل مهمی برای کوچ و اسکان عشایر است، ضرورت بیشتری دارد.


تمام متن:

PDF

ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.