تحلیل حقوقی مناسبات دولت و محیط زیست در گذار به دولت سبز

وحید نیکخواه, محمد رضا ویژه, محمد حسین رمضانی قوام آبادی

چکیده


سابقه و هدف: ملاحظه سوابق تحقیقی در این خصوص بخوبی آشکار می­سازد که دولت سبز به عنوان مفهومی نو در تحولات دولت هنوز در دکترین حقوقی به درستی وارد نشده است و خلا تئوری پردازی در این خصوص در جهان و در کشور ایران محسوس است. هرچند حوزه‌های متنوعی از حقوق محیط زیست و نیز دولت زیست محیطی و تکالیف زیست محیطی دولت در مطالعات اکادمیک و در پژوهش‌های نهادهای اجرایی و اداری مورد بررسی شده است و مقالات و کتاب­های فراوانی در حوزه تکالیف زیست محیطی دولت و در حوزه الزامات دولت در جهت تحقق حق بر محیط زیست سالم نگاشته شده است. با این حال مناسبات دولت و محیط زیست در گذار به دولت سبز فاقد هرگونه سابقه پژوهشی بوده و ورود در این حوزه نگرشی نو به مفهوم دولت تلقی می­گردد. هدف نگارندگان نیز کشف میزان اثرگذاری محیط زیست و حق بر آن در تغییر محتوا و ساخت دولت­هاست و در این راستا ایران جغرافیای اصلی تحقیق به حساب می­آید.

مواد و روش­ها: در این مجال نگارندگان در جهت تحلیل مناسبات دولت و محیط زیست و نقش آن در گذار به دولت سبز با بهره گیری از منابع کتابخانه­ای، اسناد داخلی و بین المللی به توصـیف و تحلیل مناسبات حقوقی و اثرگـذاری متقابل این دو برای تحقق دولت سبز پرداخته­اند. در این مسیر با حق بنیاد تلقی کردن دولت سبز، به ملاحظات حق محوری محیط زیست، ملاحظات زیست محیطی دولت، تأثیر گفتمان حقوق بشر بر ساخت و محتوای دولت سبز و محدودیت­های حق بنیادی دولت سبز در عناوین مرتبط توجه شده است.

نتایج و بحث: در گذار ناگزیر دولت به دولت سبز، درک و تحلیل مناسبات دولت با محیط زیست از اهمیت فراوانی برخوردار است. این مناسبات دوجانبه علاوه بر اینکه دولت­ها را دچار تغییرات اساسی خواهد نمود، محیط زیست را در جایگاه الگویی برای سیاست گذاری، قانونگذاری و اجرا قرار خواهد داد. کیفیت این ارتباط موید میزان تعهد هر دولت به محیط زیست است. دولت و محیط زیست در ارتباطی دو سویه قرار دارند. از طرفی دولت در مقام سیاستگذار و مجری، سرنوشت محیط زیست را در اختیار دارد و از طرف دیگر توفیق دولت در حفاظت از محیط زیست، در گرو پاسداشت قواعد زیست محیطی است. شناسایی دولت سبز به عنوان دولتی حق بنیاد، محدودیت­ها و لوازم حق محوری اعمال حاکمیت را در مناسبات دولت و محیط زیست وارد خواهد نمود و ساخت و محتوای دولت را متأثر خواهد ساخت.

نتیجه گیری: در پژوهش حاضر ارزیابی مؤلفه­ های ارتباطی بین دولت و محیط زیست از یک طرف و لوازم تحقق دولت سبز از طرف دیگر نشان می­دهد که اولا: تحقق دولت سبز نیازمند شکل گیری رابطه خاص و معناداری بین محیط زیست و دولت است. در این ارتباط علاوه بر نقش آفرینی حاکمیت در تعیین سرنوشت محیط زیست و عناصر آن، برای ارزش­های زیست محیطی نیز سهم قابل توجهی در شکل دهی به حرکت دولت قابل تصور است. ثانیا: دولت سبز دولتی با محوریت حق بر محیط زیست سالم است. بنابراین به عنوان یک دولت حق محور تابع محدودیت ­های حق محوری بوده و نیازمند پیش بینی الگوهایی برای تضمین حق بر محیط زیست سالم از یک طرف و رفع تزاحم و تعارض این حق با سایر حق­ های بشری است. 


واژگان کلیدی


حاکمیت، دولت سبز، محیط زیست، حقوق بشر

تمام متن:

PDF

منابع و مآخذ مقاله


Agenda 21, 1992. In United Nation Convention on Environmental and Development, Rio de Janerio, Brazil.

Balavi, M., 2010. Modern government and human rights,Ph.D Thesis, ShahiB beheshti University, Tehran, Iran.

Benson, J., 2003. Environmental Ethics, Vahabzade Abdolhosain, first ed.Mashhad University Press, Mashhad, Iran.

Blake, J., 2004.”Sustainable Development in International Law and Its Application to Ecotourism Development″ olum mohiti magazine. 1(4) ‚ 3.(In Persian with English abstract).

Bozeman, B., 2007. Public Values and Public Interests: Counterbalancing Economic Individualism, Georgetown University Press, U.S.A.

Brinie P.W. and Boyle, A.E., 2009. International, La3 and the Environment, Oxford University Press, U.K.

Brooks, A., and Richard, O., 1991. A constitutional right to a healthful environmental.Vermont Law Review. 16,107-111.

Botkin, D.B. and Keller, E. 2003.Environmental Science, Earth as living Planet, (translated to pertion by.A. Vahabzadeh), Jahad Danesh Mashhad Press, Mashhad, Iran.

Durkin, R, 2009. Right as the Trump Card, Mofid University Press, Qom, Iran.

Hadavand, M., 2005. Good governance, Development and human rights. Journal of Constitutional Law. 6, 63-74. (In Persian with English abstract). Hasannezhad. K., 2014. The concept of the disabled

government. Ph.D. Thesis. Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.

Hashemi, S.M., 2014. Constitutional Law of Islamic Republic of Iran, Fifth ed. Dadgostar Publication, Tehran, Iran.

Kelmen, R.D., 2004. The Rule of Federalism Institutions and Regulatory Politics in the EU and Beyond, Harvard University Press, USA.

Ramazani Ghavamabadi, M.H., 2010. Study about content of participation in International Environmental Law. Journal of Pajuheshe Hoghoogh. 29, 109-116. (In Persian with English abstract).

Rasekh, M., 2005. The Theory of right and international human rights. Legal, Research Journal. 41, 60-71.(In Persian With English Abstract).

Rezaei Nandali, M., 2014. Iran’s legal system approach to the environmental participation. Ph.D. Thesis. Islamic Azad University, Tehran, Iran.

Westra, L., 2009.“Ecological Integrity and Biological Integrity: The right to life and the right to health in law”, Contemporary Problems. 18, 11-13.

Zakerian, M., 2006. Integration process generations of human rights, Eghtesad and Seyasat Magazine. 57, 33-40. (In Persian with English abstract).

Zareei, M.H., 2004. Good governance sovereignty and government in Iran. Tahghighate Hoghooghi Magazine. 40,121-132. (In Persian with English abstract).


ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.