palette
کاهش شکاف عرضه و تقاضای محصولات باغی با تأکید بر پایداری منابع آبی کشور
فهیمه بهرامی, محمدرضا نظری

چکیده

 

سابقه و هدف: سیاست ­ها و برنامه­ های تعیین‌شده در رابطه با مدیریت منابع آبی خصوصا در بخش کشاورزی در جهت تأمین اهدافی چون افزایش میزان خودکفایی، کاهش شکاف غذایی، کاهش سطح زیر کشت محصولات آب­بر و حداکثرسازی ارزش اقتصادی آب آبیاری می‌باشند. هدف اصلی این تحقیق نیز در راستای اهداف کلان اقتصادی در بخش کشاورزی، کاهش شکاف امنیت غذایی(در بخش محصولات باغی) با تأکید بر بهینه‌سازی مصرف‌ آب در بخش کشاورزی است.

مواد و روش‌ها: در راستای تحقق این هدف از حداکثر سازی ارزش اقتصادی آب برای تعیین سطح زیرکشت بهینه محصولات باغی عمده تولیدی در کشور و با رویکرد کاهش شکاف بین عرضه و تقاضای استفاده گردیده است. متدولوژی مورد استفاده در این بررسی مدل برنامه­ ریزی ریاضی خطی می­ باشد. داده‌‌های موردنیاز از طریق پایگاه داده­ای سازمان جهاد کشاورزی و ادارات ذی­ربط در ناحیه ­های مربوطه جمع‌‌آوری شد.

نتایج و بحث: الگوی کشت پیشنهادی ارزش اقتصادی آب را به میزان 20 درصد افزایش می‌دهد و سطح زیرکشت محصولاتی چون خرما، سیب، مرکبات، انگور و پسته افزایش می‌یابد. تغییر سطح زیر کشت محصولات عمده‌ی باغی در برخی ناحیه‌ها نظیر خراسان، مرکزی، زاگرس مرکزی و خوزستان موجب کاهش سود خالص شده اما در مجموع بازده خالص را به اندازه 19 در صد افزایش داده است و از همه مهمتر مقدار آب صرفه‌جویی‌شده در کل ناحیه‌ها معادل رقم حدود 6869768 هزار مترمکعب است.

نتیجه‌گیری: توجه به یافته‌های تحقیق بر این مهم تأکید دارد که، توجه به ارزش اقتصادی آب در هر ناحیه بجای استفاده از یک مقدار ثابت کشوری در  ارائه یک الگوی کشت بهینه مؤثر و ضروری است. الگوی کشت پیشنهادی شکاف غذایی و سطح زیر کشت محصولات آب ­بر را کاهش داده و موجب صرفه‌جویی در مصرف آب می­ گردد که این امر ضمن فراهم آوردن زمینه‌ای جهت تخصیص این مقدار آب به کشت محصولات استراتژیک، می‌تواند تاثیر مثبتی بر پایداری منابع آبی در هر ناحیه داشته باشد.

سابقه و هدف: سیاستها و برنامههای تعیینشده در رابطه با مدیریت منابع آبی خصوصا در بخش کشاورزی در جهت تأمین اهدافی چون افزایش میزان خودکفایی، کاهش شکاف غذایی، کاهش سطح زیر کشت محصوالت آببر و حداکثرسازی ارزش اقتصادی آب آبیاری میباشند. هدف اصلی این تحقیق نیز در راستای اهداف کالن اقتصادی در بخش کشاورزی، کاهش شکاف امنیت غذایی)در بخش محصوالت باغی( با تأکید بر بهینهسازی مصرف آب در بخش کشاورزی است. مواد و روشها: در راستای تحقق این هدف از حداکثر سازی ارزش اقتصادی آب برای تعیین سطح زیرکشت بهینه محصوالت باغی عمده تولیدی در کشور و با رویکرد کاهش شکاف بین عرضه و تقاضای استفاده گردیده است. متدولوژی مورد استفاده در این بررسی مدل برنامهریزی ریاضی خطی میباشد. دادههای موردنیاز از طریق پایگاه دادهای سازمان جهاد کشاورزی و ادارات ذیربط در ناحیههای مربوطه جمعآوری شد. نتایج و بحث: الگوی کشت پیشنهادی ارزش اقتصادی آب را به میزان 22 درصد افزایش میدهد و سطح زیرکشت محصوالتی چون خرما، سیب، مرکبات، انگور و پسته افزایش مییابد. تغییر سطح زیر کشت محصوالت عمدهی باغی در برخی ناحیهها نظیر خراسان، مرکزی، زاگرس مرکزی و خوزستان موجب کاهش سود خالص شده اما در مجموع بازده خالص را به اندازه 91 در صد افزایش داده است و از همه مهمتر مقدار آب صرفهجوییشده در کل ناحیهها معادل رقم حدود 6861668 هزار مترمکعب است. نتیجهگیری: توجه به یافتههای تحقیق بر این مهم تأکید دارد که، توجه به ارزش اقتصادی آب در هر ناحیه بجای استفاده از یک مقدار ثابت کشوری در ارائه یک الگوی کشت بهینه مؤثر و ضروری است. الگوی کشت پیشنهادی شکاف غذایی و سطح زیر کشت محصوالت آببر را کاهش داده و موجب صرفهجویی در مصرف آب میگردد که این امر ضمن فراهم آوردن زمینهای جهت تخصیص این مقدار آب به کشت محصوالت استراتژیک، میتواند تاثیر مثبتی بر پایداری منابع آبی در هر ناحیه داشته باشد.
واژگان کلیدی
ارزش اقتصادی آب، الگوی بهینه کشت، تولیدات باغی، برنامه‌ریزی خطی، شکاف غذایی.

منابع و مآخذ مقاله

Abonouri, E., Mohammadi, H. and Norouzi Nejad, M., 2011. The estimated economic value of water in agriculture, Hedonic methods (Study city of Sabzevar). Journal of Agricultural Economics. 5(2), 21-57. (In Persian with English abstract).

Amir Teimouri, S. and Bagherzadeh, A., 2008. The place of water in agriculture of Iran and its pricing. 3rd International Conference on Water Resources Management, 14-16 October, Tabriz, Iran;pp. 352-361. (In Persian)

Aref , Sh., 2007. The economic value of Mill Dam Magi due to optimum cropping pattern. MS.c.Thesis. Tehran University, Tehran, Iran.

Azadegan, E., Rastegari Poor, F. and Sabouhi, M., 2014. Determining planning applications using fuzzy Dvnva crops Sabzevar city. Journal of Agricultural Economics and Development; 2014;8-15(1). (In Persian)

Aylward, B., Seely, H., Hartwell, R. and Dengel J.,2010. The Economic Value of Water for Agricultural, Domestic and Industrial Uses: A Global Compilation of Economic Studies and Market Prices. prepared for UN FAO.

Baharmi, F. 2017. Modelin the virtual water trade in Iran agriculture sector. Ph.D. Thesis.Zabol Universi-ty,Zabol,Iran.

Bahrami, F., Keikha A., Sabouhi M.,and Ahmadpour M. Decision Support System for Economic Value of Irrigation Water With Reducing the Food Gap in Agro-Ecological Zones. Journal of Agricultural Eco-nomics and Development.30(4);345-359.(in persian)

Chizari, A. H., Sharzehi, Gh., Keramatzadeh, E.2006. The determination of economic value with an ide-al planning approach (Case Study: Barzoo Shirvan dam). Journal of Economic Research. (4)40;39-76. [In Persian]

Dehghanpour, H. and Sheikh Zeindin, A. 2013. The determination of economic value of agriculture in the plain of Yazd-Ardakan, Yazd region. Journal of Agricultural Economics and Development. 21(82).45-68.[In Persian]

Doppler, W., Salman, AZ., Al-Karablieh, E.K. and Wolf, H.P. 2002. The impact of water price strategies on the allocation of irrigation water: the case of the Jordan Valley. Agricultural Water Manage-ment.76 (55): 171-182.

El-Gafy, I.K. 2014. Decision support system to maximize economic value of irrigation water at the Egyp-tian governorates meanwhile reducing the national food gap.Water Scince,

http://dx.doi.org/10.1016/j.wsj.

Fallahi, A.and Khalilian, S. 2009. The comparing the importance of petroleum products and electricity with other factors of production in the agricultural sector of Iran, Journal of Agricultural Economics.1(2); 1-19:(2)1. [In Persian]

Food Balance Sheet Islamic Republic of Iran, 2013

Keramatzadeh, E., Chizari, E. and, Mirzaei A., 2006. Agricultural economic value with optimal crop pat-tern model of combining agriculture and horticulture study Barzoo Shirvan dam. Journal of Agricultural Economics and Development. 54(5);35-60.[In Persian]

Mansouri, M. and Gheasi, E., 2002. The estimation of cost of agricultural water dams with engineering economics approach, case study dams Bukan, Mahabad in West Azerbaijan and Baron, Journal of Ag-ricultural Economics and Development.37(10);171-192. [In Persian]

Maler,A., 2009. Strategy of Agricultural Development in Egypt until 2030. Ministry of Agricultural and Land Reclamation, 14-16 September. Cairo, Egypt.

Mesa- Jurado, M.A., Martin- Ortega, J., Ruto, E. and Berbel, J., 2012. The economic value of guaranteed water supply for irrigation under scarcity conditions, Agricultural Water Management, 113(3): 10-18.

Ministry of Agriculture, Agricultural statistics, agricultural products,2014.

Misra, A.k.,2014. Climate change and challenges of water and food security. Sustainable Built Envi-ronment.3(1), 1-12.

Molle F., Venot J.P., and Youssef Hassan A. 2008. Irrigation in the Jordan Valley: Are water pricing poli-cies overly optimistic? Agricultural Water Management,95: 427-438.

MWRI. 2012. Agricultural Sector Model of Egypt (ASME). 2011. Version at Governorate Level with 2007 Database and Update Instructions. Ministryof Water Resources and Irrigation – Planning Sec-tor, National Water Resources Plan, Coordination Project (NWRP-CP).

Office of Water Utilization and Water Protection Systems.2015

Parhizkari A, Sabouhi M. Simulate the response of farmers to reduce irrigation water available policy. Water and Irrigation, 2014;59-74(2)3.[In Persian]

Parhizkari, A.,2013. Determining the economic value of irrigation water and the farmers' responses to price and non policies in the area of Qazvin. MS.c.Thesis .University of Zabol.Zabol.Iran.

Parhizkari, A. Sabouhi, M. and Zeiaei, S. 2014. Water market share of irrigation water policy simulation and analysis of impacts on crops under drought conditions. Agricultural Economics and Develop-ment,27(3);1-12. [In Persian].

Riazi, H. and Montazer, E. 2016. Development and application of surface and underground water re-sources allocation model Qazvin Plain Irrigation Network. The second National Conference irrigation and drainage networks. Sanati Sharif University. 23-25August.[In Persian]

Sabouhi, M.and Parhizkari, A.2013. Analysis of economic and welfare impacts of irrigation water mar-ket in the area of Qazvin. Journal of Agricultural Economics and Development.27(4);338-35. [In Persian]

Rigby, D., Alcon, F. and Burtons, M. 2010. Supply uncertainty and the economic value of irrigation wa-ter, European Review of Agricultural Economics, 37: 97-117.

Salman, A. and Al-Karablieh, E. 2004. Measuring the willingness of farmers to pay for groundwater in the highland areas of Jordan. Agricultural Water Management, 68(1): 61–76.

Siam, G. and Moussa, H. 2003. Food security in Egypt under economic liberalization policies and WTO agreement. International Conference Agricultural Policy Reform and the WTO: Where are we Heading? Capri, Italy, 23–26 June.

Statistical Center of Iran,2014

Teerink, J.R. and Nakashima, M. 1993. Water allocation, rights and pricing: examples for Japan and the United States, World Bank technical paper, No.198.68pp.

www.fao.org/nr/land/database/sinformation/en


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.