نمایه های اکولوژیکی در ارزیابی توان رشد و توسعه شهری مطالعه موردی : کلانشهر تهران

رومینا سیاح نیا, مجید مخدوم, شهرزاد فریادی

چکیده


سابقه و هدف: طبق گزارش بانك جهاني، نرخ رشد شهري با سرعتي بيش از نرخ رشد مطلق جمعيت در حال افزايش است و اين رشد و توسعه شهري اگر بدون توجه به پايداري اكولوژيكي بستر شهر صورت پذيرد، موجب بروز بحران‌هاي محيط زيستي در سطوح مختلف (جهاني، ملي و محلي) خواهد شد. آنچه مسلم است مديريت توسعه کلان‌شهرها از جمله تهران نيز بدون در دست داشتن سند راهبردي‌ كه استخوان‌بندي‌ اصلي‌ توسعه را در بستر اکولوژيک سرزمين ترسيم کند امكان‌پذير نيست. در اين ميان به نظر مي‌رسد ارائه الگویی بر اساس نمایه‌های اکولوژیکی برای ارزيابي‌ توان توسعه شهری راه‌حل مناسبي براي پيشگيري‌ و بستر مناسبي‌ براي‌ برنامه‌ريزي‌ محيط زيست شهری فراهم ‌آورد.
مواد و روش‌ها: از آنجا که يافتن نمایه‌های اکولوژيکی متناسب در مدل‌سازی ارزيابی توان توسعه شهری نيازمند جامع‌نگری در تصميم‌گیری و بهره‌مندی از تخصص‌های مختلف بر اساس معيارهای چندگانه کمی و کيفی است بنابراین به‌کارگيری روش تصميم‌گيری چندمعياره با بهره‌گيری از سامانه اطلاعات جغرافيايی در اين تحقيق محرز است و از سوي ديگر ابهام و عدم قطعيت ذاتی حاکم بر محيط تصميم‌گيری و ناسازگاری قضاوت‌های افراد تصميم‌گيرنده موجب شد تا از منطق فازی برای مواجهه با ابهام موجود در برنامه‌ريزی و تصميم‌گيری‌های اين تحقيق در منطقه مطالعاتی کلان‌شهر تهران بهره گرفته شود.
نتایج و بحث: در اين تحقيق پس از مرور منابع با استفاده از اطلاعات به‌دست‌آمده، دانش تخصصی و تکنيک دلفی معيارهای مورد نظر شناسايی و وارد پايگاه داده در سامانه اطلاعات جغرافيايی شد. سپس با استفاده از تحليل چندمعياره و منطق فازی
لايه‌های اطلاعاتی با ضريب اهميت منتج از تکنيک دلفی با هم ترکيب و نهايتا طبق هر دو منطق بولين و فازي در نرم‌افزار ARC GIS 10.1تصميم‌گيري شد.
نتیجه‌گیری: نتايج اين تحقيق نشان می‌دهد با توجه به نمایه‌های اکولوژیکی مورد نظر در این تحقیق پهنه مناسبی براي توسعه افقي کلان‌شهر تهران قابل‌شناسايی نیست.


 

 


واژگان کلیدی


توسعه شهری، تحليل چند معياره، منطق فازی، ارزيابی توان اکولوژيک.

تمام متن:

PDF

منابع و مآخذ مقاله


فهرست منابع

- ستوده، احد و همکاران . 1389. تلفيق متريك هاي فضايي و شاخص نفوذناپذيري براي تحليل تراديسي سيماي سرزمين در اثر گسترش شهر. محيط شناسی.

- سیاح‌نیا، رومینا. 1391. تجزیه و تحلیل نمایه‌های اکولوژیکی در مدلسازی ارزیابی توان توسعه شهری. رساله دکتری گروه برنامه‌ریزی و مدیریت محیط زیست. دانشکده محیط زیست. دانشگاه تهران.

- غفاری،رامين و همکاران.1389. ارزيابي سازگاري كاربري اراضي شهري با استفاده از مدل تصميمگيري چند معياره فازی.فصلنامه مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای.سال اول.شماره چهارم.بهار.

- قرخلو، مهدی و همکاران.1388.ارزيابی توان اکولوژيک منطقه قزوين جهت تعيين نقاط بالقوه توسعه شهری با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافيايی.فصلنامه مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای.سال اول.شماره دوم.پاييز.

- گودرزی، محسن.1388. شناخت الگوهای طراحی محيطی پهنه‌های تلفيقی شهری-طبيعی با رويکرد اکولوژيک. پايان نامه کارشناسی ارشد گروه طراحی محيط. دانشکده محيط زيست. دانشگاه تهران.

- مخدوم، م و همكاران. 1380. ارزيابي‌ و برنامه‌ريزي‌ محيط زيست با سامانه‌هاي‌ اطلاعات جغرافيايي‌. انتشارات دانشگاه تهران.

- مرکز آمار ايران .1387. سالنامه آماری سال 1386.

- Alberti, M. 2008.Advances in Urban Ecology: Integrating Humans and Ecological Processes in Urban Ecosystems. Springer.

- Alberti, M., J. Marzluff, E. Shulenberger, G. Bradley, C. Ryan, and C. Zumbrunnen. 2003. Integrating humans into ecology: opportunities and challenges for studying urban ecosystems. Bioscience 53(12): 1169-79.

- Pickett,S.T.A. et al.2011.Urban ecological systems: Scientific foundations and a decade of progress. Journal of Environmental Management 92. 331-362.

- UN. 2007. World Urbanization Prospects: The 2005 Revision Population Database.http://www.un.org/esa/population/publications/WUP2005/2005wup


ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.